Türkiye Patlıcan Üretiminin Mevcut Durumu

Abstract

Anavatanı Hindistan olan patlıcan, Solanaceae familyasının, Solanum cinsinden olup yenilebilir patlıcan türü botanik olarak Solanum melongena L. olarak isimlendirilmektedir. Sıcağı seven patlıcan bitkisi 15-35℃ arasındaki sıcaklıklarda ticari üretimlerde 6 aylık bir vejetasyon süresinde yetiştirilmektedir. Türk damak zevkinin sevilen bir ürünü olan patlıcan taze, kurutularak ve işlenerek tüketilmektedir. 2020 yılı FAO verilerine göre dünya patlıcan üretimi 56.618.843 ton olup, Çin %64.6’lik üretimde ilk sırayı alırken, bunu %22.6 ile Hindistan ve %2.4 ile Mısır izlemektedir. Türkiye, dünya patlıcan üretiminin %1.5’ini karşılayarak 4. sırada yer almaktadır. 2021 yılı TÜİK verilerine göre Türkiye patlıcan üretimi 172.851 da alanda 832.938 tondur. Bu üretimin %46.7’si örtüaltı üretiminde gelmektedir. Ülkemizde ticari olarak birçok hibrit uzun silindirik, topan ve yarı topan meyve tiplerine sahip patlıcanlar üretilmektedir. Bunun yanında uzun silindirik tipte koyu mor renge sahip Aydın Siyahı 55, Halep 18, Pala 49, Kemer 27 çeşitleri ile alacalı renge sahip Çizgili veya Alaca patlıcan ile topan tipte Topan-374 standart patlıcan çeşitlerinin çok tercih edildiği görülmektedir. Diyarbakır patlıcanı ve coğrafi işaretli Birecik patlıcanı (Urfa) ve Yamula patlıcanı (Kayseri)’da yöresel olarak üretilen genotiplerdir. Bununla birlikte üniversitelerde, araştırma enstitülerinde veya özel kuruluşlarda açıkta ve örtüaltında üretime uygun, stres faktörlerine dayanıklı, verim ve kalitesi yüksek patlıcan çeşit ıslah çalışmaları da yapılmaktadır.

Keywords

• Solanum melongena
• uzun
• topan
• standart
• F₁

Recent Situation of Eggplant Production in Turkey

Abstract

Eggplant, whose homeland is India, is in the Solanum genus of the Solanaceae family and is botanically named as Solanum melongena L. The heat-loving eggplant plant is grown in commercial productions at temperatures between 15-35℃ for a vegetation period of 6 months. Eggplant, which is a popular product of Turkish taste, is consumed fresh, dried and processed. According to the 2020 FAO data, world eggplant production is 56.618.843 tons, while China takes the first place in production with 64.6%, followed by India with 22.6% and Egypt with 2.4%. Turkey is in the 4th place by meeting 1.5% of the world eggplant production. According to TUIK data for 2021, eggplant production in Turkey is 832.938 tons in an area of 172.851 decares. 46.7% of this production comes from greenhouse production. In our country, eggplants with many hybrids long cylindrical, ball and semi-ball fruit types are produced commercially. In addition, it is seen that the long cylindrical type, Aydın Siyahı 55, Halep 18, Pala 49 and Kemer 27 varieties with a dark purple color, and varieties Çizgili and Alaca with a variegated color and variety Topan-374 with a ball type are preferred. Diyarbakır eggplant and geographically indicated Birecik eggplant (Urfa) and Yamula eggplant (Kayseri) are also locally produced genotypes. In addition, breeding studies are carried out in universities, research institutes or private institutions for eggplant varieties suitable for open and greenhouse production, resistant to stress factors, high yield and quality.

