Research Article

Алғашқы жазу мәдениеті мен діни ағымдардың пайда болу кезеңдері

Number: 115 September 30, 2023
TR KK EN RU

Алғашқы жазу мәдениеті мен діни ағымдардың пайда болу кезеңдері

Abstract

Автор өз мақаласында ерте дәуірлерде солтүстіктен оңтүстікке қарай көшкен арий, сақ секілді көшпелі тайпалардың тұрмыс-тіршілігі, наным-сенімі мен діни түсініктері және үдере көшу себептеріне талдау жасайды. Жазба мәдениеті мен қала мәдениеті жақсы дамыған көне дәуірлердегі Мысыр, шумер, аккад, бабыл, парсы секілді халықтардың жазба әдебиеті мен діни сенімдерінің ерекшеліктеріне тоқталады. Таяу Шығыстағы диқаншылық пен мал шаруашылығының дамуы мен қала мәдениетінің өркендеуі сол кезеңде көптеген халықтардың бір-бірімен тығыз араласуына, өзара ұғыныса алатын ортақ тілдің келіп шығуына әсер еткендігін, түрлі халықтардың мифтік түсініктері мен діни ұғымдарының араласуы салдарынан көптеген ұқсас персонаждардың пайда болуының сырына үңіле қарайды. Зороастризм секілді алғашқы діннің дүниеге келу себептерін де жазу мәдениеті мен түрлі діни сенімдердің бір орталыққа тоғысуы салдарынан іздейді. Зерттеу барысында антика дәуіріндегі грек ғұламаларының еңбектері мен шығыстану саласында арнайы зерттеулер жүргізген ғалымдардың, сонымен қатар тіл тарихына қатысты шетелдік ғалымдардың еңбектері негізге алынды. Фольклордағы мифтік ұғымдардың шығу төркінін анықтауда теология, тарих, әдебиет, антропология секілді гуманитарлық бағыттағы қолданылатын тарихилық, ұлттық танымдық логикаға қатысты методологиялық зерттеу тәсілдері қолданылды.

Keywords

References

  1. Бабалар сөзі. (2011). Жүз томдық. 76-том. Новеллалық ертегілер. Астана. Фолиант.
  2. Геродот. (2004). История /Пер. с греч. и комм. Г.А.Стратановского. Вступ. статья И.Е.Сурикова. –М.: ОЛМА-ПРЕСС. Инвест, –640с.
  3. Гумилев, Л.Н. (1993). Тысячелетие вокруг Каспия. Москва: Мишель и К.
  4. Ежелгі дүниедегі және византиялық дереккөздеріндегі Ұлы Дала тарихы: / (Құр. Гаркавец, А.Н.) (2007). 1 том. Астана. Фолиант.
  5. Қабышұлы И. (2007). Тұран әлемі. Түркі-моңғол халықтарының тарихы. Алматы. Санат.
  6. Қасқабасов С.А. (1984). Қазақтың халық прозасы. ¬–Алматы: Ғылым, –272 б.
  7. Мелетинский Е. М. (1994). О литературных архетипах Москва. Российский государственный гуманитарный университет.
  8. Садырбайұлы С. (1996). Фольклор және Жамбыл (Оқу құралы). Көпшілік оқырман қауымға арналған. –Алматы. «Ана тілі». –240 б.

Details

Primary Language

Kazakh

Subjects

North-West (Kipczak) Turkic Dialects and Literatures

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

September 30, 2023

Publication Date

September 30, 2023

Submission Date

June 9, 2023

Acceptance Date

September 11, 2023

Published in Issue

Year 2023 Number: 115

APA
Abzhet, B. (2023). Алғашқы жазу мәдениеті мен діни ағымдардың пайда болу кезеңдері. Türkoloji, 115, 29-44. https://doi.org/10.59358/ayt.1312127
AMA
1.Abzhet B. Алғашқы жазу мәдениеті мен діни ағымдардың пайда болу кезеңдері. Türkoloji. 2023;(115):29-44. doi:10.59358/ayt.1312127
Chicago
Abzhet, Bakyt. 2023. “Алғашқы жазу мәдениеті мен діни ағымдардың пайда болу кезеңдері”. Türkoloji, nos. 115: 29-44. https://doi.org/10.59358/ayt.1312127.
EndNote
Abzhet B (September 1, 2023) Алғашқы жазу мәдениеті мен діни ағымдардың пайда болу кезеңдері. Türkoloji 115 29–44.
IEEE
[1]B. Abzhet, “Алғашқы жазу мәдениеті мен діни ағымдардың пайда болу кезеңдері”, Türkoloji, no. 115, pp. 29–44, Sept. 2023, doi: 10.59358/ayt.1312127.
ISNAD
Abzhet, Bakyt. “Алғашқы жазу мәдениеті мен діни ағымдардың пайда болу кезеңдері”. Türkoloji. 115 (September 1, 2023): 29-44. https://doi.org/10.59358/ayt.1312127.
JAMA
1.Abzhet B. Алғашқы жазу мәдениеті мен діни ағымдардың пайда болу кезеңдері. Türkoloji. 2023;:29–44.
MLA
Abzhet, Bakyt. “Алғашқы жазу мәдениеті мен діни ағымдардың пайда болу кезеңдері”. Türkoloji, no. 115, Sept. 2023, pp. 29-44, doi:10.59358/ayt.1312127.
Vancouver
1.Bakyt Abzhet. Алғашқы жазу мәдениеті мен діни ағымдардың пайда болу кезеңдері. Türkoloji. 2023 Sep. 1;(115):29-44. doi:10.59358/ayt.1312127