Put-Call Oranı ve Koşullu Getiri Tahmini: BIST30 Endeks Opsiyon Piyasasında Volatiliteye Bağlı Öngörü Gücü

Çalışma 2024/07 – 2025/07 dönemlerinde BİST Vadeli İşlemler ve Opsiyon Piyasası’nda işlem gören BİST30 endeksine dayalı opsiyon kontratlarında gerçekleşen işlemlerin BİST30 getiri endeksinin kısa vadeli getirilerini tahmin etme yeteneğini ölçmeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın odağında, P/C oranının spot piyasa için sinyal etkisi üreterek, kısa vadeli getirileri öngörme gücü yer almaktadır. P/C oranı veri seti, günlük periyotta o gün için işlem gören BİST30 endeksine dayalı tüm vade ve tüm kullanım fiyatlarındaki kontratlarda gerçekleşen işlemlerin kümülatif hacim toplamları dikkate alınarak hazırlanmıştır. Spot piyasa için BİST30 Getiri Endeksi’nin günlük kapanış fiyatları üzerinden kümülatif getiriler oluşturulmuştur. Kontrol değişkeni olarak gecikmeli getiriler kullanılmış ve momentum değişkeni hesaplanmıştır. Oynaklığın tahminlemeye etkisini gözlemlemek maksadıyla volatilite değişkeni günlük getirilerin karesi şeklinde belirlenmiştir. Hacim bazlı P/C oranının getirilere ilişkin tahmin gücü regresyon analizi ile kontrol ve etkileşim değişkenleri eklenerek farklı modeller kurulmuş ve test edilmiştir. Akabinde etkileşim teriminin marjinal etkisini ölçmek amacıyla marjinal etki analizi yapılmıştır. Yapılan tüm regresyon analizlerinde Newey West (HAC) düzeltmesi kullanılmış, örtüşen periyotlardan kaynaklı seri bağlılığı giderilmiştir. Elde edilen bulgular, hacim bazlı P/C oranının tek başına spot getirileri öngöremediğini ancak oynaklık koşulu eklendiğinde anlamlı tahmin gücü üretebildiğini göstermiştir. Oynaklık için marjinal etki analizi yapıldığında, yüksek oynaklık dönemlerinde anlamlı tahmin gücü üretilirken, oynaklığın olmadığı dönemlerde tahmin gücünün zayıfladığı görülmüştür.

This study examines whether trading activity in BIST30 index options traded on the Borsa Istanbul Futures and Options Market can predict short-term returns of the BIST30 Total Return Index over the period from July 2024 to July 2025. The primary focus is on the predictive role of the put–call (P/C) ratio as a potential indicator of spot market returns. The P/C ratio is constructed on a daily basis using aggregate trading volumes across all maturities and strike prices of BIST30 index options. Spot market returns are calculated from the daily closing values of the BIST30 Total Return Index, from which cumulative returns are derived. Lagged returns are included as control variables together with a momentum indicator. To capture market uncertainty, volatility is proxied by squared daily returns. The predictive ability of the volume-based P/C ratio is evaluated using a series of regression models that incorporate control variables and interaction terms. Marginal effect analysis is employed to examine the economic significance of the interaction term. All regressions are estimated using Newey–West (HAC) standard errors to correct for autocorrelation resulting from overlapping observations. The results indicate that the volume-based P/C ratio alone does not significantly predict spot market returns. However, its predictive ability becomes significant when interacted with volatility, particularly during periods of high market volatility, whereas its predictive power remains weak under low-volatility conditions.