Keywords

• Solanum melongena
• long
• ball
• standard
• F₁

References

1. Alas, E., Kaya M., Çiçek, M., Ateş, Ş., Öcal, Y., Kızgın Özcengiz, C., Pirinç, V., Öztekin, G.B., 2022. Diyarbakır yerel patlıcan popülasyonlarının toplanması, tanımlanması ve seleksiyon yoluyla ıslahı. Projesi Gelişme Raporu, Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü, Proje No:TAGEM/BBAD/17/A09/P02/01.
2. Anonim, 2022-a. https://tr.wikipedia.org/wiki/patlıcan (Erişim:Haziran 2022).
3. Anonim, 2022-b. https://www.naro.go.jp/publicity_report/publication/files/eggplant_calibration_manual_fomalized.pdf (Erişim:Haziran 2022).
4. Anonim, 2022-c. https://avys.omu.edu.tr/storage/app/public/fikretoz/95307/13.14.hafta%20%c3%96rt%c3%bcalt%c4%b1nda%20patl%c4%b1can%20yeti%c5%9ftiricili%c4%9fi.docx (Erişim:Haziran 2022).
5. Anonim, 2022-d. https://ci.gaziantep.bel.tr/urunler/nizip-patlicani-1021 (Erişim:Haziran 2022).
6. Anonim, 2022-e. https://www.gaptimes.com/kebabiyla-damaklari-costuran-lezzet-birecik-patlicani/ (Erişim:Haziran 2022).
7. Ata, A., Denli, N., Mücahitoğlu, A., Alp, H.A., Köksalan, E., Çelen., H. 2021. Bazı yabani patlıcan türlerinin Solanum melongena ile üçüncül gen havuzu türleri arasında köprü olma potansiyellerinin belirlenmesi. Proje Gelişme Raporu, Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü, Proje No:TAGEM/BBAD/Ü/22/A1/P1/5536.
8. Ateş, A.Ç. 2020. Investigation of resistance to Verticillium wilt disease (Verticillium dahliae Kleb.) in eggplant genotypes, Plant Protection Bulletin, 60(4):5-11.

