Research Article

KAZAK ADININ MENŞEİ, KAZAK HALKININ VE HANLIĞI’NIN OLUŞUMU VE FAALİYETLERİ (XVI. YÜZYILA KADAR)

Volume: 1 Number: 1 December 31, 2019
EN TR

KAZAK ADININ MENŞEİ, KAZAK HALKININ VE HANLIĞI’NIN OLUŞUMU VE FAALİYETLERİ (XVI. YÜZYILA KADAR)

Abstract

Bu çalışmada Kazak kelimesinin kökenine dair yapılan tartışmalar değerlendirilerek Kazakların tarih sahnesine çıkışları ve tarihte oynamış oldukları rol ortaya konulacaktır. Çalışmanın temelini Türk ve Rus tarih literatüründe Kazakları ve Kazak Hanlığı’nı konu alan mevcut tetkik eserler oluşturmaktadır. Bunların yanı sıra Kazaklara ilişkin Rusça yayınlanmış olan Rus arşiv belgelerine de müracaat edilmiştir.

Kazak kelimesinin kökenine dair ortaya atılan görüşler kelimenin bir yaşam şeklini ifade ettiğini göstermektedir. Bu yaşam şeklinde otorite tanımayan ve başıboş gezen savaşçı karakterlere sahip insanlar söz konusudur. Bu açıdan kelimenin ilk kullanımında siyasi ve etnik bir anlam bulunmamaktadır. Kazak kelimesinin siyasi ve etnik bir anlam kazanması XV. yüzyılda Özbek Hanlığı’nda yaşanan gelişmelerle alakalı görünmektedir. Ebu’l-Hayır Han’ın Özbek Hanlığı’nı kurmasına müteakip bazı Türk boyları onun iktidarını tanımamışlardır. Bu boylar Kazak olarak isimlendirilmişler ve XV. yüzyılın ikinci yarısında Özbek Hanlığı’ndan ayrılmışlardır. Bu hadise aynı zamanda Kazak Hanlığı’nın da kuruluşu olarak kabul edilmektedir. Kazak Hanlığı’nın ilk dönemlerinde hanlar hâkimiyet sahalarını genişletmek için çabalamışlar ve Özbek Hanlığı ile mücadeleye girişmişlerdir. Bu mücadele esasında bozkıra egemen olmak adına yapılmıştır.   

Çalışma, Kazak kelimesinin etimolojisinin ve kazak halkının ortaya çıkışının incelendiği “Giriş” bölümü ile Kazakların siyasi faaliyetlerini konu alan “Kazak Hanlığı’nın Kuruluşu ve XVI. Yüzyıla Kadar Hanlığın Siyasi Faaliyetlerine Genel Bir Bakış” başlıklarından oluşan iki bölümden oluşmaktadır.

Keywords

References

  1. Alpargu, Mehmet, Yeniçağda Kazak Türkleri, 72 Ofset Tesisleri, Ankara 1996.
  2. Arat, Reşit Rahmeti, Vekayi Babur’un Hatıratı, I-II, C. 2, TTK Yayınları, Ankara 1987.
  3. Asfendiyarov, S. D., İstoriya Kazahstana (S Drevneyşih Vremen), Kazak Üniversiteti, Alma-Ata 1993.
  4. Aspendiyaroviç, Kazahstan Tarihinin Oçerkteri, Almatı 1994.
  5. B. S. E., T. 19, s. 318; S. A.,
  6. Bol’şoya Sovetskaya Entsiklopediya, T. 19, Moskova 1953.
  7. Caferoğlu, Ahmet, “Kazak Türkleri”, Türk Kültürü Dergisi, S. 29, Ankara, 1965.
  8. Caferoğlu, Ahmet, Türk Kavimleri, Enderun Kitabevi, İstanbul 1988.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

Research Article

Authors

Publication Date

December 31, 2019

Submission Date

December 14, 2019

Acceptance Date

December 27, 2019

Published in Issue

Year 2019 Volume: 1 Number: 1

APA
Doğan, O. (2019). KAZAK ADININ MENŞEİ, KAZAK HALKININ VE HANLIĞI’NIN OLUŞUMU VE FAALİYETLERİ (XVI. YÜZYILA KADAR). BELLEK Uluslararası Tarih Ve Kültür Araştırmaları Dergisi, 1(1), 16-27. https://izlik.org/JA34CJ56RF
AMA
1.Doğan O. KAZAK ADININ MENŞEİ, KAZAK HALKININ VE HANLIĞI’NIN OLUŞUMU VE FAALİYETLERİ (XVI. YÜZYILA KADAR). BELLEK Uluslararası Tarih ve Kültür Araştırmaları Dergisi. 2019;1(1):16-27. https://izlik.org/JA34CJ56RF
Chicago
Doğan, Orhan. 2019. “KAZAK ADININ MENŞEİ, KAZAK HALKININ VE HANLIĞI’NIN OLUŞUMU VE FAALİYETLERİ (XVI. YÜZYILA KADAR)”. BELLEK Uluslararası Tarih Ve Kültür Araştırmaları Dergisi 1 (1): 16-27. https://izlik.org/JA34CJ56RF.
EndNote
Doğan O (December 1, 2019) KAZAK ADININ MENŞEİ, KAZAK HALKININ VE HANLIĞI’NIN OLUŞUMU VE FAALİYETLERİ (XVI. YÜZYILA KADAR). BELLEK Uluslararası Tarih ve Kültür Araştırmaları Dergisi 1 1 16–27.
IEEE
[1]O. Doğan, “KAZAK ADININ MENŞEİ, KAZAK HALKININ VE HANLIĞI’NIN OLUŞUMU VE FAALİYETLERİ (XVI. YÜZYILA KADAR)”, BELLEK Uluslararası Tarih ve Kültür Araştırmaları Dergisi, vol. 1, no. 1, pp. 16–27, Dec. 2019, [Online]. Available: https://izlik.org/JA34CJ56RF
ISNAD
Doğan, Orhan. “KAZAK ADININ MENŞEİ, KAZAK HALKININ VE HANLIĞI’NIN OLUŞUMU VE FAALİYETLERİ (XVI. YÜZYILA KADAR)”. BELLEK Uluslararası Tarih ve Kültür Araştırmaları Dergisi 1/1 (December 1, 2019): 16-27. https://izlik.org/JA34CJ56RF.
JAMA
1.Doğan O. KAZAK ADININ MENŞEİ, KAZAK HALKININ VE HANLIĞI’NIN OLUŞUMU VE FAALİYETLERİ (XVI. YÜZYILA KADAR). BELLEK Uluslararası Tarih ve Kültür Araştırmaları Dergisi. 2019;1:16–27.
MLA
Doğan, Orhan. “KAZAK ADININ MENŞEİ, KAZAK HALKININ VE HANLIĞI’NIN OLUŞUMU VE FAALİYETLERİ (XVI. YÜZYILA KADAR)”. BELLEK Uluslararası Tarih Ve Kültür Araştırmaları Dergisi, vol. 1, no. 1, Dec. 2019, pp. 16-27, https://izlik.org/JA34CJ56RF.
Vancouver
1.Orhan Doğan. KAZAK ADININ MENŞEİ, KAZAK HALKININ VE HANLIĞI’NIN OLUŞUMU VE FAALİYETLERİ (XVI. YÜZYILA KADAR). BELLEK Uluslararası Tarih ve Kültür Araştırmaları Dergisi [Internet]. 2019 Dec. 1;1(1):16-27. Available from: https://izlik.org/JA34CJ56RF