Research Article

ОРТАҒАСЫРЛЫҚ ШЫҒЫС МҰСЫЛМАН ОЙШЫЛДАРЫНЫҢ ҚОҒАМДЫҚ САНАСЫНДАҒЫ БАҚЫТТЫҢ РӨЛІ

Number: 115 September 30, 2023
TR KK EN RU

ОРТАҒАСЫРЛЫҚ ШЫҒЫС МҰСЫЛМАН ОЙШЫЛДАРЫНЫҢ ҚОҒАМДЫҚ САНАСЫНДАҒЫ БАҚЫТТЫҢ РӨЛІ

Abstract

Бұл мақалада ортағасырлық шығыс мұсылман философтары тұрғысынан бақыт ұғымына терең талдау жасалған, яғни Әл-Фараби, Әл-Бируни, Ибн-Сина, Жүсіп Баласағұн, Махмұд Қашғари, Қожа Ахмет Ясауи деген ғұламаларымыздың еңбектеріне баса назар аударған. Зерттеу әртүрлі мәдени, тарихи және әлеуметтік контексттерде бақыт идеясының қалай түсінілгенін зерттеу үшін әртүрлі әлеуметтік-философиялық талдау әдістерін пайдаланады. Мақалада философия мен қоғам арасындағы қарым-қатынасқа да тоқталып, ортағасырлық кезеңдегі шығыс поэзиясының дамуына философиялық ойдың қалай әсер еткені көрсетілген. Бақыт сол кездегі шығыс ойшылдары үшін күрделі мәселе болды, өйткені ол адамның өмірге деген жалпы көзқарасын және оның әлеуметтік және материалдық жағдайына қанағаттануын көрсетті. Зерттеу адамның әлеуметтік қарым-қатынасы мәселесін шешудің маңыздылығына тоқталып, философиялық жетістіктер мен поэзияның дамуы арасындағы терең, бірақ шектеулі байланысты көрсетеді. Ортағасырлық шығыс мұсылмандық философиялық ой-пікіріндегі бақыт ұғымын жақсырақ түсінуге ықпал ете отырып, бұл зерттеу орта ғасырлардағы философия мен қоғамның өзара әрекеттесуіне жарық түсіруді көздейді. Жалпы, бұл мақалада бақыт ұғымы нақты мәдени-тарихи контексте жан-жақты зерттеліп, осы уақыт аралығында философиялық ой мен көркем сөздің өзара байланыста болған жолдары да ашылады.

Keywords

References

  1. Delachieve. (n. d.). Adam ómiriniń máni men maǵynasy. adam ómiriniń máni nede? Adamnyń ómiri máseleniń maǵynasy [Meaning and meaning of human life. What is the meaning of human life? Human life - the meaning of the problem]. https://kk.delachieve.com/адам-өмірінің-мәні-мен-мағынасы-адам/
  2. Verhoef, A. (2018). Paul Ricoeur: Philosophy, theology and happiness. Stellenbosch Theological Journal, 4(2), 151-166 p.
  3. Asylov, U., & Nusqabaıuly, J. (2003). Ádeptaný: Adamgershilik qulyq sabaqtary [Etiquette: Lessons of moral behavior]. Almaty: Mektep, 288 b.
  4. Ál-Farabı. Tarıhı-fılosofıalyq traktattar [Al-Farabi. Historical and philosophical treatises]. (2006) Qazaq halqynyń fılosofıalyq murasy (4 t.). Jıyrma tomdyq. Ál-Farabı fılosofıasy. Astana: Aýdarma, 344-410 bb.
  5. Ál-Farabı. Fılosofıalyq kózqarastary [Al-Farabi. Philosophical views]. (1973). Ál-Farabı. Fılosofıalyq traktattar. Almaty: Ǵylym, 415 b.
  6. Ál-Farabı. Fılosofıalyq traktattar [Al-Farabi. Philosophical treatises]. (1973). Almaty: Ǵylym, 430 p. Dzhumabaev, Ju. D. (1975). Iz istorii jeticheskoj mysli v Srednej Azii (s drevnejshih vremen do Hv.) [From the history of ethical thought in Central Asia (from ancient times to the 10th century)]. Tashkent: Fan, 96 b.
  7. Zeıbek, K. (2003). Q.A. Iassaýı jáne tańdaýly hıkmetter [Yasawi and the Chosen Wisdom]. Ankara, 255 b.
  8. Karimova, M. R. (2009). Jeticheskie problemy v antropologii Ibn Siny [Ethical problems in the anthropology of Ibn Sina] (dis. kand. filos. nauk, In-t filosofii im. AM Bogoutdinova AN RT: 09.00.13). Dushanbe, 141 b.

