İlk Sömestir Tasarım Stüdyosunda Biçimsel Soyutlama Yaklaşımları ve Rubrik Temelli Bir Değerlendirme

Abstract

Soyutlama, ilk yıl tasarım stüdyolarında pedagojik yapının oluşumunda belirleyici bir bileşendir. Literatürde soyutlama kavramı farklı biçimlerde tartışılsa da çalışmaların çoğunlukla yaratıcılık ekseninde yoğunlaştığı ya da yalnızca stüdyo çıktılarını betimlemekle sınırlı kaldığı görülmektedir. Bu çalışma, söz konusu yaklaşımların ötesine geçerek ilk sömestir tasarım stüdyosunda yürütülen soyutlama çalışmalarını pedagojik bir çerçevede incelemeyi amaçlamaktadır. Nitel araştırma yöntemine dayanan çalışmanın verileri, INTD 1005 Design Studio I dersi kapsamında üretilen biçimsel soyutlama çalışmalarından oluşmaktadır. Stüdyo çıktıları, literatürde tanımlanan bir rubrik aracılığıyla sistematik olarak değerlendirilmiştir. Bulgular, çizgi çalışmalarında organizasyon ve referans sistemi; yüzey çalışmalarında eleman kimliği ve ilişkileri, renk çalışmalarında ise karmaşıklık ölçütlerinde yüksek performans sergilendiğini göstermektedir. Diğer uygulamalarda ise figür–zemin ilişkisi öne çıkmaktadır. Süreç boyunca genel performans artışı gözlenirken, hiyerarşi çalışmasında bir düşüş saptanmıştır. Bu durum, öğrencilerin hiyerarşi ilkesini kavramakta zorlanmış olabileceğine işaret etmektedir. Bu bulgular, stüdyoda yürütülen biçimsel soyutlama çalışmalarının temel ilkelerin öğretimi açısından işlevsel olduğunu ortaya koyarken, aynı zamanda hangi alanlarda pedagojik desteğin artırılması gerektiğine ilişkin somut veriler sunmaktadır. Bu bağlamda, kullanılan rubrik temelli değerlendirme yaklaşımı öğrencilerin tasarım sürecindeki güçlü ve zayıf yönlerini açığa çıkaran analitik bir araç olarak öne çıkmaktadır. Sonuç olarak çalışmanın, ilk yıl tasarım stüdyolarında soyutlama öğretimine yönelik pedagojik ve değerlendirme temelli bir çerçeve sunarak alana katkı sağlaması hedeflenmektedir.

Keywords

• İlk-sömestir tasarım stüdyosu
• soyutlama
• biçimsel soyutlama
• rubrik
• değerlendirme

Formal Abstraction Approaches in the First-Semester Design Studio and a Rubric-Based Evaluation

Abstract

Abstraction plays a central role in shaping studio pedagogy as a core component of first-year design education. Although the literature addresses abstraction in various ways, most studies focus on creativity or remain limited to descriptive accounts of studio outcomes. This study examines abstraction exercises conducted in a first-semester design studio within a pedagogical framework. Using a qualitative method, the dataset consists of formal abstraction works produced in the INTD 1005 Design Studio I course. Studio outputs were analyzed using a literature-based rubric to evaluate performance across design criteria. Findings reveal high achievement in organization and reference systems in line studies, element identity and relationships in surface studies, and complexity in color studies. In other exercises, the figüre-ground relationship emerges as the most prominent aspect. While overall performance improves, a decline appears in the hierarchy study, indicating students’ difficulty in comprehending this principle. These findings show that formal abstraction exercises support the teaching of fundamental design principles while also identifying areas requiring stronger pedagogical support. The rubric-based approach serves as an analytical tool revealing students’ strengths and weaknesses in the design process. Ultimately, the study contributes by offering a pedagogical and assessment-oriented framework for teaching abstraction in first-year design studios.

Keywords

• First-semester design studio
• abstraction
• formal abstraction
• rubric
• evaluation

References

1. Akçaova, A., & Sungur, M. (2024). A contemporary interpretation of abstraction and creativity through Islamic patterns in design education: Interior architecture studio experience. IDA: International Design and Art Journal, 6(1), 43-53.
2. Altanlar, A. (2018). The basic design education in the context of the human-space relationship:The city of Sofular neighbourhood an example of urban abstraction workshop. Journal of Social Sciences and Education, 1(1), 1-25.
3. Arnheim, R. (1969). Art and visual perception. Faber and Faber.
4. Arnheim, R. (2005). Görsel düşünme (3. baskı). Metis Yayıncılık.
5. Aydınlı, S. (2005). Konut ve anlamı üzerine bir değerlendirme. In S. Apak & G. Ülken (Eds.), Konut değerlendirme sempozyumu (3-7). İTÜ Yayınları.
6. Balaban Ökten, B., Dilaveroğlu, B., Kudumovic, L., Salbacak, S., & Yılmaz, N. (2022). Abstraction as an approach to the learning of basic design. Technics Technologies Education Management, 17(2), 68-73.
7. Beşgen Gençosmanoğlu, A., & Nezor, S. (2010). Criticizing architectural education through abstraction. Procedia Social and Behavioral Sciences, 9, 1335-1341. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2010.12.330
8. Brieven, G., Malcev, L., & Donnet, B. (2023, September 18). Training students' abstraction skills around a café 2.0. Retrieved December 29, 2025, from https://arxiv.org/abs/2309.09562