9. Balkaya, A. 2016. Aşılı patlıcan üretiminde kullanılan anaçların verim ve kalite üzerine etkileri. Tarım Gündem Dergisi, 6:24-28.
10. Baron, D. Amaro, A.C.E. Pina, A. Ferreira, G. 2019. An overview of grafting re-establishment in woody fruit species. Scientia Horticulturae, 243:84-91.
11. Başay, S. 2006. Patlıcan (Solanum melongena L.)’da Verticillium dahliae Kleb.’e Dayanıklı Hatların Geliştirilmesi. Bursa Uludağ Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Doktora Tezi, Türkiye.
12. Bayrak, A. 2019. Patlıcan nedir? Sağlığa yararları ve biyoaktif bileşenleri nelerdir? https://www.birbes.com/patlican-nedir-sagliga-yararlari-ve-biyoaktif-bilesenleri-nelerdir-18891/ (Erişim:Haziran 2022).
13. Bletsos, F.A. Olympios, C.M. 2008. Rootstocks and grafting of tomatoes, peppers and eggplants for soil-borne disease resistance, improved yield and quality. The European Journal of Plant Science and Biotechnology, 2:62-73.
14. Boyacı, H.F. 2007. Patlıcanlarda Fusarium solgunluğuna dayanıklılık kaynakları ve dayanıklılığın kalıtımı. Çukurova Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Bahçe Bitkileri Anabilim Dalı, Doktora Tezi, 96s., Adana.
15. Boyacı, H.F. 2020. Development of new valuable introgression lines from the interspecific cross in eggplant (Solanum melongena L.). Applied Ecology and Environmental Research 18(1):1771-1781.
16. Boyacı, H.F. 2021. Patlıcan ıslahı. (Ed. Eren, A.) yazlık sebze ıslahı (domates, biber, patlıcan, hıyar, kavun). TAGEM, 292s., Nobel Akademik Yayıncılık, s:155-188.
17. Boyacı, H.F., Cebeci, E., Gümrükçü, E., Çalışkan, S., Kırışık, M., Sülü, S.M., Doğan, Y., Ellialtıoğlu, Ş.Ş. 2021. Patlıcan ıslahı programları kapsamında nitelikli hat ve çeşit geliştirilmesi-2. Proje Gelişme Raporu, Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü, Proje No:TAGEM/ BBAD/B/20/A1/P1/1758.
18. Boyacı, H., Topçu, V. 2014. Development of eggplant hybrid cultivar ‘Batem Filizi’ and determination of yield performance. Derim 31(2):11-22.
19. Boyacı, H., Topçu, V., Dündar, M., Ünlü, A., Gümrükçü, E. 2008. Patlıcanda Fusarium’a dayanıklı F₄ kademesinde yarıyol materyali geliştirilmesi. Proje Sonuç Raporu. Proje No:DPT-2004K120170.
20. Boyacı, H., Topçu, V., Ünlü, A., Gümrükçü, E., İkten, H. 2013. Patlıcanda Fusarium oxysporum f.sp. melongenae’ya dayanıklı ve Verticillium dahliae’ye tolerant hatların geliştirilmesi. Proje Sonuç Raporu. Proje No:DPT-2004K120170.ç
21. Boyaci, H.F., Prohens, J., Unlu, A., Gumrukcu, E., Oten, M., Plazas, M. 2020. Association of heterotic groups with morphological relationships and general combining ability in eggplant. Agriculture, 10(6):203.
22. Cakir, Z., Balkaya, A., Saribas, S., Kandemir, D. 2017. The morphological diversity and fruit characterization of Turkish Eggplant (Solanum melongena L.) populations. Ekin Journal of Crop Breeding and Genetics, 3(2):34-44.
23. Caruso, G., Pokluda, R., Sękara, A., Kalisz, A., Jezdinský, A., Kopta, T., Grabowska, A. 2017. Agricultural practices, biology and quality of eggplant cultivated in central Europe. Horticultural Science, 44:201-212.
24. Cebeci, E., Boyacı, H.F., Kıran, S., Ellialtıoğlu, Ş.Ş. 2021-a. Patlıcanda türler arası melezleme ile tuz ve kuraklık streslerine tolerant hat geliştirilmesi. Proje Gelişme Raporu, Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü, Proje No:TAGEM/BBAD/B/20/A1/P1/1476.
25. Cebeci, E., Boyacı, H.F., Doğan, Y., Turgut, D.Y., Hanci, F. 2021-b. Değişim için ürünler:bitkilerde küresel ısınmanın etkileri mücadele etme. AB-ERANET-FOSC Projesi Sonuç Raporu. Proje No:220N246.
26. Chapman, M.A. 2020. Eggplant breeding and improvement for future climates. In Genomic Designing of Climate-Smart Vegetable Crops (pp:257-276). Springer, Cham.
27. Çelik, B., Onus, A.N. 2019. Patlıcanda (Solanum melongena L.) mikrospor kültürü üzerine bir ön araştırma. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 23:61-66.
