Türkiye'nin İncir Ticaretindeki Rekabetçi Konumu: AB27 Ülkeleri ile Karşılaştırmalı Bir Analiz
Abstract
İncir, küresel tarım ticaretinde önemli bir konuma sahip olup ülkelerin uluslararası pazarlardaki rekabet gücünün değerlendirilmesinde öne çıkan ürünlerden biridir. Bu çalışmanın amacı, Türkiye'nin 080420 GTİP kodlu taze veya kuru incir ürünündeki uluslararası rekabetçi konumunu AB27 ülkeleri ile karşılaştırmalı olarak değerlendirmektir. Bu doğrultuda, 2015-2024 dönemine ait ülke bazlı ihracat ve ithalat verileri kullanılarak Balassa’nın Açıklanmış Karşılaştırmalı Üstünlük Endeksi (RCA) ile Vollrath’ın rekabet endeksleri (RXA, RMA, RTA ve RC) aracılığıyla karşılaştırmalı bir analiz gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgular, Türkiye’nin incelenen dönem boyunca taze veya kuru incir ürününde AB27 ülkelerine kıyasla belirgin ve sürdürülebilir bir rekabet avantajına sahip olduğunu göstermektedir. RCA ve RXA değerlerinin yüksek seyretmesi, Türkiye’nin söz konusu üründe güçlü bir ihracat temelli üstünlüğe sahip olduğunu ortaya koyarken, RMA değerlerinin genel olarak düşük düzeyde kalması ithalata bağımlılığın sınırlı olduğunu göstermektedir. Bu çerçevede hesaplanan RTA ve RC endekslerinin pozitif gerçekleşmesi, Türkiye’nin net rekabet avantajını teyit etmektedir. Bununla birlikte, son yıllarda bazı endekslerde gözlenen nispi düşüş eğilimi, rekabet avantajının devam etmekle birlikte göreli bir zayıflama sinyali verdiğine işaret etmektedir. Çalışma sonuçları, değişen ticaret koşullarına uyumun ve pazar dinamiklerinin yakından izlenmesinin, Türkiye'nin incir ticaretindeki uluslararası rekabetçi konumunun korunması açısından kritik öneme sahip olduğunu ortaya koymaktadır.
Keywords
Uluslararası Ticaret, Rekabet Gücü, Açıklanmış Karşılaştırmalı Üstünlükler, Vollrath Endeksleri
References
- Alhas-Eroğlu, N. (2026). Evaluation of International Almond Trade: How Competitive Is Türkiye in Global Almond Markets?. Applied Fruit Science, 68(1), 57. https://doi.org/10.1007/s10341-025-01750-8
- Altay, B., & Gürpınar, K. (2008). Açıklanmış Karşılaştırmalı Üstünlükler ve Bazı Rekabet Gücü Endeksleri: Türk Mobilya Sektörü Üzerine Bir Uygulama. Afyon Kocatepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 10(1), 257-274. https://izlik.org/JA36RK84GP
- Altıntaş, N., & Akpolat, A. G. (2013). Tekstil Sektöründe Avrupa Birliği ile Türkiye Arasındaki Rekabet Analizi. Kafkas University, Journal of Economics & Administrative Sciences Faculty/Kafkas Üniversitesi Iktisadi ve Idari Bilimler Fakültesi Dergisi, 4(6), 33-42.
- Ateş, E. (2021). Türkiye’nin İnsansız Hava Aracı (İHA) ihracat rekabet gücünün analizi. Türkiye İnsansız Hava Araçları Dergisi, 3(1), 7-16. https://doi.org/10.51534/tiha.884468
- Bahta, Y. T., Nyaki, S. A., & Van Niekerk, H. (2026). South African Lucerne exports competitiveness and demand analysis with a special focus on China. Journal of Chinese Economic and Foreign Trade Studies, 19(1), 99-120. https://doi.org/10.1108/JCEFTS-03-2025-0031
- Bakan, S., Akkaya, O., & Yalçın, T. (2019). Açıklanmış Karşılaştırmalı Üstünlükler Endeksi: Türkiye Taşımacılık Sektörü Üzerine Bir Uygulama. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 2(2), 190-203. https://izlik.org/JA56YH76ZY
- Balassa, B. (1965). Trade liberalisation and “revealed” comparative advantage 1. The manchester school, 33(2), 99-123. https://doi.org/10.1111/j.1467-9957.1965.tb00050.x
- Bekmez, S., & Terzioğlu, M., (2008). Rekabet, rekabet gücü ve rekabet gücünü ölçme yöntemleri, Türkiye Avrupa Birliği sektörel rekabet analizleri. Nobel, Ankara.
- Cerit, H., & Olhan, E. (2025). Türkiye tarım sektörü yeşil dönüşüm süreci: Avrupa yeşil mutabakatı’nın etkileri ve uyum politikaları. Turkish Journal of Agriculture-Food Science and Technology, 13(6), 1605-1614. https://doi.org/10.24925/turjaf.v13i6.1605-1614.7814
- Chi, S. Y., Chang, C. C., & Chien, L. H. (2025). Global tangerine trade market: Revealed competitiveness and market powers. Economies, 13(7), 203. https://doi.org/10.3390/economies13070203
