Research Article

Panik Bozuklukta Çocukluk Çağı Travmaları ile Disosiyatif Belirtiler Arasındaki İlişkide Aleksitiminin Aracı Rolü

Volume: 11 Number: 2 May 31, 2024
TR EN

Panik Bozuklukta Çocukluk Çağı Travmaları ile Disosiyatif Belirtiler Arasındaki İlişkide Aleksitiminin Aracı Rolü

Abstract

Disosiyatif belirtiler ayrı bir klinik tanı kümesini karşılamaksızın hem klinik olmayan örneklemde hem de birçok psikiyatrik bozuklukta kendini gösterebilmektedir. Bu belirtiler panik bozukluğun klinik seyrini olumsuz etkilemekle birlikte farmakolojik ve psikoterapötik tedavi girişimlerine verilen cevabı güçleştirmektedir. Disosiyatif yaşantıların erken dönem travmalarla olan güçlü ilişkisi ve olumsuz yüklü duygularla maladaptif bir baş etme stratejisi olabileceğinden yola çıkarak bu çalışma panik bozukluk tanılı bireylerde erken dönemde yaşanan travmalarla disosiyatif belirtiler arasındaki ilişkide aleksitiminin aracılık rolünü test etmeyi amaçlamıştır. Bu amaç doğrultusunda çalışmaya bir başka psikiyatrik eş tanısı olmayan panik bozukluk tanısı konulan, 20-50 yaş aralığında (35,71±11,02), 87 bireye (56 kadın, 31 erkek) Demografik Bilgi Formu, Çocukluk Çağı Travmaları Ölçeği, Disosiyatif Yaşantılar Ölçeği ve Toronto Aleksitimi Ölçeği (TAS-20) uygulanmıştır. Veriler SPSS 21 programı ve PROCESS makro eklentisi kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışmadan elde edilen bulgular aleksitiminin duyguları tanımada güçlük alt boyutunun cinsel istismar dışındaki tüm çocukluk çağı travmaları alt boyutları ile disosiyatif belirtiler arasındaki ilişkilere aracılık ettiğini göstermiştir. Çalışmanın sonuçları disosiyatif belirtiler deneyimleyen panik bozukluk olgularında erken dönem travmaların ve duyguların işlemlenmesi süreçlerinin göz önünde bulundurulmasının altını çizer niteliktedir.

Keywords

References

  1. Akbulut, Ö. ve Çapık, C. (2022). Çok değişkenli istatistiksel analizler için örneklem büyüklüğü. Journal of Nursology, 25(2), 111-116. https://doi.org/10.5152/JANHS.2022.970637
  2. Altıntaş, E., Özlem-Kütük, M., Tufan, A. E. ve Gözükara-Bağ, H. (2018). Alexithymia is not a good predictor of suicidal ideation in patients with social anxiety disorder/Aleksitimi, sosyal anksiyete bozukluğu hastalarında intihar düşüncelerinin iyi bir belirteci değildir. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 19(6), 577-595. https://doi.org/10.5455/apd.290463
  3. Amerikan Psikiyatri Birliği (2014). Ruhsal bozuklukların tanısal ve sayımsal elkitabı (DSM 5) (5.Basım; E. Köroğlu, Çev.). HYB yayıncılık (2013).
  4. Aust, S., Härtwig, E. A., Heuser, I. ve Bajbouj, M. (2013). The role of early emotional neglect in alexithymia. Psychological Trauma: Theory, Research, Practice, and Policy, 5(3), 225. https://doi.org/10.1037/a0027314
  5. Bagby, R. M., Parker, J. D. A. ve Taylor, G. J. (1994). The twenty-item Toronto Alexithymia scale—I. Item selection and cross-validation of the factor structure. Journal of Psychosomatic Research,38(1), 23–32.
  6. Ball, S., Robinson, A., Shekhar, A. ve Walsh, K. (1997). Dissociative symptoms in panic disorder. The Journal of Nervous and Mental Disease, 185(12), 755-760.
  7. Bandelow, B., Späth, C., Tichauer, G. Á., Broocks, A., Hajak, G. ve Rüther, E. (2002). Early traumatic life events, parental attitudes, family history, and birth risk factors in patients with panic disorder. Comprehensive Psychiatry, 43(4), 269-278. https://doi.org/10.1016/j.psychres.2003.07.008
  8. Baron, M. ve Kenny, D. A. (1986). The moderator-mediator variable distinction in social psychological research: Conceptual, strategic and statistical considerations. Journal of Personality and Social Psychology, 51(6), 1173-1182. https://doi.org/10.1037/0022-3514.51.6.1173

