Research Article
BibTex RIS Cite

Buddhism, food and alms food: A philological analysis on three old Uyghur fragments

Year 2023, Issue: 76, 45 - 72, 01.12.2023
https://doi.org/10.32925/tday.2023.103

Abstract

References

  • Auffarth, C., Kippenberg, H. G. ve Michaels, A. (2006). Wörterbuch der Religionen. Kröner.
  • Clauson, S. G. (1972). An etymological dictionary of pre-thirteenth-century Turkish. Oxford at the Clarendon.
  • Davids, T. W. R. ve Stede, W. (1921-1925). The Pali text society’s Pali-English dictionary. Pali Text Society.
  • Digital Dictionary of Buddhism. (t.y.). Dictionaries for the study of Buddhist and East Asian language and thought. 18 Mayıs 2023 tarihinde www.buddhism-dict.net/ddb/ adresinden edinilmiştir.
  • Edgerton, F. (1953). Buddhist hybrid Sanskrit grammar and dictionary. Vol. II: Dictionary. Yale University.
  • Erdal, M. (1991). Old Turkic word formation. Vol. I-II. Harrassowitz.
  • Hirakawa, A. (1997). Buddhist Chinese-Sanskrit dictionary. Reiyūkai.
  • Monier-Williams, M. (1899). A Sanskrit-English dictionary. Oxford University.
  • Poucha, P. (1955). Institutiones linguae Tocharicae. Pars I: Thesaurus linguae Tocharicae dialecti A. Státní Pedagogické Nakladatelství.
  • Raschmann, S. C. (2021, 25 Haziran). U 2050 [o. F.]. Akademie der Wissenschaften zu Göttingen, Katalogisierung der Orientalischen Handschriften in Deutschland. https://orient-mss.kohd.adw-goe.de/receive/KOHDOldUygurMSBook_manuscript_00001534
  • Röhrborn, K. (1977-1998). Uigurisches Wörterbuch. Sprachmaterial der vorislamischen türkischen Texte aus Zentralasien 1-6. Steiner.
  • Röhrborn, K. (2010). Uigurisches Wörterbuch. Sprachmaterial der vorislamischen türkischen Texte aus Zentralasien, Neubearbeitung. I. Verben. Vol. 1: ab- - äzüglä-. Steiner.
  • Röhrborn, K. (2015). Uigurisches Wörterbuch. Sprachmaterial der vorislamischen türkischen Texte aus Zentralasien. Neubearbeitung. II. Nomina-Pronomina-Partikel. Band 1: a-asvık. Steiner.
  • Röhrborn, K. (2017). Uigurisches Wörterbuch. Sprachmaterial der vorislamischen türkischen Texte aus Zentralasien. Neubearbeitung. II. Nomina-Pronomina-Partikel. Band 2: aš-äžük. Steiner.
  • Sang, K. H. (2012). An analytical study of the Buddhist concept of food (āhāra) with reference to both Theravāda and Mahāyāna traditions. Yayımlanmamış Doktora Tezi. Kelaniya: University of Kelaniya Postgraduate Institute of Pāli and Buddhist Studies.
  • Soothill, W. E. ve Hodous L. (1937). A dictionary of Chinese Buddhist terms with Sanskrit and English equivalents and a Sanskrit-Pali index. Kegan Paul, Trench, Trubner & Co.
  • Turfanforschung: Digitales Turfan-Archiv. (t.y.). Mainz 342 [T II 638] (arka sayfa). Berlin-Brandenburgische Akademie der Wissenschaften. 18 Mayıs 2023 tarihinde https://turfan.bbaw.de/dta/mainz/images/mainz0342_seite2.jpg adresinden edinilmiştir.
  • Turfanforschung: Digitales Turfan-Archiv. (t.y.). Mainz 342 [T II 638] (ön sayfa). Berlin-Brandenburgische Akademie der Wissenschaften. 18 Mayıs 2023 tarihinde https://turfan.bbaw.de/dta/mainz/images/mainz0342_seite1.jpg adresinden edinilmiştir.
  • Turfanforschung: Digitales Turfan-Archiv. (t.y.). Mainz 798 [T I] (arka sayfa). Berlin-Brandenburgische Akademie der Wissenschaften. 18 Mayıs 2023 tarihinde https://turfan.bbaw.de/dta/mainz/images/mainz0798_seite2.jpg adresinden edinilmiştir.
  • Turfanforschung: Digitales Turfan-Archiv. (t.y.). Mainz 798 [T I] (ön sayfa). Berlin-Brandenburgische Akademie der Wissenschaften. 18 Mayıs 2023 tarihinde https://turfan.bbaw.de/dta/mainz/images/mainz0798_seite1.jpg adresinden edinilmiştir.
  • Turfanforschung: Digitales Turfan-Archiv. (t.y.). U 2050 [o. F.] (A sayfası). Berlin-Brandenburgische Akademie der Wissenschaften. 18 Mayıs 2023 tarihinde https://turfan.bbaw.de/dta/u/images/u2050seite1.jpg adresinden edinilmiştir. Turfanforschung: Digitales Turfan-Archiv. (t.y.). U 2050 [o. F.] (B sayfası). Berlin-Brandenburgische Akademie der Wissenschaften. 18 Mayıs 2023 tarihinde https://turfan.bbaw.de/dta/u/images/u2050seite2.jpg adresinden edinilmiştir.
  • Ünal, O. (2022a, 26 Temmuz). Mainz 342 [T II 638]. Akademie der Wissenschaften zu Göttingen, Katalogisierung der Orientalischen Handschriften in Deutschland. https://orient-mss.kohd.adw-goe.de/receive/KOHDOldUygurMSBook_manuscript_00001007
  • Ünal, O. (2022b, 7 Temmuz). Mainz 798 [T I]. Akademie der Wissenschaften zu Göttingen, Katalogisierung der Orientalischen Handschriften in Deutschland. https://orient-mss.kohd.adw-goe.de/receive/KOHDOldUygurMSBook_manuscript_00001076
  • Wilkens, J. (2021). Handwörterbuch des Altuigurischen: Altuigurisch – Deutsch – Türkisch / Eski Uygurcanın el sözlüğü: Eski Uygurca – Almanca – Türkçe. Universitätsverlag Göttingen.

