Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Bağlamında Dinî Okuryazarlık

This study challenges traditional approaches that regard religious literacy merely as a process of acquiring information, and instead proposes a model centered on meaning-making, individual value construction, and complex relationships within cultural contexts. Religious knowledge is not simply content to be memorized, but a dynamic structure that must be integrated with the student’s intellectual, emotional, and social dimensions. Structured around the Türkiye Century Education Model (TYEM), this approach aims to transform the student from a passive recipient of knowledge into a reflective, questioning, and internalizing individual. Critical religious literacy offers a multidimensional perspective by addressing themes such as the search for personal meaning, identity formation, moral orientation, and the guiding role of the teacher. In alignment with TYEM’s principles of “holistic learning,” “cultural adaptability,” and “value-integrated individuals,” the focus shifts from merely what is known to how knowledge is conceptualized, experienced, and transformed. At this point, the teacher is not simply a transmitter of content but becomes a guide who co-constructs meaning with students and supports critical thinking. Ultimately, this model advocates for a shift in religious education from a content-centered process to one that is value-oriented, relationship-based, and culturally responsive. In this way, religious literacy is redefined as a holistic educational journey—one that builds a bridge between the individual's inner world and their social connections, enriches meaning, and fosters a culture of coexistence.

Bu çalışma, dinî okuryazarlığı yalnızca bilgi edinme süreci olarak gören geleneksel yaklaşımları aşarak anlam üretimi, bireysel değer inşası ve kültürel bağlamla kurulan çok katmanlı ilişkileri odağına alan alternatif bir model sunar. Dinî bilgi, sadece ezberlenecek bir içerik değil; öğrencinin düşünsel, duygusal ve toplumsal yönleriyle bütünleşen, yaşayan bir yapı olarak ele alınır. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli (TYMM) temelinde şekillenen bu yaklaşım, öğrenciyi edilgen bir bilgi alıcısından çıkararak; sorgulayan, düşünen ve içselleştiren bir bireye dönüştürmeyi amaçlar. Eleştirel dinî okuryazarlık; bireyin anlam arayışı, kimlik gelişimi, ahlaki yönelimleri ve öğretmenin rehberliği gibi çok boyutlu unsurları dikkate alarak kapsamlı bir perspektif sunar. TYMM’nin “bütüncül öğrenme”, “kültürel uyum kapasitesi” ve “değerle bütünleşmiş birey” ilkeleriyle uyumlu biçimde yalnızca neyin bilindiği değil; bilginin nasıl kavrandığı, yaşandığı ve dönüştürüldüğü önem kazanır. Bu noktada öğretmen, bilgi aktarıcısı olmanın ötesine geçerek, öğrencilerle birlikte anlam üreten ve eleştirel düşünmeyi destekleyen bir rehber konumuna gelir. Sonuç olarak bu model, dinî eğitimi bilgi merkezli bir aktarım süreci olmaktan çıkarıp değer odaklı, ilişki temelli ve kültürel açıdan duyarlı bir öğrenme deneyimine dönüştürmeyi önerir. Böylece dinî okuryazarlık; bireyin içsel dünyasıyla toplumsal yaşamı arasında köprü kuran, anlamı çoğaltan ve birlikte yaşama kültürünü destekleyen bütüncül bir eğitim yaklaşımı olarak yeniden tanımlanır.