Review

Küresel Isınmanın Etkileri: Lyme Hastalığına Hemşirelik Bakış Açısı

Volume: 5 Number: 2 July 21, 2026
TR EN

Küresel Isınmanın Etkileri: Lyme Hastalığına Hemşirelik Bakış Açısı

Abstract

Lyme hastalığı, küresel ısınmanın sağlık üzerine olan etkilerinden birinin etkisi olarak karşımıza çıkmaktadır. Doğanın ve hayvan popülasyonlarının zarar görmesi; kenelerin aşırı artışı ve buna bağlı vektör hastalıkların artışına sebep olmaktadır. Lyme hastalığı, keneler ile bulaşan bir zoonozdur ve enfekte kene ısırığı ile insanlara bulaşır. Amerika ve Avrupa kıtalarında prevelansı artış gözlenirken; Türkiye’deki epidemiyolojik veriler sınırlıdır. Lyme hastaları genellikle ilk karşılaşılan yerler acil servis hemşireleri, okul veya iş yeri hemşireleri olabilmektedir. Bu nedenle hemşirelerin kene ısırıklarının tanınması, risk değerlendirmesinin yapılması, erken semptomların fark edilmesi ve uygun yönlendirmelerin sağlanması açısından kritik bir rolü bulunmaktadır. Çünkü kene ısırığı ile ilgili toplumsal farkındalık azdır ve buna bağlı korku endişe ve anksiyete oluşmaktadır. Lyme hastalığı konusunda ilk karşılama, tedavi ve bakım yönetimi, koruyucu önlemler hakkında eğitim ve toplumsal farkındalığın sağlanması açısından hemşirelerin rol ve sorumlulukların açıklanması adına bu makale kaleme alınmıştır.

Keywords

Supporting Institution

destekleyen kurum yoktur

Ethical Statement

Bu çalışma bir derleme makalesi olup insan veya hayvan denekleri üzerinde yürütülmemiştir. Bu nedenle etik kurul onayı ve bilgilendirilmiş gönüllü onam gerekmemektedir.

References

  1. Adams, L., Evans, M. M., Riley, K., Kowalchik, K., Lucey, M., & DeSanto, L. (2021). Living with Lyme disease: The nurse's role in patient care. Nursing Made Incredibly Easy, 19(4), 38-45.
  2. https://doi.org/10.1097/01.NME.0000753044.66974.b1 Beck, A. R., Marx, G. E., & Hinckley, A. F. (2021). Diagnosis, treatment, and prevention practices for Lyme disease by clinicians, United States, 2013-2015. Public Health Reports, 136(5), 609-617.
  3. https://doi.org/10.1177/0033354920973235 British Infection Association . (2011). The epidemiology, prevention, investigation and treatment of Lyme borreliosis in United Kingdom patients: A position statement by the British Infection Association. https://www.britishinfection.org/guidelines/lymedisease Burn, L., Tran, T. M. P., Pilz, A., Vyse, A., Fletcher, M. A., Angulo, F. J., Gessner, B. D., Moïsi, J. C., Jodar, L., & Stark, J. H. (2023). Incidence of Lyme borreliosis in Europe from national surveillance systems (2005– 2020). Vector-Borne and Zoonotic Diseases, 23(4), 156-
  4. 171. https://doi.org/10.1089/vbz.2022.0071 Cameron, D. J., Johnson, L. B., & Maloney, E. L. (2014). Evidence assessments and guideline recommendations in Lyme disease: the clinical management of known tick bites, erythema migrans rashes and persistent disease. Expert review of antiinfective therapy, 12(9), 1103-1135. https://doi.org/10.1586/14787210.2014.940900 Canadian Association of Schools of Nursing CASN Guidelines for undergraduate nursing education on climate‐driven vector‐borne diseases. (2020). Retrieved December 18, 2025, https://www.casn.ca/wp‐ content/uploads/2020/04/CASN‐VBD‐Education‐ Guidelines‐EN‐FNL.pdf
  5. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). (2022). Tickborne diseases of the United States: A reference manual for healthcare providers. Retrieved December 15, 2025, from
  6. https://www.cdc.gov/ticks/hcp/data-research/tickbornedisease-reference-guide/ Centers for Disease Control and Prevention (CDC). (2024). Testing and diagnosis for Lyme disease. Retrieved December 15, 2025 from
  7. https://www.cdc.gov/lyme/diagnosis-testing/index.html Centers for Disease Control and Prevention (CDC). (2025a). Lyme disease surveillance and data. Retrieved December 15, 2025 https://www.cdc.gov/lyme/dataresearch/facts-stats/index.html Centers for Disease Control and Prevention (CDC). (2025b). Signs and symptoms of untreated Lyme
  8. disease. Retrieved December 15, 2025 https://www.cdc.gov/lyme/signs-symptoms/index.html Cincinnati Children’s Hospital Medical Center (CCHMC) (2019). Intravenous infusion extravasation risk. Retrieved December 19, 2025, from https://insite.albertahealthservices.ca/main/assets/tms/a chip/tms-achip-infiltration-extravasation-achresource.pdf

