Research Article

Makine Öğrenmesi Yöntemleri ile Kan Tahlilinden Covid-19 Teşhisi

Volume: 17 Number: 2 December 24, 2024
EN TR

Makine Öğrenmesi Yöntemleri ile Kan Tahlilinden Covid-19 Teşhisi

Abstract

Sağlık alanında kullanılan yapay zekâ teknolojileri, makine öğrenmesi yöntemleri öncülüğünde; erken tanı, değerlendirme ve karar verme gibi pek çok alanda etkili olmaktadır. Bu teknolojiler küresel bir salgına neden olmuş olan Covid-19 hastalığına tanı koymak ve gelişiminin izlenmesinde önemli başarı göstermiştir. Bu çalışmada hastalığı tanılamak ile birlikte, şiddetini ve bulaşıcılık düzeyinin saptanmasında, makine öğrenme yöntemlerini deneyimleyen çalışmalar taranmıştır. Bu incelemede tüm deneyimlerin dikkate alınması ve anlamlı sonuçlara ulaşılması amacıyla bazı eksik veriler tamamlanmış benzer çalışmalar birleştirilmiş ve sonuçlar karşılaştırılabilir hale getirilmiştir. Ayrıca hata maliyet analizini temel alarak değerlendirme ölçülerine F-β ölçütleri de katılmıştır. Yapay sinir ağı yönteminin hastalığın tanılanması ve şiddetini belirlemede başarılı olduğu görülmektedir. Bulaşma hızının belirlenmesinde ise hangi yöntemin daha iyi olduğunu belirlemekte kullanılabilecek güvenilir bir model henüz yoktur.

Keywords

References

  1. Lewnard JA, Lo NC. The scientific and ethical basis for social-distancing interventions against COVID-19. Lancet Infect Dis. 2020 Jun,20(6):631-633.
  2. Koo JR, Cook AR, Park M, Sun Y, Sun H, Lim JT, Tam C, Dickens BL. Interventions to mitigate the early spread of SARS-CoV-2 in Singapore: a modeling study. Lancet Infect Dis. 3-2020 Jun,20(6):678-688.
  3. Pandemi ilan edilmesi-Dünya Sağlık Örgütü. DSÖ Genel Direktörü'nün 11 Şubat 2020 tarihinde 2019-nCoV medya brifinginde yaptığı açıklamalar. https://www.who.int/dg/speeches/detail/who-director-general-s-remarks-at-the-media-briefing-on-2019-ncov-on-11-february-2020 (2020).
  4. Rasheed J, Jamil A, Hameed AA, Al-Turjman F, Rasheed A. COVID-19 in the Age of Artificial Intelligence: A Comprehensive Review. Interdiscip Sci Comput Life Sci. Published online April 22, 2021.
  5. Guan WJ, Ni ZY, Hu Y, Liang WH, Ou CQ, He JX, Liu L, Shan H, Lei CL, Hui DSC, Du B, Li LJ, Zeng G, Yuen KY, Chen RC, Tang CL, Wang T, Chen PY, Xiang J, Li SY, Wang JL, Liang ZJ, Peng YX, Wei L, Liu Y, Hu YH, Peng P, Wang JM, Liu JY, Chen Z, Li G, Zheng ZJ, Qiu SQ, Luo J, Ye CJ, Zhu SY, Zhong NS, China Medical Treatment Expert Group for Covid-19. Clinical Characteristics of Coronavirus Disease 2019 in China. N Engl J Med. 2020 Apr 30,382(18):1708-1720.
  6. Chen N, Zhou M, Dong X, Qu J, Gong F, Han Y, Qiu Y, Wang J, Liu Y, Wei Y, Xia J, Yu T, Zhang X, Zhang L. Epidemiological and clinical characteristics of 99 cases of 2019 novel coronavirus pneumonia in Wuhan, China: a descriptive study. Lancet. 2020 Feb 15,395(10223):507-513.
  7. Rodriguez-Morales A, Cardona-Ospina J, Gutierrez-Ocampo E, Villamizar-Pe~na R, Holguin-Rivera Y, Escalera-Antezana J, Alvarado-Arnez L, Bonilla-Aldana D, Franco-Paredes C, Henao-Martinez A. Clinical, laboratory and imaging features of COVID-19: a systematic review and meta-analysis. Trav Med Infect Dis 2020,34: 101623. Demirarslan M., Suner A. Rutin kan sınamaleriyle Covid-19 tanı tahmininde makine öğrenmesi yöntemleriyle mobil uygulama geliştirilmesi. Ege Tıp Dergisi. 2021, 60(4): 384-393.
  8. Yao H, Zhang N, Zhang R, Duan M, Xie T, Pan J, Peng E, Huang J, Zhang Y, Xu X, Xu H, Zhou F, Wang G. Severity Detection for the Coronavirus Disease 2019 (COVID-19) Patients Using a Machine Learning Model Based on the Blood and Urine Sınamas. Front Cell Dev Biol. 2020 Jul 31,8:683.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Information Systems (Other)