28. Çetinkaya, Ş., Yılmaz, S., Arı, N., Ünlü, A., Fırat, A.F., Tekşam, İ., Zengin, S., Çelik, İ., Öztop, A. Devran, Z., Kaya, N., Sayın, B., Çelikyurt, M.A., Aktaş, A. 2009. Örtüaltı patlıcan yetiştiriciliği. Batı Akdeniz Araştırma Enstitüsü, Antalya, 104s.
29. Çürük, S. 2019. Farklı interspesifik Solanum hibritlerinin (S.melongena × S.incanum, S.melongena × S.macrocarpon, S.melongena × S.aethiopicum) ve türlerinin (S.incanum, S.linnaeanum, S.macrocarpon ve S.aethiopicum) Solanum torvum’la melezlenebilirliğinin araştırılması. Proje Sonuç Raporu, Proje No:TÜBİTAK TOVAG 118O009, 45s.
30. Daunay, M.C., Janick, J. 2007. History and iconography of eggplant. Chronica Horticulturae, 47:16-22.
31. Daunay, M.C. 2008. Eggplant, handbook of plant breeding:vegetables II. Springer, New York, USA, (Eds), Prohens, J. Nuez, F. pp:163-220.
32. Daunay M.C., Hazra P. 2012. Eggplant, in handbook of vegetables, Eds. Peter K.V., Hazra P. (Houston, TX:StudiumPress), pp:257-322.
33. Dizdaroğlu, A. 1985. Sera domates üretiminde aşı uygulaması ile elde edilen çift kök sistemine sahip domateslerin verim ve kalite yönünden üstünlükleri üzerine bir araştırma. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü (Yüksek Lisans Tezi), İzmir.
34. Doganlar, S., Frary, A., Daunay, M.C., Lester, R.N., Tanksley, S.D. 2002. Conservation of gene function in the Solanaceae as revealed by comparative mapping of domestication traits in eggplant. Genetics, 161(4):1713-1726.
35. Doksöz Boncukçu, S., Geboloğlu, N. 2018. Effect of genotype, stress conditions and media on androgenic performance of eggplant. In 30. International Horticultural Congress IHC2018:II International Symposium on Micropropagation and in Vitro Techniques 1285 (pp:185-192).
36. Ellialtıoğlu, Ş., Başay, S., Kuşvuran, Ş. 2012. Patlıcanda polen dimorfizmi ve anter kültürü ilişkisinin incelenmesi. Tarım Bilimleri Araştırma Dergisi, (1):149-152.
37. En Zaadhandel, K.K., Van der Have, D.J. 1979. Plant breeding perspectives. Journal of Plant Foods. 3:275-277.
38. FAOSTAT, 2020. Crops and livestock products. https://www.fao.org/faostat/en/#data/qcl (Erişim:Haziran 2022)
39. Fidan, S., Lökoğlu, N. 2017. Yerel sebze çeşitlerinin geliştirilmesi-seleksiyon yoluyla koçaş patlıcanı ıslahı. Proje Sonuç Raporu, Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü, Proje No:TAGEM/BBAD/12/A09/ P02/02.
40. Frary, A., Doganlar, S., Daunay, M.C. 2007. Eggplant. In Vegetables (pp:287-313). Springer, Berlin.
41. Friedman, M. 2015. Chemistry and anticarcinogenic mechanisms of glycoalkaloids produced by eggplants, potatoes, and tomatoes. Journal of Agricultural and Food Chemistry, 63:3323−3337.
42. Geboloğlu, N., Ellialtıoğlu, Ş.Ş., 2022. Patlıcan islahı. Sebze Islahı Cilt III Solanaceae (Patlıcangiller) In:Abak, K., Balkaya, A., Ellialtığolu, Ş.Ş., Düzyaman, E.) Gece Kitaplığı, s:319-446.
43. Gebhardt, C. 2016. The historical role of species from the Solanaceae plant family in genetic research. Theoretical and Applied Genetics, 129(12):2281-2294.
44. Geboloğlu, N., Boncukçu, S.D., Durna, P., Bayram, M. 2017. Patlıcanda şeker, bal ve büyüme düzenleyicilerin anter kültüründe embriyoid oluşumuna etkisi. Akademik Ziraat Dergisi, 6:275-280.
45. Gümrükcü, E., Ünlü, A., Boyacı, H.F., Topçu, V., Karatekin, N. 2014. Verticillium solgunluk hastalığına (Verticillium dahliae Kleb.) karşı patlıcan hatlarının reaksiyonlarının belirlenmesi. Türkiye 5. Bitki Koruma Kongresi, 3-5 Şubat, 2014, Antalya, Bildiriler Kitabı, 253s.
46. Holland, B. Unwin, I.D. Buss, D.H. 1991. Vegetables, herbs and spices. Fifth Supplement to McCance and Widdowson’s the Composition of Foods, Royal Society of Chemistry, Cambridge, 172p.
47. Hurtado, M., Vilanova, S., Plazas, M., Gramazio, P., Herraiz, F.J., Andújar, I., Prohens, J. 2013. Phenomics of fruit shape in eggplant (Solanum melongena L.) using tomato analyzer software. Scientia Horticulturae, 164:625-632.
48. Isbell, C.L. 1944. Pass the word to gardeners:Graft tomatoes onto weeds. Southern Seedsman, April:14, 42.