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

​Internal Diseases Nursing​

Journal Section

Review

Publication Date

July 21, 2026

Submission Date

December 24, 2025

Acceptance Date

March 12, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 5 Number: 2

APA
Cafer Karalar, B., & Çalışkan, T. (2026). Küresel Isınmanın Etkileri: Lyme Hastalığına Hemşirelik Bakış Açısı. Balkan Sağlık Bilimleri Dergisi, 5(2), 143-150. https://doi.org/10.61830/balkansbd.1848595
AMA
1.Cafer Karalar B, Çalışkan T. Küresel Isınmanın Etkileri: Lyme Hastalığına Hemşirelik Bakış Açısı. Balkan Health Sci J. 2026;5(2):143-150. doi:10.61830/balkansbd.1848595
Chicago
Cafer Karalar, Berna, and Türkan Çalışkan. 2026. “Küresel Isınmanın Etkileri: Lyme Hastalığına Hemşirelik Bakış Açısı”. Balkan Sağlık Bilimleri Dergisi 5 (2): 143-50. https://doi.org/10.61830/balkansbd.1848595.
EndNote
Cafer Karalar B, Çalışkan T (July 1, 2026) Küresel Isınmanın Etkileri: Lyme Hastalığına Hemşirelik Bakış Açısı. Balkan Sağlık Bilimleri Dergisi 5 2 143–150.
IEEE
[1]B. Cafer Karalar and T. Çalışkan, “Küresel Isınmanın Etkileri: Lyme Hastalığına Hemşirelik Bakış Açısı”, Balkan Health Sci J, vol. 5, no. 2, pp. 143–150, July 2026, doi: 10.61830/balkansbd.1848595.
ISNAD
Cafer Karalar, Berna - Çalışkan, Türkan. “Küresel Isınmanın Etkileri: Lyme Hastalığına Hemşirelik Bakış Açısı”. Balkan Sağlık Bilimleri Dergisi 5/2 (July 1, 2026): 143-150. https://doi.org/10.61830/balkansbd.1848595.
JAMA
1.Cafer Karalar B, Çalışkan T. Küresel Isınmanın Etkileri: Lyme Hastalığına Hemşirelik Bakış Açısı. Balkan Health Sci J. 2026;5:143–150.
MLA
Cafer Karalar, Berna, and Türkan Çalışkan. “Küresel Isınmanın Etkileri: Lyme Hastalığına Hemşirelik Bakış Açısı”. Balkan Sağlık Bilimleri Dergisi, vol. 5, no. 2, July 2026, pp. 143-50, doi:10.61830/balkansbd.1848595.
Vancouver
1.Berna Cafer Karalar, Türkan Çalışkan. Küresel Isınmanın Etkileri: Lyme Hastalığına Hemşirelik Bakış Açısı. Balkan Health Sci J. 2026 Jul. 1;5(2):143-50. doi:10.61830/balkansbd.1848595