9. Çalık, Ç. (2023). Measurement and assessment practices in design studio: a case from METU department of architecture basic design studio (Publication No. 833696) [Master thesis, Orta Doğu Teknik Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
10. Çınar, K., & Çınar, S. (2020). Temel tasarım (2. baskı). KTO Karatay Üniversitesi Yayınları.
11. Durmuş Öztürk, S., Beşgen, A., & Kuloğlu, N. (2018). Rethinking basic design education: Deconstruction of anatolian carpets. Art-Sanat, (9), 463-478.
12. Dülger, D. D. (2018). Temel sanat eğitimi dersinin kompozisyon, strüktür ve soyutlama konuları dâhilinde heykel eğitimine katkıları. Art-Sanat, (9), 505-526.
13. Hançerlioğlu, O. (2005). Felsefe ansiklopedisi kavramlar ve akımlar. Remzi Kitabevi.
14. Hasol, D. (2010). Ansiklopedik mimarlık sözlüğü (4. baskı). YEM Yayınevi.
15. Hatipoğlu, S., Kamaoğlu, M., Şensoy, G., & İnceoğlu, M. (2024). Body, dance and abstraction for spatial and structural comprehension in the first year of design education. International Journal of Technology and Design Education, 34, 19-55. https://doi.org/10.1007/s10798-023-09821-1
16. İsmailoğlu, S., & Bayram, Ş. (2024). Cumhuriyetin 100. yılında temel tasarım kapsamında bir atölye: Soyutlama ve sonsuzluk. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Fen ve Mühendislik Bilimleri Dergisi, 5(2), 24-38. https://doi.org/10.53501/rteufemud.1442760
17. Kalyuga, S., & Singh, A.-M. (2016). Rethinking the boundaries of cognitive load theory in complex learning. Educational Psychology Review, 28, 831-852. https://doi.org/10.1007/s10648-015-9352-0
18. Kavas, K. R., & Mutlu Danacı, H. (2016). Cognitive dimension of abstraction in basic design education: Architectural context of Antalya [Conference presentation]. 4th Annual International Conference on Cognitive - Social, and Behavioural Sciences, Antalya, Türkiye.
19. Kaya, P. (2016). Kavram geliştirme sürecinde yaratıcılık ve mekân tasarımı (Publication No. 465481) [Master thesis, Kocaeli Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
20. Kaya, P., & Aytıs, S. (2019). Soyutlama kavramının mekân tasarımı eğitimine yansıtılmasının önemi: 20. yüzyıl soyut resim sanatı ve F. L. Wright’ın yapıları üzerinden bir inceleme. Tasarım+Kuram, 15(28), 53-64. https://doi.org/10.14744/tasarimkuram.2019.88700
21. Lohr, L. (2000). Designing the instructional interface. Computers in Human Behavior, 16(2), 161-182. https://doi.org/10.1016/S0747-5632(99)00057-6
22. Müezzinoğlu, M. K., Sungur, M., & Çınar, H. (2017). Tasarım eğitiminde, biçimsel soyutlamanın yaratıcı düşünceye etkisi. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 5(61), 408-417. https://doi.org/10.16992/ASOS.13203
23. Öktem Erkartal, P. (2023). Abstraction as a tool of creative thinking in architectural education: Basic design studio outcomes. Kent Akademisi, 16(4), 2275-2289. https://doi.org/10.35674/kent.1315039
24. Pannone, M., & O'Connor, K. (2025). Proximity in design research. In R. A. Almendra (Ed.), Proximity in design research (pp. 75-83). Routledge. https://doi.org/10.4324/9781003509653-9
25. Park, J. (2026). Designing attention: Temporal structuring and visual cognition in undergraduate design observation. Thinking Skills and Creativity, 61, 102159. https://doi.org/10.1016/j.tsc.2026.102159
26. Ponsen, M., Taylor, M., & Tuyls, K. (2009, May 12). Abstraction and generalization in reinforcement learning: A summary and framework [Conference presentation]. Adaptive and Learning Agents ALA2009, Budapest, Hungary. https://doi.org/10.1007/978-3-642-11814-2_1
27. Schön, D. A. (1983). The reflective practitioner. Perseus Book Group.
28. Siebenbrodt, M., & Schöbe, L. (2010). Bauhaus 1919-1933. Parkstone International.
29. Tate. (2025, December). Abstract art. https://www.tate.org.uk/art/art-terms/a/abstract-art
30. Temple, S. (2020). The threshold of abstraction in beginning design pedagogy. Journal of Design Studio, 2(2), 101-110. https://doi.org/10.46474/jds.820784
31. Todorovic, D. (2008). Gestalt principles. Scholarpedia, 3(12), 5345. http://doi.org/10.4249/scholarpedia.5345
32. Tuztaşı, U., & Koç, P. (2018). Tell a story of space: A narrative-based case study through abstracted materials. Online Journal of Art and Design, 6(3), 152-173.
33. Yavuz, E. (2008, Kasım). Sanatla kurulan ilişki: Zaha Hadid ve mimarlıkta soyutlama [Conference presentation]. Ankara Üniversitesi Dil Tarih ve Coğrafya Fakültesi, Sanat Tarihi Bölümü, Doktora Araştırmaları Sempozyumu, Ankara, Türkiye.
34. Yengin, İ., Karahoca, D., Karahoca, A., & Uzunboylu, H. (2012, May 10-14). Common instructional design perspectives of visual design, web usability and multimedia design [Conference presentation]. 2nd World Conference on Innovation and Computer Sciences 2012, İzmir, Türkiye.
35. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (12. baskı). Seçkin Yayıncılık.
36. Yıldırım, T., & Özen Yavuz, A. (2014). A proposition regarding the improving of visual intelligence and geometric abstraction concept in architecture students. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 131, 450-452. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2014.04.146
37. Yorgancıoğlu, D., Dinemis Aman, D., & Şat, B. (2023). Inquiring the generative capacity of urban abstraction and mapping for first-semester basic design studio. IDA: International Design and Art Journal, 5(1), 42-56.