Polikistik Over Sendromunda Navigatör Hemşirelik Modeli ve Navigatör Hemşirenin Rolleri: Geleneksel Derleme
Abstract
Polikistik over sendromu (PKOS), üreme çağındaki kadınları etkileyen yaygın ve heterojen bir endokrin bozukluk olup hiperverojenizm, adet düzensizlikleri ve polikistik over morfolojisi ile karakterizedir. Etiyolojisi tam olarak aydınlatılamamış olmakla birlikte, hiperverojenizm ve ovulatuvar disfonksiyon temel patofizyolojik mekanizmalar olarak kabul edilmektedir. Kullanılan tanı kriterlerine bağlı olarak PKOS prevalansı %6-20 arasında değişmekte olup dünya genelinde premenopozal dönemdeki yaklaşık her on beş kadından birini etkilemektedir. Kronik seyri ve çoklu sistemleri etkileyen yapısı nedeniyle PKOS, kapsamlı ve multidisipliner bir bakım yaklaşımı gerektirir. Bu bağlamda hemşire navigatör modeli giderek daha fazla önem kazanmaktadır. Hemşire navigatörler hastalarla sürekli ve yakın iletişim kurarak tedaviye bağlı yan etkilerin yönetiminde aktif rol almakta, tedaviye uyumu artırmakta ve olası komplikasyonların erken tanılanmasını kolaylaştırmaktadır. Ayrıca klinik yanıtları izlemekte, ilaçların doğru ve zamanında kullanımını desteklemekte ve sağlık sistemi içindeki bakım süreçlerini koordine etmektedirler. Bu çalışma geleneksel bir derleme olarak tasarlanmıştır. Literatür taraması Ocak 2010 ile Aralık 2025 tarihleri arasında PubMed/MEDLINE, Scopus, Web of Science ve CINAHL veri tabanları kullanılarak gerçekleştirilmiştir. PKOS yönetiminde hemşire navigatörlerin rolleri; eğitim, koordinasyon, savunuculuk, danışmanlık, izlem ve değerlendirme, bakım planlama ve araştırma rolleri olarak tanımlanmaktadır. Bu roller aracılığıyla kadınlara semptom yönetimi, yaşam tarzı değişikliği, psikososyal bakım ve kanıta dayalı uygulamalar konusunda kapsamlı destek sağlanmaktadır. Kronik hastalık yönetimine ilişkin kanıtlar, hemşire navigatör modelinin hasta memnuniyetini ve öz yeterliliği artırdığını, tedaviye uyumu güçlendirdiğini, yaşam kalitesini iyileştirdiğini ve daha iyi klinik sonuçlara katkı sağladığını göstermektedir. PKOS bağlamında bu model, kadınları güçlendiren ve sürdürülebilir davranış değişimini destekleyen etkili bir bakım yaklaşımıdır.
Keywords
References
- Alqntash, N., AlZabin, A., Almajed, E., Alotaibi, K., Alhindi, G., Ali, S. I., & Bakhsh, H. (2024). Polycystic Ovary Syndrome: A Comprehensive Exploration of Diagnosis Experience in Saudi Women. Journal of Clinical Medicine, 13(17), 5305.
- Anderson, M. K., Bettencourt, E. V., & LeFebvre, K. B. (2024). Defining the role ve responsibilities of the oral anticancer medication nurse navigator. Seminars in Oncology Nursing, 40(2), 151582.
- Bai, H., Ding, H., & Wang, M. (2024). Polycystic ovary syndrome (PCOS): Symptoms, causes, and treatment. Clinical ve Experimental Obstetrics & Gynecology, 51(5), 126.
- Balogh, Z., Csehely, S., Orosz, M., Bhattoa, H. P., Krasznai, Z. T., Deli, T., & Jakab, A. (2025). Relations of insulin resistance, body weight, vitamin D deficiency, SHBG, ve verogen levels in PCOS patients. Biomedicines, 13(8), 1803.
- Budde, H., Williams, G. A., Winkelmann, J., Pfirter, L., & Maier, C. B. (2021). The role of patient navigators in ambulatory care: overview of systematic reviews. BMC Health Services Research, 21(1), 1166.
- Burhansstipanov, L., Shockney, L.D., Gentry, S. (2026). History of Oncology Patient and Nurse Navigation. In: Shockney, L.D. (eds) Team-Based Oncology Care: The Pivotal Role of Oncology Navigation. Springer, Cham.
- Byrne, A. L., Baldwin, A., & Harvey, C. (2020). Whose centre is it anyway? Defining person-centred care in nursing: An integrative review. PLOS ONE, 15(3), e0229923.
- Byrne, A. L., Hegney, D., Harvey, C., Baldwin, A., Willis, E., Heard, D., ... & Ferguson, B. (2020). Exploring the nurse navigator role: A thematic analysis. Journal of Nursing Management, 28(4), 814-821.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Obstetrics and Gynocology Nursing
Journal Section
Review
Publication Date
March 24, 2026
Submission Date
December 24, 2025
Acceptance Date
February 2, 2026
Published in Issue
Year 2026 Volume: 5 Number: 1