Bulgar Yazar Baço Kiro’ya (Kiro Petrov Zanev ) Ait 1873 Tarihli Kiril Harfli Türkçe Bir Gezi Yazısı

Abidin Karasu

doi:10.47139/balted.1032973

Bulgar Yazar Baço Kiro’ya (Kiro Petrov Zanev ) Ait 1873 Tarihli Kiril Harfli Türkçe Bir Gezi Yazısı

Abstract

Altı asra yakın Balkanları yöneten Osmanlı İmparatorluğu bu coğrafyada köklü değişiklikler yaparken, devletin dili olan Türkçe Balkan halklarını da derinden etkilemiştir. Türkçe, altı asır Balkanların resmi iletişim dili olarak görev yapmıştır. Öyle ki Türkçe sadece Türkler arasında değil Balkan halkları tarafından da bilinmekte ve konuşulmaktaydı. Elimizdeki veriler bunu ortaya koymaktadır. Son dönemde yapılan çalışmalar Türkçe eserler meydana getiren Balkan aydınlarının varlığını ortaya çıkarmıştır. Araştırma konumuz, XIX. Yüzyıl’da Osmanlı idaresindeki Bulgaristan topraklarında Kiril harflerini kullanarak Türkçe yazan Baço Kiro’nun kaleme aldığı gezi yazısıyla ilgilidir. Bulgar yazar, halk kahramanı Baço Kiro 1874 yılında kaleme aldığı “Baço Kiro’nun İkinci Seyahati” başlıklı kitabında gezip gördüğü yerleri Türkçe kaleme almıştır. Bir Bulgar aydının, milliyetçilik cereyanlarının patlak verdiği XIX. Yüzyıl’da eserinde Türkçeye yer vermesi dikkate değerdir. Kitabın 35-52 sayfaları Kiril harfleri kullanılarak Türkçe yazılmıştır. Baço Kiro’nun kullandığı Türkçe son derece sade ve açıktır. Kiro Türkçeyi redif ve kafiye ölçüsünü kullanacak seviyede bilmektedir. Kiro’nun dili Rumeli ağızlarının tesiri altındadır. Çalışmada, Kiril harfleriyle yazılan Türkçe metinler Latin harflerine aktarılarak okunmuş ve eserin bir transkripsiyon alfabesi verilmiştir. Baço Kiro’nun hayatı ve kaleme aldığı eserleri hakkında bilgi verilmiştir. Yapılan araştırma ile Türkçe yazan Balkan aydınları konusuna dikkat çekilmek istenmiştir.

Keywords

References

ARTUN, E. (2013). Geçmişten Günümüze Kültürel Değişim ve Gelişim Sürecinde Balkanlarda Türkçe. UDEK-Uluslararası Dil ve Edebiyat Konferansı, (s. 1-10). Tiran-Arnavutluk.
CASTELLAN, Georges (1995), Balkanların Tarihi, Çev. Ayşegül YaamanBaşbuğu, Milliyet Yayıncılık, İstanbul.
İYİYOL, Fatih-Kesmeci, Ahmet M. (2011), “Balkan Dillerindeki Türkçe Kelimelerin Tanımlanması Problemi Üzerine Tespitler”, Turkey: Turkish Studies, International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, Volume 6/4 Fall, s. 621-6
KARAAĞAÇ, Günay (2009), Dil, Tarih ve İnsan, Kesit Yay., IV. Bas., İstanbul
LORY, B. (2011). “XIX. Yüzyılda Osmanlı Balkanlarında Türkçe Konuşmak”, Osmanlı İmparatorluğu’nda Yaşamak, Ed. François Georgeon, Paul Dumont, İletişim Yayınları, İstanbul, s. 291-306
KİRO, B. Второ пѫтуваніе на Бача Кира , Издаватъ добритѣ му пріятели за любопитни читатели, Руссе, Въ печатницата на Дунавскѫтѫ областъ. 1874.
https://bg.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D1%87%D0%BE_%D0%9A%D0%B8%D1%80%D0%BE
http://digilib.nalis.bg/dspviewerb/srv/viewer/eng/f51695e0-e75b-4a9f-a141-eb9ebd219a66?tk=9RaV4OdbSp-hQeuevSGaZgAAAABhAGQn.irp1zzx0lCpKMNXhSTpxXQ&citation_url=/xmlui/handle/nls/595

