Research Article

Yapay Zekâ Yönetişiminde Temsil Krizi ve Kadın Liderlik: Bibliyometrik Bulgular Işığında Kavramsal Bir Değerlendirme

Volume: 9 Number: 2 October 29, 2026
TR EN

Yapay Zekâ Yönetişiminde Temsil Krizi ve Kadın Liderlik: Bibliyometrik Bulgular Işığında Kavramsal Bir Değerlendirme

Abstract

Bu çalışmanın amacı, yapay zekâ (YZ), toplumsal cinsiyet, algoritmik ön yargı, temsil ve yönetişim kesişimindeki literatürün entelektüel yapısını, gelişim dinamiklerini ve güncel eğilimlerini bibliyometrik olarak incelemektir. Web of Science Core Collection veri tabanından elde edilen kayıtlar, belge türü ve dil sınırlamaları ile manuel içerik incelemesinin ardından değerlendirilmiş ve 147 yayın analiz edilmiştir. Veriler, Python 3.12.13 programlama dili ve ilgili analiz kütüphaneleri kullanılarak tanımlayıcı analiz, performans analizi, sosyal ağ analizi, kavramsal yapı analizi ve tematik evrim analizi aşamalarında incelenmiştir. Bulgular, yayın sayısının özellikle 2023 sonrasında arttığını ve 2025 yılında 41’e ulaştığını göstermektedir. İspanya yayın sayısı bakımından ilk sırada yer alırken ülkeler arası iş birliği ağında ABD ve Çin bağlantı düzeyleriyle öne çıkmaktadır. Kavramsal yönelimler, keşfedici değerlendirme kapsamında üç geniş tematik topluluk altında betimsel olarak düzenlenmiştir. Stratejik diyagramdaki göreli konumlar; toplumsal cinsiyet stereotipleri, hakkaniyet ve ayrımcılık temalarının temel ve dönüşümsel; eğitim, üretken yapay zekâ ve kapsayıcılık temalarının motor tema niteliği kazanmakta olan; kurumsal yönetişim ve toplumsal cinsiyet çeşitliliğinin ise niş bir araştırma yönelimi sergilediğini düşündürmektedir. Liderlik temasının yalnızca iki belgede bulunması, kadın liderlik ile yapay zekâ yönetişimi arasındaki ilişkinin literatürde sınırlı görünürlüğe sahip olduğuna işaret etmektedir. Bibliyometrik bulgular, doğrulayıcı kanıt niteliği taşımayan ve kavramsal modelin geliştirilmesine yön veren literatür eğilimleri olarak değerlendirilmiştir. Önerilen modelde kadın liderlik, temsil krizine yönelik çok boyutlu çözüm çerçevesinin unsurlarından biri olarak ele alınmış; etik duyarlılık, çeşitlilik yönetimi, hesap verebilirlik ve kapsayıcı karar alma aracılığıyla kapsayıcı yapay zekâ yönetişimini destekleyebilecek bir yönetişim kapasitesi olarak konumlandırılmıştır. Bu doğrultuda araştırma ve uygulamaya yönelik öneriler sunulmuştur.

Keywords

Yapay Zekâ Yönetişimi, Kadın Liderlik, Temsil Krizi, Algoritmik Ön Yargı, Bibliyometrik Analiz