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Clinical Psychology

Journal Section

Research Article

Publication Date

May 31, 2024

Submission Date

August 17, 2023

Acceptance Date

May 21, 2024

Published in Issue

Year 2024 Volume: 11 Number: 2

APA
Kocatepe Avcı, U., & Çakmak, S. (2024). Panik Bozuklukta Çocukluk Çağı Travmaları ile Disosiyatif Belirtiler Arasındaki İlişkide Aleksitiminin Aracı Rolü. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, 11(2), 347-372. https://doi.org/10.31682/ayna.1344919
AMA
1.Kocatepe Avcı U, Çakmak S. Panik Bozuklukta Çocukluk Çağı Travmaları ile Disosiyatif Belirtiler Arasındaki İlişkide Aleksitiminin Aracı Rolü. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi. 2024;11(2):347-372. doi:10.31682/ayna.1344919
Chicago
Kocatepe Avcı, Ufuk, and Soner Çakmak. 2024. “Panik Bozuklukta Çocukluk Çağı Travmaları Ile Disosiyatif Belirtiler Arasındaki İlişkide Aleksitiminin Aracı Rolü”. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi 11 (2): 347-72. https://doi.org/10.31682/ayna.1344919.
EndNote
Kocatepe Avcı U, Çakmak S (May 1, 2024) Panik Bozuklukta Çocukluk Çağı Travmaları ile Disosiyatif Belirtiler Arasındaki İlişkide Aleksitiminin Aracı Rolü. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi 11 2 347–372.
IEEE
[1]U. Kocatepe Avcı and S. Çakmak, “Panik Bozuklukta Çocukluk Çağı Travmaları ile Disosiyatif Belirtiler Arasındaki İlişkide Aleksitiminin Aracı Rolü”, AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, vol. 11, no. 2, pp. 347–372, May 2024, doi: 10.31682/ayna.1344919.
ISNAD
Kocatepe Avcı, Ufuk - Çakmak, Soner. “Panik Bozuklukta Çocukluk Çağı Travmaları Ile Disosiyatif Belirtiler Arasındaki İlişkide Aleksitiminin Aracı Rolü”. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi 11/2 (May 1, 2024): 347-372. https://doi.org/10.31682/ayna.1344919.
JAMA
1.Kocatepe Avcı U, Çakmak S. Panik Bozuklukta Çocukluk Çağı Travmaları ile Disosiyatif Belirtiler Arasındaki İlişkide Aleksitiminin Aracı Rolü. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi. 2024;11:347–372.
MLA
Kocatepe Avcı, Ufuk, and Soner Çakmak. “Panik Bozuklukta Çocukluk Çağı Travmaları Ile Disosiyatif Belirtiler Arasındaki İlişkide Aleksitiminin Aracı Rolü”. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, vol. 11, no. 2, May 2024, pp. 347-72, doi:10.31682/ayna.1344919.
Vancouver
1.Ufuk Kocatepe Avcı, Soner Çakmak. Panik Bozuklukta Çocukluk Çağı Travmaları ile Disosiyatif Belirtiler Arasındaki İlişkide Aleksitiminin Aracı Rolü. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi. 2024 May 1;11(2):347-72. doi:10.31682/ayna.1344919

Cited By

Childhood Trauma Subtypes and Alexithymia

Psikiyatride Guncel Yaklasimlar - Current Approaches in Psychiatry

https://doi.org/10.18863/pgy.1627449