TR
EN
Şüpheli Davranışların Tespiti için İki Akışlı Uzamsal-Zamansal Grafik Evrişimsel Ağ ve Dönüştürücü Tabanlı Zamansal Dikkat Modeli
Abstract
Günümüzde okullar, konser alanları, sokaklar gibi kalabalık ortamların güvenlik sistemleri ile izlenmesi ve kaydedilmesi büyük önem taşımaktadır. Kaydedilen bu görüntüler ihtiyaç halinde izlenerek şüpheli durumların tespiti ve analizi yapılmaktadır. Ancak bu analizler insan faktörüne bağlı olduğu için çeşitli hatalara ve yanlış anlaşılmalara sebebiyet verebilmektedir. Bu çalışmanın temel amacı video görüntülerinden şüpheli hareket tespitinin yüksek doğrulukta ve otomatik şekilde yapılabileceği bir hareket analiz sistemi geliştirmektir. Bu amaç doğrultusunda, farklı derin öğrenme tabanlı modeller incelenmiş, UCF101 ve Human Activity & Suspicious Behavior Video Dataset veri setleri üzerinde performans değerlendirilmesi yapılmıştır. Günümüzde yoğun olarak kullanılan görüntü işleme modellerinden farklı olarak, YOLOv8-Pose modeli ile elde edilen insan iskelet verileri kullanılmıştır. Renk tabanlı modeller çevresel faktörlere oldukça duyarlıdır. Görüntü çözünürlüğü, ışık, kamera açısı gibi koşullar bu tipteki modeller için çok önemlidir. İskelet verileri ise bu koşullar karşısında daha dayanıklıdır. Bu çalışmada hareketlerin tespitinin yapılabilmesi için İki Akışlı Uzamsal-Zamansal Grafik Evrişimsel Ağ (Two-Stream ST-GCN) ve Transformer Tabanlı Zamansal Dikkat modeli önerilmiştir. Bu model hem pozisyon hem de hareket bilgilerini aynı ST-GCN blokları ile işlemektedir. İşlenen ST-GCN blokları sonrasında zamansal dikkat mekanizması ile birleştirilmektedir. UCF-101 ve Human Activity & Suspicious Behavior Video Dataset veri setleri üzerinde yapılan incelemeler sonucunda %93,81 F1 skoru elde edilmiştir. Çalışmada piksel tabanlı modellerin karşılaştırılması amacıyla ResNet18 tabanlı bir Evrişimsel Sinir Ağı-Uzun Kısa Süreli Bellek (Convolutional Neural Network-Long Short-Term Memory, CNN-LSTM) modeli ve ConvNeXt - Mamba mimarisi uygulanmıştır. Görüntülerdeki ışık, gürültü, kamera açısı gibi değişkenlerin negatif etkilerini azaltmak amacıyla piksel tabanlı yaklaşımlar yerine iskelet noktalarının baz alındığı bir mimari önerilmiştir. YOLOv8-Pose modeli ile insan vücuduna ait olan 17 eklem noktası çıkarılmış, bu noktalardan poz ve hareket hızı bilgileri elde edilmiştir. Elde edilen iki farklı iskelet bilgileri, uzamsal-zamansal ilişkilerin modellenebilmesi amacıyla İki Akışlı Uzamsal-Zamansal Graf Evrişim Ağı yapısına verilmiş ve sonrasında Transformer tabanlı dikkat mekanizması ile birleştirilmiştir. Transformer mekanizması ile hareketlerdeki kritik anların öğrenilmesi sağlanmıştır. Renk tabanlı modeller yüksek girdi ile eğitilirken (3x224x224x100=15.052.800), iskelet tabanlı modeller daha az girdi boyutu (2x100x17=3400) kullanarak, gerçek zamanlı güvenlik sistemlerine entegre edilebilecek bir performans sergilemiştir.
Keywords
References
- Hua, C., Luo, K., Wu, Y., Shi, R. "YOLO-ABD: A multi-scale detection model for pedestrian anomaly behavior detection," Preprints, 2024.
- Liu, Z., et al. "A ConvNet for the 2020s," Proceedings of the IEEE/CVF Conference on Computer Vision and Pattern Recognition” (CVPR), 2022.
- Soomro, K., Zamir, A. R., Shah, M. "UCF101: A dataset of 101 human actions classes from videos in the wild," arXiv preprint arXiv:1212.0402, 2012.
- Yan, S., Xiong, Y., Lin, D. "Spatial temporal graph convolutional networks for skeleton-based action recognition," Proceedings of the AAAI Conference on Artificial Intelligence, Vol. 32, No. 1, 2018.
