Research Article

Yetişkin Mizaç Ölçeği: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışmaları

Volume: 9 Number: 2 June 30, 2022
EN TR

Yetişkin Mizaç Ölçeği: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışmaları

Abstract

Alan yazına bakıldığında yetişkin mizacını klinik örneklemin yanı sıra toplum örnekleminde de değerlendiren bir ölçeğin Türkçe adaptasyonunun bulunmadığı görülmüştür. Bu çalışmanın amacı, birçok farklı dile çevrilen Yetişkin Mizaç Ölçeği-Kısa Formunun (Adult Temperament Questionnaire-Short Form) Türkçe’ye uyarlamasını yaparak, güvenirliğini ve geçerliğini incelemektir. Ölçek Ankara’da yaşayan öğrenciler ve farklı sosyoekonomik düzey ve meslek gruplarından oluşan kişiler olmak üzere 462 kişiye uygulanmıştır. Örneklemi oluşturanların yaşları 18 ile 65 arasında değişmektedir (Ort= 22.97). Örneklemin 274’ü kadın (%59.3), 188’i erkektir (%40.7). Ölçeğin yapı geçerliğini ölçmek için açımlayıcı faktör analizi, güvenirliğini incelemek için iç tutarlığına bakılmıştır. Faktör analizi sonunda dürtüsel negatif duygulanım (α = .77), duyusal duyarlı negatif duygulanım (α = .80), dışadönüklük (α = .75), çaba gerektiren kontrol (α = .75) ve duyarlılık (α = .83) olmak üzere 5 faktör bulunmuştur. Dürtüsel negatif duygulanım boyutu, tepkisellik ve ketleyici kontrol alt boyutlarından; duyusal duyarlı negatif duygulanım boyutu, rahatsız olma ve keyif alma alt boyutlarından; dışadönüklük boyutu pozitif duygulanım ve sosyallik alt boyutlarından; çaba gerektiren kontrol boyutu, dikkat kontrolü ve aktivasyon kontrolü alt boyutlarından ve duyarlılık boyutu, genel algısal hassasiyet, çağrışımlı hassasiyet, duygusal algısal hassasiyet, ve üzüntüye duyarlılık alt boyutlarından oluşmaktadır. Alt boyutların iç tutarlılık katsayıları ise .60 ile .79 arasında değişmektedir. Mizacın alt boyutları ile kavramsal olarak eşdeğer olan kişilik alt boyutları arasındaki korelasyonlar anlamlıdır. Bulgular, Türkçeye uyarlanan Yetişkin Mizaç Ölçeği’nin psikometrik olarak kabul edilebilir düzeylerde güvenilir ve geçerli olduğunu göstermiştir.

Keywords

References

  1. Ahadi, S. A., Rothbart, M. K., ve Ye, R. (1993). Children’s temperament in the US and China: Similarities and differences. European Journal of Personality, 7, 359-377. http://dx.doi.org./10.1002/per.2410070506
  2. Akiskal, H. S., Mendlowiczc, M. V., Jean-Louise, G., Rapaportg, M. H., Kelsoea, J. R., Gillina, J. C., ve Smith, T. L. (2005). TEMPS-A: Validation of a short version of a self-rated instrument designed to measure variations in temperament. Journal of Affective Disorders, 85, 45 – 52. http://dx.doi.org./10.1016/j.jad.2003.10.012
  3. Arkar, H., Sorias, O., Tunca, Z., Şafak, C., Alkın, T., Binnur-Akdede, B., Şahin, S., Akvardar, Y., Sarı, Ö., Özerdem, A., ve Cimilli, C. (2005). Mizaç ve Karakter Envanteri’nin Türkçe formunun faktör yapısı, geçerlik ve güvenilirliği. Türk Psikiyatri Dergisi, 16(3), 190-204.
  4. Bates, J. E., Schermerhorn, A., ve Petersen, I. T. (2012). Temperament and parenting in developmental perspective. İçinde M. Zentner ve R. L. Shiner (Edl.), Handbook of Temperament (ss. 425-441). New York, NY: Guilford Press.
  5. Buss, A. H., ve Plomin, R. (1975). A temperament theory of personality development. New York: Wiley-Interscience.
  6. Buss, A. H., ve Plomin, R. (1984). Temperament: Early developing personality traits. Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum Associates.
  7. Capaldi, D. M., ve Rothbart, M. K. (1992). Development and validation of an early adolescent temperament measure. Journal of Early Adolescence, 12, 153-173. http://dx.doi.org./10.1177/0272431692012002002
  8. Carey, W. B., ve McDevitt, S. D. (1978). Revision of the Infant Temperament Questionnaire. Pediatrics, 61(5), 735-739.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Psychology

Journal Section

Research Article

Publication Date

June 30, 2022

Submission Date

December 31, 2021

Acceptance Date

April 11, 2022

Published in Issue

Year 2022 Volume: 9 Number: 2

APA
Gölcük, M., & Kazakberument, S. (2022). Yetişkin Mizaç Ölçeği: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışmaları. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, 9(2), 404-423. https://doi.org/10.31682/ayna.1051763
AMA
1.Gölcük M, Kazakberument S. Yetişkin Mizaç Ölçeği: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışmaları. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi. 2022;9(2):404-423. doi:10.31682/ayna.1051763
Chicago
Gölcük, Merve, and Sibel Kazakberument. 2022. “Yetişkin Mizaç Ölçeği: Geçerlik Ve Güvenirlik Çalışmaları”. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi 9 (2): 404-23. https://doi.org/10.31682/ayna.1051763.
EndNote
Gölcük M, Kazakberument S (June 1, 2022) Yetişkin Mizaç Ölçeği: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışmaları. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi 9 2 404–423.
IEEE
[1]M. Gölcük and S. Kazakberument, “Yetişkin Mizaç Ölçeği: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışmaları”, AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, vol. 9, no. 2, pp. 404–423, June 2022, doi: 10.31682/ayna.1051763.
ISNAD
Gölcük, Merve - Kazakberument, Sibel. “Yetişkin Mizaç Ölçeği: Geçerlik Ve Güvenirlik Çalışmaları”. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi 9/2 (June 1, 2022): 404-423. https://doi.org/10.31682/ayna.1051763.
JAMA
1.Gölcük M, Kazakberument S. Yetişkin Mizaç Ölçeği: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışmaları. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi. 2022;9:404–423.
MLA
Gölcük, Merve, and Sibel Kazakberument. “Yetişkin Mizaç Ölçeği: Geçerlik Ve Güvenirlik Çalışmaları”. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, vol. 9, no. 2, June 2022, pp. 404-23, doi:10.31682/ayna.1051763.
Vancouver
1.Merve Gölcük, Sibel Kazakberument. Yetişkin Mizaç Ölçeği: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışmaları. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi. 2022 Jun. 1;9(2):404-23. doi:10.31682/ayna.1051763