Research Article

Шежіре – ұлттық мәдениеттің бір сипаты

Number: 112 December 26, 2022
TR KK EN RU

Шежіре – ұлттық мәдениеттің бір сипаты

Abstract

Аңдатпа. Мақалада мәдениеттің бір сипаты ретінде танылатын шежіре атаулыға талдау жасалынады. Зерттеу барысында тарих беттерінен мәліметтер ұсынатын шежірелердің тарихи дерек ретінде танылу қарастырылады. Өйткені өткен тарихымызды саралап, талдауда шежірелердегі деректердің тарих ғылымындағы рөлі, жазба деректердегі мағлұматтардың ұлттық құндылықтың бірі ретінде танылуы, ұлттық тарихты танудағы орны ғалымдар пікірі негізінде сөз етіледі. Адамзат баласының даму тарихында ерекше саналатын шежірелердің мәдени мұраның басты көрсеткіші әрі оның ұлттық сипаты, жанрлық түрлері аталып, маңызды саналатын нұсқалары ұсынылады. Шежіре атаулыны саралауда соңғы жылдары шежіретанушылар тарапынан жіберілген кемшін тұстары, олардың себебі де тілге тиек етіледі. Алайда шежіренің барынша үлгі-өнегенің рухани азық, сондай-ақ маңызды жазба деректер қатарынан саналатыны нақтыланады. Талдау барысында шежіре атаулыға қатысты кезеңдер, оның ішінде орта ғасыр кезеңіндегі еңбектер, дәстүрлі жазба деректерде көрініс тапқан мәліметтер сараланады. Бір сөзбен айтқанда, далалық мәдениеттің бір қыры саналатын шежіре жүйесі негізге алынады. Тақырыпты талдауда гуманитарлық және философиялық білімдерде кеңінен қолданылатын тарихилық, логикалық әрі ұлттық танымның өзара байланысы, тарихи негіздегі абстрактылықтан нақтылыққа өту тәсілдері қамтылады. Тарих, тіл, әдебиеттану, этнография, т.б. салалар тұрғысынан зерттеулер қажеттігі аталып, шежіре атаулы ұлттық мәдениеттің бір сипаты тұрғысынан зерттеп-зерделену қажеттігі басшылыққа алынады.

Keywords

References

  1. Пайдаланған әдебиеттер
  2. 1. Алпысбес М.А. Қазақ шежірелері – тарихи дерек ретінде. Тар.ғыл.докт. ғыл. дәреже. алу үшін дайындалған диссертация. – Алматы, 2007.
  3. 2. Шамахай С. «Құпия шежіре» – мәдени мұра. Әл-фараби атындағы қазақ ұлттық университеті Хабаршысы, Философия сериясы. Мəдениеттану сериясы. Саясаттану сериясы. №2 (60). – Алматы: «Қазақ университеті», 2017. – 298 бет. 164-174 беттер. 166-бет 3. Құдайбердіұлы Ш. Түрік, қырғыз-қазақ һәм ханлар шежіресі. – Астана: «Алтын кітап», 2007. – 270 бет. 143-бет.
  4. 4. Қайдар Ә. Қаңлы (тарихи шежіре). – Алматы: «Дайк-Пресс» баспасы, 2004. – 600 бет. 387-бет.
  5. 5. Келімбетов Н. Түркі халықтарының ежелгі әдеби жәдігерліктері. – Алматы: Раритет, 2011. – 432 бет. 361-бет.
  6. 6. Құран кәрім қазақша мағына және түсінігі. Сауд Арабиясы, Медине: Фаһд патшаның баспасы, 1991. – 604 бет. 583-бет.
  7. 7. Арабско-русский словарь. – Ташкент: «Камалак», 1994. І том. С. 418. Стр. 382.
  8. 8. Алпысбес М.А. Қазақ шежірелері – тарихи дерек ретінде. Тар.ғыл.докт. ғыл. дәреже. алу үшін дайындалған диссертацияның авторефераты. – Алматы: «Қазақ университеті» баспаханасы. – 56 бет. 9-бет. 9. Курманбаева Ж.Б. Қазақ тіліндегі сан атауларының лингвомәдениеттанымдық негізі. Философия докторы (PhD) ғылыми дәрежесін алу үшін дайындалған диссертация. – Алматы, 2020. – 164 бет. 101-бет.

Details

Primary Language

Kazakh

Subjects

Linguistics

Journal Section

Research Article

Publication Date

December 26, 2022

Submission Date

November 1, 2022

Acceptance Date

December 8, 2022

Published in Issue

Year 2022 Number: 112

APA
Mansurov, N. (2022). Шежіре – ұлттық мәдениеттің бір сипаты. Türkoloji, 112, 190-204. https://izlik.org/JA52TG25FT
AMA
1.Mansurov N. Шежіре – ұлттық мәдениеттің бір сипаты. Türkoloji. 2022;(112):190-204. https://izlik.org/JA52TG25FT
Chicago
Mansurov, Nurlan. 2022. “Шежіре – ұлттық мәдениеттің бір сипаты”. Türkoloji, nos. 112: 190-204. https://izlik.org/JA52TG25FT.
EndNote
Mansurov N (December 1, 2022) Шежіре – ұлттық мәдениеттің бір сипаты. Türkoloji 112 190–204.
IEEE
[1]N. Mansurov, “Шежіре – ұлттық мәдениеттің бір сипаты”, Türkoloji, no. 112, pp. 190–204, Dec. 2022, [Online]. Available: https://izlik.org/JA52TG25FT
ISNAD
Mansurov, Nurlan. “Шежіре – ұлттық мәдениеттің бір сипаты”. Türkoloji. 112 (December 1, 2022): 190-204. https://izlik.org/JA52TG25FT.
JAMA
1.Mansurov N. Шежіре – ұлттық мәдениеттің бір сипаты. Türkoloji. 2022;:190–204.
MLA
Mansurov, Nurlan. “Шежіре – ұлттық мәдениеттің бір сипаты”. Türkoloji, no. 112, Dec. 2022, pp. 190-04, https://izlik.org/JA52TG25FT.
Vancouver
1.Nurlan Mansurov. Шежіре – ұлттық мәдениеттің бір сипаты. Türkoloji [Internet]. 2022 Dec. 1;(112):190-204. Available from: https://izlik.org/JA52TG25FT