Art and Literature

Psikolojide Yapılan Etik İhlallerin Sinemada Yansıtılması Bağlamında “Deney” Filminin Değerlendirilmesi

Volume: 4 Number: 1 March 1, 2017
  • Gülşen Özgü
  • Hicran Topaç
EN TR

Psikolojide Yapılan Etik İhlallerin Sinemada Yansıtılması Bağlamında “Deney” Filminin Değerlendirilmesi

Abstract

Sinema toplumun her parçasını etkileyen görsel ve kültürel bir alandır (Sönmez ve Bilge, 2014). Geçmişten günümüze kadar sinema ve psikoloji iç içe yer almıştır, fakat filmlerde ruh sağlığı alanındaki uzmanların uygulamaları çoğu zaman etik açıdan olumsuz aktarılmaktadır. (Cannon, 2008). Etik, bir kişinin herhangi bir olayla karşılaştığı sırada nasıl davranması gerektiğini bildiren ve doğru davranışın ne olduğunu anlatan genel bir kavram olarak tanımlanabilir (Behnke, 2001). Araştırma katılımcılarının haklarını ve güvenliğini koruyan birçok etik kuralın ihlal edildiğini ve bunun da nelere mâl olabileceğini açık biçimde gösteren “Deney” (The Experiment, 2010) filminin de, bu açıdan değerli bir film olduğu düşünülmektedir. “ Deney” (Das Experiment) filmi ilk olarak 2001 tarihinde yayınlanmıştır ve bunun üzerine psikolojik yönden birçok analiz yapılmıştır. Fakat 2010 tarih inde yayınlanan “Deney” filmi üzerine detaylı değerlendirmeye rastlanmamıştır. Film, Paul Scheuring tarafından yazılıp yönetilen psikolojik gerilim denemesi ve 1971 yılında Philip Zimbardo tarafından yapılan “Stanford Hapishane Deneyinin” uyarlamasıdır. Film içinde yer alan etik ihlaller, TPD (2004), APA (2002) ve EFPA Etik Yönetmeliği’ne (2005) göre tartışılmıştır. Film içerisinde ihlal edilen etik kurallar  arasında zarar vermekten kaçınmak, kendi yararları doğrultusunda araştırma katılımcılarını sömürmemek, doğru bilgilendirme sorumluluğu, insan haklarına saygı ve ayrımcılık yapmamak vardır. Ayrıca, araştırmacılardan yeterince bilgilendirilmiş onam almak, kayıtlar için izin almak, araştırma katılımcılarını uygun bir şekilde teşvik etmek ve araştırmalarda yanıltmalardan kaçınma kurallarının ihlal edildiği tartışılmıştır

Keywords

References

  1. American Psychological Association. (2002). Ethical principles of psychologists and code of conduct. American Psychologist, 57, 1060-1073.
  2. Allan, A. (2010). Introduction. In A. Allan & A. Love (Eds.), Ethical practice in psychology. Reflections from the creators of the APS code of ethics. (pp.19-30). Australia: John Wiley & Sons.
  3. Behnke, S. (2001). Ethics matters: A question of values. Monitor on Psychology, 32, 86.
  4. British Broadcasting Corporation News Online: Health.(2000). Media ‘unfairly stigmatises mental illness. Erişim http://news.bbc.co.uk/2/hi/health/635415.stm
  5. Campbell, L., Vazquez, M., Behnke, S., & Kinscherff, R. (2010). APA Ethics Code commentary and case illustrations. Washington: American Psychological Association.
  6. Cannon, B. J. (2008).Sinemada psikoloji: Farklı bakış açıları (çev., Gedik, Z.) Psinema: Sinema ve Psikoloji Dergisi, 1,14-14.
  7. Canter, M.B., Bennett, B.E., Jones, S. E., & Naggy, T.F. (1999). Ethics for psychologists. A commentary on the APA Ethics Code. Washington: American Psychological Association.
  8. Carnahan, T., & McFarland, S. (2007). Revisiting the Stanford Prison Experiment: Could participants self- selection have led to the cruelty? Personality and Social Psychology Bulletin, 33. 603-614.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Psychology

Journal Section

Art and Literature

Authors

Gülşen Özgü This is me

Hicran Topaç This is me

Publication Date

March 1, 2017

Submission Date

March 1, 2017

Acceptance Date

February 2, 2017

Published in Issue

Year 2017 Volume: 4 Number: 1

APA
Özgü, G., & Topaç, H. (2017). Psikolojide Yapılan Etik İhlallerin Sinemada Yansıtılması Bağlamında “Deney” Filminin Değerlendirilmesi. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, 4(1), 39-51. https://doi.org/10.31682/ayna.470726
AMA
1.Özgü G, Topaç H. Psikolojide Yapılan Etik İhlallerin Sinemada Yansıtılması Bağlamında “Deney” Filminin Değerlendirilmesi. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi. 2017;4(1):39-51. doi:10.31682/ayna.470726
Chicago
Özgü, Gülşen, and Hicran Topaç. 2017. “Psikolojide Yapılan Etik İhlallerin Sinemada Yansıtılması Bağlamında ‘Deney’ Filminin Değerlendirilmesi”. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi 4 (1): 39-51. https://doi.org/10.31682/ayna.470726.
EndNote
Özgü G, Topaç H (March 1, 2017) Psikolojide Yapılan Etik İhlallerin Sinemada Yansıtılması Bağlamında “Deney” Filminin Değerlendirilmesi. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi 4 1 39–51.
IEEE
[1]G. Özgü and H. Topaç, “Psikolojide Yapılan Etik İhlallerin Sinemada Yansıtılması Bağlamında ‘Deney’ Filminin Değerlendirilmesi”, AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, vol. 4, no. 1, pp. 39–51, Mar. 2017, doi: 10.31682/ayna.470726.
ISNAD
Özgü, Gülşen - Topaç, Hicran. “Psikolojide Yapılan Etik İhlallerin Sinemada Yansıtılması Bağlamında ‘Deney’ Filminin Değerlendirilmesi”. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi 4/1 (March 1, 2017): 39-51. https://doi.org/10.31682/ayna.470726.
JAMA
1.Özgü G, Topaç H. Psikolojide Yapılan Etik İhlallerin Sinemada Yansıtılması Bağlamında “Deney” Filminin Değerlendirilmesi. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi. 2017;4:39–51.
MLA
Özgü, Gülşen, and Hicran Topaç. “Psikolojide Yapılan Etik İhlallerin Sinemada Yansıtılması Bağlamında ‘Deney’ Filminin Değerlendirilmesi”. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, vol. 4, no. 1, Mar. 2017, pp. 39-51, doi:10.31682/ayna.470726.
Vancouver
1.Gülşen Özgü, Hicran Topaç. Psikolojide Yapılan Etik İhlallerin Sinemada Yansıtılması Bağlamında “Deney” Filminin Değerlendirilmesi. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi. 2017 Mar. 1;4(1):39-51. doi:10.31682/ayna.470726