Tiyatronun Tarihi Seyri ve Kurgunun Teatral Gerçekliği
Öz
Doğanın, insan davranışlarının veya gerçekliğin sanattaki taklidi (öykünme) veya yansıtması anlamına gelen “mimetik” bir tasarı ve ifade biçimi olan tiyatro, sahnede canlandırılmak üzere kaleme alınan kurgusal edebî türlerden biridir. Öykünmecilik/taklitçilik anlamına gelen “mimetik sanat” kuramının sahnesini ifade eden “tiyatro” türü eserler, diğer edebî eserlerde olduğu gibi gerçek yaşamdan yola çıkılarak kurgulanır. Olay/ dramatik örgü, kişi, yer, zaman ve anlatıcı ögelerinin yazarın hayal gücü ve dili kullanma becerileriyle yapılandırıldığı bu eserlerin derinliği ve okur üzerindeki tesiri, yazarın kurgu yeteneğiyle ortaya çıkar. Geniş anlamı ile her türlü edebî eser, radyo oyunu, dizi film, sinema filmi veya televizyon yapıtındaki hayalî anlatıları ifade eden kurgu(sal) yapı(t) da; kişi, olay/ dramatik örgü, yer, zaman ve anlatıcı unsurlarının, hayal gücünden faydalanılarak bir araya getirilmesiyle inşa edilir. Tiyatro türünün doğuşu ve Türk tiyatrosunun tarihi seyri üzerine temellendirilen bu çalışmada, “teatral gerçeklik” ve “mimetik ikna” konularına odaklanılarak, başarılı bir tiyatro eseri kurgulamada bu ögelerin rolü ve tesiri irdelenmiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Aristoteles (2019). Poetika -Şiir Sanatı Üzerine-, çev.: A. Çokona ve Ö. Aygün, İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
- Banarlı, N. S. (1971). Resimli Türk Edebiyatı Tarihi II, İstanbul: Milli Eğitim Basımevi.
- Besant, W. ve James, H. (2018). Kurgu Sanatı, çev.: T. D. Odabaşı, İstanbul: Laputa Kitap.
- Cebeci, O. (2016). Komik Edebi Türler: Parodi Satir ve İroni, İstanbul: İthaki Yayınları.
- Erhat, A. (1967). Önsöz, (s. v-xvi), Zincire Vurulmuş Prometheus (2013), ed.: A. A. İnal, çev.: A. Erhat ve S. Eyüboğlu, İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
- Freire, P. (2018). Ezilenlerin Pedagojisi, çev.: D. Hattatoğlu ve E. Özbek, İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
- Günay Erkol, Ç. (2020). Yetmişli Yıllarda Edebiyat, (s. 793-817), haz.: M. K. Kaynar, Türkiye’nin 1970’li Yılları, İstanbul: İletişim Yayınları.
- Külahlıoğlu İslam, A. (2018). Cumhuriyet Dönemi Türk Tiyatrosu, (s. 379-398), ed.: R. Korkmaz, Yeni Türk Edebiyatı 1839-2000 El kitabı, Ankara: Grafiker Yayınları.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Tiyatro Kuramı
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Seher İlaslan
*
0000-0002-9288-8187
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
11 Eylül 2026
Gönderilme Tarihi
14 Ağustos 2026
Kabul Tarihi
11 Eylül 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 4 Sayı: 1