49. Itagi, T., Nakanishi, K., Nagashima, S. 1990. Development of young grafted seedling production systems for fruiting vegetables. Japanese Society for Horticultural Science, 59:294-295.
50. Itagi, T. 2009. History and future perspectives for development of controlled environment horticultural technologies. Horticultural Information Center. Tokyo, 181p.
51. Janick, J. 1986. Horticultural Science (4. Edition). WH Freeman and Company., New York, USA. pp:339-346.
52. Kakizaki, Y. 1931. Hybrid vigor in egg-plants and its practical utilization. Genetics, 16(1):1.
53. Kalloo, G. 1993. Eggplant:Solanum melongena L. In:Genetic Improvement of Vegetable Crops, pp:587-604.
54. Karakullukçu, Ş. 1991. Değişik patlıcan genotiplerinde in vitro androgenesis ve haploid bitki oluşumunu uyarıcı bazı etmenler üzerinde araştırmalar. Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi Gen Bilimleri Enstitüsü Bahçe Bitkileri Anabilim Dalı, 136s.
55. Karakullukçu, Ş., Abak, K. 1992. Bazı patlıcan çeşitlerinin anter kültürüne tepkileri. AÜ Ziraat Fakültesi Yıllığı, 42:7-12.
56. Kashyap, V., Kumar, S.V., Collonnier, C., Fusari, F., Haicour, R., Rotino, G. L., Sihachakr, D., Rajam, M.V. 2003. Biotechnology of eggplant. Scientia Horticulturae, 97(1):1-25.
57. Kıran, S., Kuşvuran, Ş., Özkay, F., Ellialtıoğlu, Ş.Ş. 2016. Tuza tolerant ve hassas patlıcan genotiplerinin kuraklık stresi koşullarında bazı morfolojik özelliklerinde meydana gelen değişimler. Mustafa Kemal Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 21(2):130-138.
58. Kirisik, M., Erler, F., Boyaci, F., Bayram, Y. 2021. Evaluation of resistance in 16 eggplant genotypes to the two-spotted spider mite, Tetranychus urticae Koch (Acari:Tetranychidae). Phytoparasitica, 49(2):275-285.
59. Kubota, C., Miles, C. 2016. Healing and acclimatization methods and design principles. Grafting Manual:How to Produce Grafted Vegetable Plants. Chapter 2.4., United States Department of Agriculture (USDA), 1-8p.
60. Lee, J.M., Oda, M. 2003. Grafting of herbaeous vegetable and ornamental crops. Horticultural Reviews, 28:61-124.
61. Mancak, B.M. 2019. Patlıcanda aşılamanın verim ve bazı kalite özelliklerine etkisi. Gaziosmanpaşa Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Bahçe Bitkileri Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, Tokat.
62. Mutlu, N., Boyacı, F.H., Göçmen, M., Abak, K. 2008. Development of SRAP, SRAP-RGA, RAPD and SCAR markers linked with a Fusarium wilt resistance gene in eggplant. Theoretical and Applied Genetics, 117(8):1303-1312.
63. Mutlu, S., Haytaoğlu, M.A., Binbir S., Kahraman A., 2014. Ege bölgesi sebze ıslahı programlarında değerlendirilmek üzere mevcut gen havuzunun korunması ve geliştirilmesi. Proje Sonuç Raporu. Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü, Proje No:TAGEM/BBAD/B/20/A1/ P1/2279.
64. Öçal, S., Devran, Z. 2019. Response of eggplant genotypes to avirulent and virulent populations of Meloidogyne incognita (Kofoid & White, 1919) Chitwood, 1949 (Tylenchida:Meloidogynidae). Turkish Journal of Entomology, 43(3):287-300.
65. Özarslandan, A., Ata, A., Keles, D. 2019. Investigation of resistant of eggplant genotypes against root knot nematode (Meloidogyne incognita (Kofoid & White, 1919) Chitwood, 1949), Fresenius Environmental Bulletin, 28(6):4811-4815.
66. Özçelik, N., Fırat, A.F., Ekiz, H., Ünsal, M., Öztürk, A., Boyacı, H.F. 2002. Antalya Narenciye ve Seracılık Araştırma Enstitüsünde geliştirilen hibrit sebze çeşitleri. Türkiye 1. Tohumculuk Kongresi, 11-13 Eylül, Bornova/İzmir. s:121-126.
67. Öztekin, G.B. Tüzel, Y., Durdu, T. 2022. Solanaceae grubu sebzelerde aşılama (Baskıda). In:Sebzelerde Fide Yetiştiriciliği 1. Yetişir, H., Ellialtıoğlu, Ş.Ş. (Eds.), Gece Kitaplığı, Ankara.
68. Pınar, H., Kekeç, H., Yiğit, M.A., Bülbül, C. 2022. Development Fusarium oxysporum Schlecht. f.sp. melongenae resistant “Yamula” eggplant using MAS (marker assisted selection) and anther culture method. International Journal of Agricultural and Natural Sciences, 15(1):98-108.