Details

Primary Language

Kazakh

Subjects

Philosophy

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

September 30, 2023

Publication Date

September 30, 2023

Submission Date

April 23, 2023

Acceptance Date

August 23, 2023

Published in Issue

Year 2023 Number: 115

APA
Shadinova, G. (2023). ОРТАҒАСЫРЛЫҚ ШЫҒЫС МҰСЫЛМАН ОЙШЫЛДАРЫНЫҢ ҚОҒАМДЫҚ САНАСЫНДАҒЫ БАҚЫТТЫҢ РӨЛІ. Türkoloji, 115, 67-90. https://doi.org/10.59358/ayt.1286664
AMA
1.Shadinova G. ОРТАҒАСЫРЛЫҚ ШЫҒЫС МҰСЫЛМАН ОЙШЫЛДАРЫНЫҢ ҚОҒАМДЫҚ САНАСЫНДАҒЫ БАҚЫТТЫҢ РӨЛІ. Türkoloji. 2023;(115):67-90. doi:10.59358/ayt.1286664
Chicago
Shadinova, Gulzira. 2023. “ОРТАҒАСЫРЛЫҚ ШЫҒЫС МҰСЫЛМАН ОЙШЫЛДАРЫНЫҢ ҚОҒАМДЫҚ САНАСЫНДАҒЫ БАҚЫТТЫҢ РӨЛІ”. Türkoloji, nos. 115: 67-90. https://doi.org/10.59358/ayt.1286664.
EndNote
Shadinova G (September 1, 2023) ОРТАҒАСЫРЛЫҚ ШЫҒЫС МҰСЫЛМАН ОЙШЫЛДАРЫНЫҢ ҚОҒАМДЫҚ САНАСЫНДАҒЫ БАҚЫТТЫҢ РӨЛІ. Türkoloji 115 67–90.
IEEE
[1]G. Shadinova, “ОРТАҒАСЫРЛЫҚ ШЫҒЫС МҰСЫЛМАН ОЙШЫЛДАРЫНЫҢ ҚОҒАМДЫҚ САНАСЫНДАҒЫ БАҚЫТТЫҢ РӨЛІ”, Türkoloji, no. 115, pp. 67–90, Sept. 2023, doi: 10.59358/ayt.1286664.
ISNAD
Shadinova, Gulzira. “ОРТАҒАСЫРЛЫҚ ШЫҒЫС МҰСЫЛМАН ОЙШЫЛДАРЫНЫҢ ҚОҒАМДЫҚ САНАСЫНДАҒЫ БАҚЫТТЫҢ РӨЛІ”. Türkoloji. 115 (September 1, 2023): 67-90. https://doi.org/10.59358/ayt.1286664.
JAMA
1.Shadinova G. ОРТАҒАСЫРЛЫҚ ШЫҒЫС МҰСЫЛМАН ОЙШЫЛДАРЫНЫҢ ҚОҒАМДЫҚ САНАСЫНДАҒЫ БАҚЫТТЫҢ РӨЛІ. Türkoloji. 2023;:67–90.
MLA
Shadinova, Gulzira. “ОРТАҒАСЫРЛЫҚ ШЫҒЫС МҰСЫЛМАН ОЙШЫЛДАРЫНЫҢ ҚОҒАМДЫҚ САНАСЫНДАҒЫ БАҚЫТТЫҢ РӨЛІ”. Türkoloji, no. 115, Sept. 2023, pp. 67-90, doi:10.59358/ayt.1286664.
Vancouver
1.Gulzira Shadinova. ОРТАҒАСЫРЛЫҚ ШЫҒЫС МҰСЫЛМАН ОЙШЫЛДАРЫНЫҢ ҚОҒАМДЫҚ САНАСЫНДАҒЫ БАҚЫТТЫҢ РӨЛІ. Türkoloji. 2023 Sep. 1;(115):67-90. doi:10.59358/ayt.1286664