БҰҚАР ЖЫРАУДЫҢ "ӘЙТЕКЕ БИ" ДАСТАНЫ – "АҚТАБАН ШҰБЫРЫНДЫ" ТУРАЛЫ ТОЛҒАУ

Abstract

Еңбекте Бұқар жырау жазған, бірақ ХХ ғасырда басқаға телінген «Әйтеке би» дастаны туралы дерек берілді. Заманында әз Әйтеке би қазақтың басына бір апаттың келерін болжап, одан сақтануды ескерткен. Бұл – қасіретті "Ақтабан шұбырынды, алқакөл сұлама" оқиғасы болатын. «Әйтеке би» дастаны "Ақтабан шұбырынды" туралы шынайы дерек, ал Бұқар жырау сол апаттың басы-қасында болған куәсі.

Keywords

• «Ақтабан шұбырынды» оқиғасы
• «Әйтеке би» дастаны
• жазба-шежіре
• көш

The chanting of "Aktaban shuburyndy" and about Dastan "Aiteke" Bukhar zhyrau (sage)

Abstract

In memory of the Kazakh people ever survived harrowing tale of nomadic Kazakh people named "Aktaban shubyryndy, Alkakolsulama. This article presents the writings of a priest Bukara, but the facts in the article are other poetic work "Aiteke" dedicated to the twentieth century. In the era sage Aiteke anticipated misfortune coming on the head of the Kazakh people, warning that it is necessary to be afraid of it.. This is the sad tale "Aktaban shubyryndy, Alkakol Sulam". In the poetic work "Aiteke" are true facts about "Aktaban shubyryndy" and the priest Boucard witnessed sorrowful incident.

Keywords

• The chanting of "Aktaban shuburyndy"
• Dastan "Aiteke"
• Bukhar zhyrau

References

1. 1. Көпеев М.Ж. Қазақ шежіресі. Алматы, 1993.
2. 2. Көпеев М.Ж. ҚР ҰҒА ОҒК қолжазба қоры. Инв. № 1176-1177.
3. 3. Қазақ ССР Ғылым академиясының М.О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институтының қоры: Сегіз сері Баһрамұлы Шақшақов. «Керей шежіресі». Инв. № 1???-1???. Қаратай Биғожин тапсырған.
4. 4. Әбуталиев Н. Сегіз сері. Алматы, Жалын, 1991. 224 б.
5. 5. Мағауин М. Қазақ тарихының әліппесі. Деректі толғам. //Жұлдыз, 1993. № 12, 129 б.
6. 6. Нұрғожа молда жазба-шежіресі //Алдабергенұлы Төлепбергеннің аудармасы, қолжазба түрінде сақталған. Баянауыл кенті.
7. 7. Алпысбес М., Аршабек Т., Қасен Е., Кейкі Е. Көне Көктау, Байырғы Баянаула байтағының тарихы. Астана, "Парасат Әлемі" баспасы, 2005. 480 б.
8. 8. Тынышпаев М. Великие бедствия (Ақтабан шұбырынды). Алматы, 1992. 15 б., 88 б.

9. 9. Жандарбек З.З. "Насаб-нама" нұсқалары және түркі тарихы. Алматы, 2002. 168 б.
10. 10. Досмұхамедов Х. Аламан. Алматы, 1994. 43 б.