69. Rotino, G.L., Perri, E., Acciarri, N., Sunseri, F., Arpaia, S. 1997. Development of eggplant varietal resistance to insects and diseases via plant breeding. Advances in Horticultural Science, 11(4):93-201.
70. Sarıbaş, S., Balkaya, A., Kandemir, D., Karaağaç, O. 2019. Yerli patlıcan anaçlarının (Solanum melongena × Solanum aethiopicum) köklenme potansiyeli ve fenotipik kök mimarisi. Black Sea Journal of Agriculture, 2(3):137-145.
71. Sarıbaş, Ş., Balkaya, A., Kandemir, D., Seçim, A. 2022. Ümitvar hibrit patlıcan anaçlarının (Solanum melongena × Solanum aethiopicum) aşılı patlıcan yetiştiriciliğinde verim ve kalite üzerine etkileri. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi 25(4):687-697.
72. Sidhu, A.S., Bal, S.S., Behera, T.K., Rani, M. 2004. An outlook in hybrid eggplant breeding. Journal of New Seeds, 6(2-3):15-29.
73. Şalk, A., Arın, L., Deveci, M., Polat, S. 2008. Özel sebzecilik. N.K.Ü. Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü, 335s, Tekirdağ.
74. Taher, D., Solberg, S.O., Prohens, J., Chou, Y.Y., Rakha, M., Wu, T.H. 2017. World vegetable center eggplant collection:origin, composition, seed dissemination and utilization in breeding. Frontiers in Plant Science, 1484. (doi.org/10. 3389/fpls.2017.01484).
75. Topal, M.N., Kıran, S., Ateş, Ç., Ekici, M., Ellialtıoğlu, Ş.Ş., Tıpırdamaz, R., Baysal Furtana, G., Sönmez, K. 2017. Kuraklık ve tuz stresine toleransı yüksek patlıcan ıslah hatlarında ağır metal toleransının belirlenmesine yönelik olarak ticari anaçlarla mukayeseli bir çalışma. Derim 34(1):1-10.
76. Topçu, V. 2014. Kendileme yoluyla saflaştırılmış bazı patlıcan hatlarının morfolojik ve moleküler karakterizasyonu. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Bahçe Bitkileri Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, Isparta, 82s.
77. TTSM, 2022. T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı Tohumluk Tescil ve Sertifikasyon Merkez Müdürlüğü, Standart tohumluk kayıt listesi (Sebze çeşitleri). https://www.tarimorman.gov.tr/bugem/ ttsm/sayfalar/detay.aspx?sayfaıd=86 (Erişim:Haziran 2022)
78. TÜİK, 2021. Bitkisel üretim istatistikleri. https:// biruni.tuik.gov.tr/medas/?locale=tr (Erişim:Haziran 2022)
79. USDA, 2019. https://fdc.nal.usda.gov/fdc-app. html#/food-details/169228/nutrients (Erişim:Haziran 2022).
80. Vural, H. Eşiyok, D. Duman, İ. 2000. Kültür sebzeleri (sebze yetiştirme). Ege Üniversitesi Bahçe Bitkileri Bölümü, İzmir, 310s.
81. Vural, G.E., Ari, E., Zengin, S., Ellialtioglu, S.S. 2019. Development of androgenesis studies on eggplant (Solanum melongena L.) in Turkey from past to present. In:M. Hasanuzzaman, M.C.M.T. Filho, M. Fujita, T.A.R. Nogueira (Eds.), Sustainable Crop Production. IntechOpen. (https://doi.org/10.5772/intechopen.88299).
82. Vural, G.E., Ari, E. 2020. Triple synergistic effect of maltose, silver nitrate and activated charcoal on high embryo yield of eggplant (Solanum melongena L.) anther cultures. Scientia Horticulturae, 272:109472.
83. Vural, G.E. 2021. Farklı Led spektrumlarının patlıcan anterlerinde haploid bitki oluşumuna etkileri. Türk Doğa ve Fen Dergisi, 10(2):29-33.
84. WoS, 2022. Web of Science:https://www.webof science.com/wos/woscc/summary/1371a78c-8c9f-4a55-9d98-bca9eea97f62-211a6fa6/relevance/1 (Erişim:Ocak 2022).
85. Yarşi, G., Rad, S. 2004. Cam serada aşılı fide kullanımının Faselis F₁ patlıcan çeşidinde verim, meyve kalitesi ve bitki büyümesine etkisi. Alatarım, 3(1):16-22.
86. YÖK-Tez Merkezi, 2022. Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/ulusaltezmerkezi/giris.jsp (Erişim:Ocak 2022).
87. Yücel, N.K., Boyacı, H.F., Büyükalaca, S. 2017. Solanum melongena ve Solanum torvum’un çiçek tozu çimlenme ve canlılıklarının belirlenmesi ve Solanum melongena × Solanum torvum melezlerinden in vitro koşullarda bitki elde edilmesi. Turkish Journal of Agriculture-Food Science and Technology, 5(7):836-840.