Research Article

Atletik Zihinsel Enerjinin Yordayıcısı Olarak Bilinçli Farkındalığın Rolü

Volume: 17 Number: 2 October 24, 2025
EN TR

Atletik Zihinsel Enerjinin Yordayıcısı Olarak Bilinçli Farkındalığın Rolü

Abstract

Bu çalışmanın amacı, sporcuların atletik zihinsel enerji (AZE) düzeylerinin, bilinçli farkındalık (SBF) alt boyutları (farkındalık, yargılamama, yeniden odaklanma) ve demografik değişkenler (cinsiyet, sporculuk deneyimi, sporculuk düzeyi) doğrultusunda yordanabilirliğini incelemektir. İlişkisel tarama modelinde yürütülen araştırmaya bireysel ve takım sporlarında yarışan 324 sporcu (177 erkek, 147 kadın, yaş ort: 21,99±4,25) katılmıştır. Veriler, Sporcu Bilinçli Farkındalık Ölçeği (SBFÖ) ve Atletik Zihinsel Enerji Ölçeği (AZEÖ) ile toplanmıştır. Çalışma hipotezlerine uygun olarak Pearson korelasyon ve Hiyerarşik regresyon analizleri uygulanmıştır. Korelasyon bulgularına göre, AZE ile SBF alt boyutlarından farkındalık (r=,356) ve yeniden odaklanma (r=,916) değişkenleri ise pozitif, yargılamama (r =-,266) değişkeninde ise negatif yönde ilişki olduğu saptanmıştır. Hiyerarşik regresyon analizinde, demografik değişkenlerin AZE üzerindeki etkisinin düşük düzeyde olduğu (R² = 0,027), bilinçli farkındalık değişkenlerinin eklenmesiyle modelin açıklayıcılığının arttığı (R² = 0,854) belirlenmiştir. Ayrıca, “yeniden odaklanma” AZE'nin en güçlü yordayıcısı olarak tespit edilmiştir (β = 0,886, p <0,001). Sonuçlar, AZE’nin açıklanmasında psikolojik değişkenlerin demografik özelliklere kıyasla daha etkili olduğunu göstermektedir. Bu doğrultuda, sporcularda atletik zihinsel enerjinin sürdürülebilir biçimde geliştirilmesi amacıyla, bilinçli farkındalık temelli müdahaleler sistematik olarak antrenman programlarına entegre edilebilir.

Keywords

Ethical Statement

Bu çalışmanın onayı, Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sağlık Bilimleri Bilimsel Araştırma ve Yayın Etik Kurulu’ndan 07.04.2025 tarih ve 04-2025/51 karar numarası ile alınmıştır.

References

  1. Anderson, R., Hanrahan, S. L., & Mallett, C. J. (2014). Investigating the optimal psychological state for peak performance in elite Australian athletes. Journal of Applied Sport Psychology, 26(3), 318–333. https://doi.org/10.1080/10413200.2014.885915
  2. Arı, Ç., Ulun, C., Yarayan, Y. E., Dursun, M., Mutlu, T., & Üstün, Ü. D. (2020). Mindfulness, healthy life skills and life satisfaction in varsity athletes and university students. Progress in Nutrition, 22(2), 1-8.
  3. Baer, R. A., Smith, G. T., Hopkins, J., Krietemeyer, J., & Toney, L. (2006). Using self-report assessment methods to explore facets of mindfulness. Assessment, 13(1), 27–45. https://doi.org/10.1177/1073191105283504
  4. Baer, R. A., Smith, G. T., Lykins, E., Button, D., Krietemeyer, J., Sauer, S., ve ark. (2008). Construct validity of the five facet mindfulness questionnaire in meditating and nonmeditating samples. Assessment, 15(3), 329–342. https://doi.org/10.1177/1073191107313003
  5. Beaumont, C., Maynard, I. W., & Butt, J. (2015). Effective ways to develop and maintain strong sport confidence: Strategies advocated by sport psychology consultants. Journal of Applied Sport Psychology, 27(3), 301–318. https://doi.org/10.1080/10413200.2014.996302
  6. Bernier, M., Thienot, E., Codron, R., & Fournier, J. F. (2009). Mindfulness and acceptance approaches in sport performance. Journal of Clinical Sport Psychology, 3(4), 320–333. https://doi.org/10.1123/jcsp.3.4.320
  7. Birrer, D., Röthlin, P., & Morgan, G. (2012). Mindfulness to enhance athletic performance: Theoretical considerations and possible impact mechanisms. Mindfulness, 3(3), 235–246. https://doi.org/10.1007/s12671-012-0109-2
  8. Boksem, M. A., Meijman, T. F., & Lorist, M. M. (2005). Effects of mental fatigue on attention: An ERP study. Cognitive Brain Research, 25(1), 107–116. https://doi.org/10.1016/j.cogbrainres.2005.04.011

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Sport and Exercise Psychology, Sports Science and Exercise (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

October 24, 2025

Submission Date

July 14, 2025

Acceptance Date

August 13, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 17 Number: 2

APA
Makaracı, M. (2025). Atletik Zihinsel Enerjinin Yordayıcısı Olarak Bilinçli Farkındalığın Rolü. Journal of Physical Education and Sports Studies, 17(2), 144-160. https://doi.org/10.55929/besad.1741644
AMA
1.Makaracı M. Atletik Zihinsel Enerjinin Yordayıcısı Olarak Bilinçli Farkındalığın Rolü. JPESS. 2025;17(2):144-160. doi:10.55929/besad.1741644
Chicago
Makaracı, Melek. 2025. “Atletik Zihinsel Enerjinin Yordayıcısı Olarak Bilinçli Farkındalığın Rolü”. Journal of Physical Education and Sports Studies 17 (2): 144-60. https://doi.org/10.55929/besad.1741644.
EndNote
Makaracı M (October 1, 2025) Atletik Zihinsel Enerjinin Yordayıcısı Olarak Bilinçli Farkındalığın Rolü. Journal of Physical Education and Sports Studies 17 2 144–160.
IEEE
[1]M. Makaracı, “Atletik Zihinsel Enerjinin Yordayıcısı Olarak Bilinçli Farkındalığın Rolü”, JPESS, vol. 17, no. 2, pp. 144–160, Oct. 2025, doi: 10.55929/besad.1741644.
ISNAD
Makaracı, Melek. “Atletik Zihinsel Enerjinin Yordayıcısı Olarak Bilinçli Farkındalığın Rolü”. Journal of Physical Education and Sports Studies 17/2 (October 1, 2025): 144-160. https://doi.org/10.55929/besad.1741644.
JAMA
1.Makaracı M. Atletik Zihinsel Enerjinin Yordayıcısı Olarak Bilinçli Farkındalığın Rolü. JPESS. 2025;17:144–160.
MLA
Makaracı, Melek. “Atletik Zihinsel Enerjinin Yordayıcısı Olarak Bilinçli Farkındalığın Rolü”. Journal of Physical Education and Sports Studies, vol. 17, no. 2, Oct. 2025, pp. 144-60, doi:10.55929/besad.1741644.
Vancouver
1.Melek Makaracı. Atletik Zihinsel Enerjinin Yordayıcısı Olarak Bilinçli Farkındalığın Rolü. JPESS. 2025 Oct. 1;17(2):144-60. doi:10.55929/besad.1741644