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

December 3, 2024

Publication Date

December 24, 2024

Submission Date

October 30, 2023

Acceptance Date

April 4, 2024

Published in Issue

Year 2024 Volume: 17 Number: 2

APA
Çakı, B., Egesoy, A., & Topaloğlu, Y. (2024). Makine Öğrenmesi Yöntemleri ile Kan Tahlilinden Covid-19 Teşhisi. Bilgisayar Bilimleri Ve Mühendisliği Dergisi, 17(2), 120-131. https://doi.org/10.54525/bbmd.1595417
AMA
1.Çakı B, Egesoy A, Topaloğlu Y. Makine Öğrenmesi Yöntemleri ile Kan Tahlilinden Covid-19 Teşhisi. Bilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Dergisi. 2024;17(2):120-131. doi:10.54525/bbmd.1595417
Chicago
Çakı, Büşra, Ahmet Egesoy, and Yasemin Topaloğlu. 2024. “Makine Öğrenmesi Yöntemleri Ile Kan Tahlilinden Covid-19 Teşhisi”. Bilgisayar Bilimleri Ve Mühendisliği Dergisi 17 (2): 120-31. https://doi.org/10.54525/bbmd.1595417.
EndNote
Çakı B, Egesoy A, Topaloğlu Y (December 1, 2024) Makine Öğrenmesi Yöntemleri ile Kan Tahlilinden Covid-19 Teşhisi. Bilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Dergisi 17 2 120–131.
IEEE
[1]B. Çakı, A. Egesoy, and Y. Topaloğlu, “Makine Öğrenmesi Yöntemleri ile Kan Tahlilinden Covid-19 Teşhisi”, Bilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Dergisi, vol. 17, no. 2, pp. 120–131, Dec. 2024, doi: 10.54525/bbmd.1595417.
ISNAD
Çakı, Büşra - Egesoy, Ahmet - Topaloğlu, Yasemin. “Makine Öğrenmesi Yöntemleri Ile Kan Tahlilinden Covid-19 Teşhisi”. Bilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Dergisi 17/2 (December 1, 2024): 120-131. https://doi.org/10.54525/bbmd.1595417.
JAMA
1.Çakı B, Egesoy A, Topaloğlu Y. Makine Öğrenmesi Yöntemleri ile Kan Tahlilinden Covid-19 Teşhisi. Bilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Dergisi. 2024;17:120–131.
MLA
Çakı, Büşra, et al. “Makine Öğrenmesi Yöntemleri Ile Kan Tahlilinden Covid-19 Teşhisi”. Bilgisayar Bilimleri Ve Mühendisliği Dergisi, vol. 17, no. 2, Dec. 2024, pp. 120-31, doi:10.54525/bbmd.1595417.
Vancouver
1.Büşra Çakı, Ahmet Egesoy, Yasemin Topaloğlu. Makine Öğrenmesi Yöntemleri ile Kan Tahlilinden Covid-19 Teşhisi. Bilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Dergisi. 2024 Dec. 1;17(2):120-31. doi:10.54525/bbmd.1595417