- Shi, L., Zhang, Y., Cheng, J., Lu, H. "Two-stream adaptive graph convolutional networks for skeleton-based action recognition," Proceedings of the IEEE/CVF Conference on Computer Vision and Pattern Recognition (CVPR), 2019.
- Plizzari, C., et al. "Spatial-Temporal Transformer Network for skeleton-based action recognition," International Conference on Pattern Recognition (ICPR), 2021.
- Chen, D., et al. "Two-stream spatio-temporal GCN-transformer networks for skeleton-based action recognition," Scientific Reports, 15, Article 87752, 2025.
- Singh, R., Singh, L. "DyHand: Dynamic hand gesture recognition using BiLSTM and soft attention methods," The Visual Computer, 41(1), 41-51, 2025.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Information Systems (Other)
Journal Section
Research Article
Early Pub Date
September 12, 2026
Publication Date
-
Submission Date
January 17, 2026
Acceptance Date
May 6, 2026
Published in Issue
Year 2026 Number: Advanced Online Publication
APA
Kaplan, N., & Sümer, E. (2026). Şüpheli Davranışların Tespiti için İki Akışlı Uzamsal-Zamansal Grafik Evrişimsel Ağ ve Dönüştürücü Tabanlı Zamansal Dikkat Modeli. Bilgisayar Bilimleri Ve Mühendisliği Dergisi, Advanced Online Publication. https://doi.org/10.54525/bbmd.1865815
AMA
1.Kaplan N, Sümer E. Şüpheli Davranışların Tespiti için İki Akışlı Uzamsal-Zamansal Grafik Evrişimsel Ağ ve Dönüştürücü Tabanlı Zamansal Dikkat Modeli. Bilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Dergisi. 2026;(Advanced Online Publication). doi:10.54525/bbmd.1865815
Chicago
Kaplan, Neslihan, and Emre Sümer. 2026. “Şüpheli Davranışların Tespiti Için İki Akışlı Uzamsal-Zamansal Grafik Evrişimsel Ağ Ve Dönüştürücü Tabanlı Zamansal Dikkat Modeli”. Bilgisayar Bilimleri Ve Mühendisliği Dergisi, no. Advanced Online Publication. https://doi.org/10.54525/bbmd.1865815.
EndNote
Kaplan N, Sümer E (September 1, 2026) Şüpheli Davranışların Tespiti için İki Akışlı Uzamsal-Zamansal Grafik Evrişimsel Ağ ve Dönüştürücü Tabanlı Zamansal Dikkat Modeli. Bilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Dergisi Advanced Online Publication
IEEE
[1]N. Kaplan and E. Sümer, “Şüpheli Davranışların Tespiti için İki Akışlı Uzamsal-Zamansal Grafik Evrişimsel Ağ ve Dönüştürücü Tabanlı Zamansal Dikkat Modeli”, Bilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Dergisi, no. Advanced Online Publication, Sept. 2026, doi: 10.54525/bbmd.1865815.
ISNAD
Kaplan, Neslihan - Sümer, Emre. “Şüpheli Davranışların Tespiti Için İki Akışlı Uzamsal-Zamansal Grafik Evrişimsel Ağ Ve Dönüştürücü Tabanlı Zamansal Dikkat Modeli”. Bilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Dergisi. Advanced Online Publication (September 1, 2026). https://doi.org/10.54525/bbmd.1865815.
JAMA
1.Kaplan N, Sümer E. Şüpheli Davranışların Tespiti için İki Akışlı Uzamsal-Zamansal Grafik Evrişimsel Ağ ve Dönüştürücü Tabanlı Zamansal Dikkat Modeli. Bilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Dergisi. 2026. doi:10.54525/bbmd.1865815.
MLA
Kaplan, Neslihan, and Emre Sümer. “Şüpheli Davranışların Tespiti Için İki Akışlı Uzamsal-Zamansal Grafik Evrişimsel Ağ Ve Dönüştürücü Tabanlı Zamansal Dikkat Modeli”. Bilgisayar Bilimleri Ve Mühendisliği Dergisi, no. Advanced Online Publication, Sept. 2026, doi:10.54525/bbmd.1865815.
Vancouver
1.Neslihan Kaplan, Emre Sümer. Şüpheli Davranışların Tespiti için İki Akışlı Uzamsal-Zamansal Grafik Evrişimsel Ağ ve Dönüştürücü Tabanlı Zamansal Dikkat Modeli. Bilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Dergisi. 2026 Sep. 1;(Advanced Online Publication). doi:10.54525/bbmd.1865815