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Linguistics

Journal Section

Research Article

Authors

Abidin Karasu ^*
Türkiye

Publication Date

January 31, 2022

Submission Date

December 6, 2021

Acceptance Date

January 17, 2022

Published in Issue

Year 2022 Volume: 4 Number: 1

DOI

https://doi.org/10.47139/balted.1032973

IZ

https://izlik.org/JA39HW97UN

Cite

RIS / Bibtex

APA

Karasu, A. (2022). Bulgar Yazar Baço Kiro’ya (Kiro Petrov Zanev ) Ait 1873 Tarihli Kiril Harfli Türkçe Bir Gezi Yazısı. Balkanlarda Türk Dili Ve Edebiyatı Araştırmaları, 4(1), 13-45. https://doi.org/10.47139/balted.1032973

AMA

1.Karasu A. Bulgar Yazar Baço Kiro’ya (Kiro Petrov Zanev ) Ait 1873 Tarihli Kiril Harfli Türkçe Bir Gezi Yazısı. BALTED. 2022;4(1):13-45. doi:10.47139/balted.1032973

Chicago

Karasu, Abidin. 2022. “Bulgar Yazar Baço Kiro’ya (Kiro Petrov Zanev ) Ait 1873 Tarihli Kiril Harfli Türkçe Bir Gezi Yazısı”. Balkanlarda Türk Dili Ve Edebiyatı Araştırmaları 4 (1): 13-45. https://doi.org/10.47139/balted.1032973.

EndNote

Karasu A (January 1, 2022) Bulgar Yazar Baço Kiro’ya (Kiro Petrov Zanev ) Ait 1873 Tarihli Kiril Harfli Türkçe Bir Gezi Yazısı. Balkanlarda Türk Dili ve Edebiyatı Araştırmaları 4 1 13–45.

IEEE

[1]A. Karasu, “Bulgar Yazar Baço Kiro’ya (Kiro Petrov Zanev ) Ait 1873 Tarihli Kiril Harfli Türkçe Bir Gezi Yazısı”, BALTED, vol. 4, no. 1, pp. 13–45, Jan. 2022, doi: 10.47139/balted.1032973.

ISNAD

Karasu, Abidin. “Bulgar Yazar Baço Kiro’ya (Kiro Petrov Zanev ) Ait 1873 Tarihli Kiril Harfli Türkçe Bir Gezi Yazısı”. Balkanlarda Türk Dili ve Edebiyatı Araştırmaları 4/1 (January 1, 2022): 13-45. https://doi.org/10.47139/balted.1032973.

JAMA

1.Karasu A. Bulgar Yazar Baço Kiro’ya (Kiro Petrov Zanev ) Ait 1873 Tarihli Kiril Harfli Türkçe Bir Gezi Yazısı. BALTED. 2022;4:13–45.

MLA

Karasu, Abidin. “Bulgar Yazar Baço Kiro’ya (Kiro Petrov Zanev ) Ait 1873 Tarihli Kiril Harfli Türkçe Bir Gezi Yazısı”. Balkanlarda Türk Dili Ve Edebiyatı Araştırmaları, vol. 4, no. 1, Jan. 2022, pp. 13-45, doi:10.47139/balted.1032973.

Vancouver

1.Abidin Karasu. Bulgar Yazar Baço Kiro’ya (Kiro Petrov Zanev ) Ait 1873 Tarihli Kiril Harfli Türkçe Bir Gezi Yazısı. BALTED. 2022 Jan. 1;4(1):13-45. doi:10.47139/balted.1032973