Budizm, yiyecek ve yiyecek sadakası: Eski Uygurca üç fragman üzerine filolojik inceleme

Year 2023, Issue: 76, 45 - 72, 01.12.2023
https://doi.org/10.32925/tday.2023.103

Abstract

Budizm’de Tarihî Buddha’nın vefatından sonra belirginleşen Theravāda ve Mahāyāna adlı iki temel ekol vardır. Mahāyāna, temelde Theravāda ekolüyle örtüşen ilke ve kavramlara sahiptir. Bilhassa yiyecek ve yiyecek sadakası, iki ekol arasındaki ortak kavramlar içerisinde yer almaktadır. Budizm’de yiyecek, hem fiziksel hem de zihinsel anlamda canlıların yaşamını sürdürmeye yarayan bir kaynak olarak görülür. Bu noktada dört tür yiyecek kavramı canlıları biyolojik, duyusal, düşünsel ve manevi açıdan besler. Bununla ilgili olarak yiyecek sadakası da keşiş ve rahibelerin yaşantılarını sürdürmeye yarayan bir tür Budist gelenektir. Bu araştırmanın problemini Budist Uygur edebiyatından bahsi geçen konulardaki şimdiye kadar neşredilmeyen, Berlin Turfan Koleksiyonu’nda Mainz 342 (T II 638), Mainz 798 (T I) ve U 2050 (o. F.) arşiv numaralarıyla saklanan üç fragmanın filolojik neşri ve söz varlığının bileşenleri oluşturmaktadır. Yazının önemi, üç fragman temelinde Eski Uygurca araştırmalarına ve dil incelemelerine yeni verilerin sunulmasıdır. Çalışmanın özgünlüğünü ele alınan üç fragmandaki konular oluşturmaktadır. Birinci fragmanda Budizm’in Mahāyāna ekolünün özellikleri ve bu ekoldeki kimi öğretilerin tefsiri, ikincisinde Budizm’deki āhāra-catuṣka yani dört tür yiyecek ve üçüncüsünde piṇḍapāta yani yiyecek sadakası kavramı söz konusudur. Çalışma sonucunda Eski Uygurca 112 satır ortaya konmuş ve metinlerin söz varlığında 182’si isim ve 38’i fiil tabanını oluşturan 220 madde başı belirlenmiştir. Bu söz varlığının içerisinde 13 alıntı sözcük tespit edilmiştir.