References

  1. Aria, M., & Cuccurullo, C. (2017). bibliometrix: An R-tool for comprehensive science mapping analysis. Journal of Informetrics, 11(4), 959–975. https://doi.org/10.1016/j.joi.2017.08.007
  2. Brookes, B. C. (1985). "Sources of information on specific subjects" by S.C. Bradford. Journal of Information Science, 10(4), 173–175. https://doi.org/10.1177/016555158501000406
  3. Buss, M., Andler, S., & Tiberius, V. (2025). Female leadership: An integrative review and research framework. The Leadership Quarterly, 36(1), 101858. https://doi.org/10.1016/j.leaqua.2024.101858
  4. Callon, M., Courtial, J. P., & Laville, F. (1991). Co-word analysis as a tool for describing the network of interactions between basic research and technological innovation. Scientometrics, 22(1), 155–205. https://doi.org/10.1007/bf02019280
  5. Cath, C. (2018). Governing artificial intelligence: Ethical, legal and technical opportunities and challenges. Philosophical Transactions of the Royal Society A: Mathematical, Physical and Engineering Sciences, 376(2133). https://doi.org/10.1098/rsta.2018.0080
  6. Cobo, M. J., López-Herrera, A. G., Herrera-Viedma, E., & Herrera, F. (2011). An approach for detecting, quantifying, and visualizing the evolution of a research field: A practical application in the fuzzy sets theory field. Journal of Informetrics, 5(1), 146–166. https://doi.org/10.1016/j.joi.2010.10.002
  7. Collett, C., & Dillon, S. (2019). AI and gender: Four proposals for future research. Cambridge Centre for the Future of Intelligence. https://doi.org/10.17863/CAM.41459
  8. Council of Europe Commissioner for Human Rights. (2019). Unboxing artificial intelligence: 10 steps to protect human rights. Council of Europe. https://rm.coe.int/unboxing-artificial-intelligence-10-steps-to-protect-human-rights-reco/1680946e64
  9. D’Ignazio, C., & Klein, L. F. (2020). Data feminism. MIT Press. https://doi.org/10.7551/mitpress/11805.001.0001 Dahlerup, D. (2014). The critical mass theory in public and scholarly debates. In R. Campbell & S. Childs (Eds.), Deeds and words: Gendering politics after Joni Lovenduski (pp. 143–164). ECPR Press
  10. Donthu, N., Kumar, S., Mukherjee, D., Pandey, N., & Lim, W. M. (2021). How to conduct a bibliometric analysis: An overview and guidelines. Journal of Business Research, 133, 285–296. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2021.04.070
APA
İlhan, Z. (2026). Yapay Zekâ Yönetişiminde Temsil Krizi ve Kadın Liderlik: Bibliyometrik Bulgular Işığında Kavramsal Bir Değerlendirme. Bucak İşletme Fakültesi Dergisi, 9(2), 177-196. https://doi.org/10.38057/bifd.1968998
AMA
1.İlhan Z. Yapay Zekâ Yönetişiminde Temsil Krizi ve Kadın Liderlik: Bibliyometrik Bulgular Işığında Kavramsal Bir Değerlendirme. Bucak İşletme Fakültesi Dergisi. 2026;9(2):177-196. doi:10.38057/bifd.1968998
Chicago
İlhan, Zeynep. 2026. “Yapay Zekâ Yönetişiminde Temsil Krizi Ve Kadın Liderlik: Bibliyometrik Bulgular Işığında Kavramsal Bir Değerlendirme”. Bucak İşletme Fakültesi Dergisi 9 (2): 177-96. https://doi.org/10.38057/bifd.1968998.
EndNote
İlhan Z (October 1, 2026) Yapay Zekâ Yönetişiminde Temsil Krizi ve Kadın Liderlik: Bibliyometrik Bulgular Işığında Kavramsal Bir Değerlendirme. Bucak İşletme Fakültesi Dergisi 9 2 177–196.
IEEE
[1]Z. İlhan, “Yapay Zekâ Yönetişiminde Temsil Krizi ve Kadın Liderlik: Bibliyometrik Bulgular Işığında Kavramsal Bir Değerlendirme”, Bucak İşletme Fakültesi Dergisi, vol. 9, no. 2, pp. 177–196, Oct. 2026, doi: 10.38057/bifd.1968998.
ISNAD
İlhan, Zeynep. “Yapay Zekâ Yönetişiminde Temsil Krizi Ve Kadın Liderlik: Bibliyometrik Bulgular Işığında Kavramsal Bir Değerlendirme”. Bucak İşletme Fakültesi Dergisi 9/2 (October 1, 2026): 177-196. https://doi.org/10.38057/bifd.1968998.
JAMA
1.İlhan Z. Yapay Zekâ Yönetişiminde Temsil Krizi ve Kadın Liderlik: Bibliyometrik Bulgular Işığında Kavramsal Bir Değerlendirme. Bucak İşletme Fakültesi Dergisi. 2026;9:177–196.
MLA
İlhan, Zeynep. “Yapay Zekâ Yönetişiminde Temsil Krizi Ve Kadın Liderlik: Bibliyometrik Bulgular Işığında Kavramsal Bir Değerlendirme”. Bucak İşletme Fakültesi Dergisi, vol. 9, no. 2, Oct. 2026, pp. 177-96, doi:10.38057/bifd.1968998.
Vancouver
1.Zeynep İlhan. Yapay Zekâ Yönetişiminde Temsil Krizi ve Kadın Liderlik: Bibliyometrik Bulgular Işığında Kavramsal Bir Değerlendirme. Bucak İşletme Fakültesi Dergisi. 2026 Oct. 1;9(2):177-96. doi:10.38057/bifd.1968998