References

  • Auffarth, C., Kippenberg, H. G. ve Michaels, A. (2006). Wörterbuch der Religionen. Kröner.
  • Clauson, S. G. (1972). An etymological dictionary of pre-thirteenth-century Turkish. Oxford at the Clarendon.
  • Davids, T. W. R. ve Stede, W. (1921-1925). The Pali text society’s Pali-English dictionary. Pali Text Society.
  • Digital Dictionary of Buddhism. (t.y.). Dictionaries for the study of Buddhist and East Asian language and thought. 18 Mayıs 2023 tarihinde www.buddhism-dict.net/ddb/ adresinden edinilmiştir.
  • Edgerton, F. (1953). Buddhist hybrid Sanskrit grammar and dictionary. Vol. II: Dictionary. Yale University.
  • Erdal, M. (1991). Old Turkic word formation. Vol. I-II. Harrassowitz.
  • Hirakawa, A. (1997). Buddhist Chinese-Sanskrit dictionary. Reiyūkai.
  • Monier-Williams, M. (1899). A Sanskrit-English dictionary. Oxford University.
  • Poucha, P. (1955). Institutiones linguae Tocharicae. Pars I: Thesaurus linguae Tocharicae dialecti A. Státní Pedagogické Nakladatelství.
  • Raschmann, S. C. (2021, 25 Haziran). U 2050 [o. F.]. Akademie der Wissenschaften zu Göttingen, Katalogisierung der Orientalischen Handschriften in Deutschland. https://orient-mss.kohd.adw-goe.de/receive/KOHDOldUygurMSBook_manuscript_00001534
  • Röhrborn, K. (1977-1998). Uigurisches Wörterbuch. Sprachmaterial der vorislamischen türkischen Texte aus Zentralasien 1-6. Steiner.
  • Röhrborn, K. (2010). Uigurisches Wörterbuch. Sprachmaterial der vorislamischen türkischen Texte aus Zentralasien, Neubearbeitung. I. Verben. Vol. 1: ab- - äzüglä-. Steiner.
  • Röhrborn, K. (2015). Uigurisches Wörterbuch. Sprachmaterial der vorislamischen türkischen Texte aus Zentralasien. Neubearbeitung. II. Nomina-Pronomina-Partikel. Band 1: a-asvık. Steiner.
  • Röhrborn, K. (2017). Uigurisches Wörterbuch. Sprachmaterial der vorislamischen türkischen Texte aus Zentralasien. Neubearbeitung. II. Nomina-Pronomina-Partikel. Band 2: aš-äžük. Steiner.
  • Sang, K. H. (2012). An analytical study of the Buddhist concept of food (āhāra) with reference to both Theravāda and Mahāyāna traditions. Yayımlanmamış Doktora Tezi. Kelaniya: University of Kelaniya Postgraduate Institute of Pāli and Buddhist Studies.
  • Soothill, W. E. ve Hodous L. (1937). A dictionary of Chinese Buddhist terms with Sanskrit and English equivalents and a Sanskrit-Pali index. Kegan Paul, Trench, Trubner & Co.
  • Turfanforschung: Digitales Turfan-Archiv. (t.y.). Mainz 342 [T II 638] (arka sayfa). Berlin-Brandenburgische Akademie der Wissenschaften. 18 Mayıs 2023 tarihinde https://turfan.bbaw.de/dta/mainz/images/mainz0342_seite2.jpg adresinden edinilmiştir.
  • Turfanforschung: Digitales Turfan-Archiv. (t.y.). Mainz 342 [T II 638] (ön sayfa). Berlin-Brandenburgische Akademie der Wissenschaften. 18 Mayıs 2023 tarihinde https://turfan.bbaw.de/dta/mainz/images/mainz0342_seite1.jpg adresinden edinilmiştir.
  • Turfanforschung: Digitales Turfan-Archiv. (t.y.). Mainz 798 [T I] (arka sayfa). Berlin-Brandenburgische Akademie der Wissenschaften. 18 Mayıs 2023 tarihinde https://turfan.bbaw.de/dta/mainz/images/mainz0798_seite2.jpg adresinden edinilmiştir.
  • Turfanforschung: Digitales Turfan-Archiv. (t.y.). Mainz 798 [T I] (ön sayfa). Berlin-Brandenburgische Akademie der Wissenschaften. 18 Mayıs 2023 tarihinde https://turfan.bbaw.de/dta/mainz/images/mainz0798_seite1.jpg adresinden edinilmiştir.
  • Turfanforschung: Digitales Turfan-Archiv. (t.y.). U 2050 [o. F.] (A sayfası). Berlin-Brandenburgische Akademie der Wissenschaften. 18 Mayıs 2023 tarihinde https://turfan.bbaw.de/dta/u/images/u2050seite1.jpg adresinden edinilmiştir. Turfanforschung: Digitales Turfan-Archiv. (t.y.). U 2050 [o. F.] (B sayfası). Berlin-Brandenburgische Akademie der Wissenschaften. 18 Mayıs 2023 tarihinde https://turfan.bbaw.de/dta/u/images/u2050seite2.jpg adresinden edinilmiştir.
  • Ünal, O. (2022a, 26 Temmuz). Mainz 342 [T II 638]. Akademie der Wissenschaften zu Göttingen, Katalogisierung der Orientalischen Handschriften in Deutschland. https://orient-mss.kohd.adw-goe.de/receive/KOHDOldUygurMSBook_manuscript_00001007
  • Ünal, O. (2022b, 7 Temmuz). Mainz 798 [T I]. Akademie der Wissenschaften zu Göttingen, Katalogisierung der Orientalischen Handschriften in Deutschland. https://orient-mss.kohd.adw-goe.de/receive/KOHDOldUygurMSBook_manuscript_00001076
  • Wilkens, J. (2021). Handwörterbuch des Altuigurischen: Altuigurisch – Deutsch – Türkisch / Eski Uygurcanın el sözlüğü: Eski Uygurca – Almanca – Türkçe. Universitätsverlag Göttingen.
There are 24 citations in total.

Details

Primary Language Turkish
Subjects Linguistics (Other)
Journal Section Research Article
Authors

Uğur Uzunkaya 0000-0003-4534-9305

Publication Date December 1, 2023
Published in Issue Year 2023 Issue: 76

Cite

APA Uzunkaya, U. (2023). Budizm, yiyecek ve yiyecek sadakası: Eski Uygurca üç fragman üzerine filolojik inceleme. Türk Dili Araştırmaları Yıllığı - Belleten(76), 45-72. https://doi.org/10.32925/tday.2023.103