Türkiye’de Karbon Yoğunluğunun Azaltılmasında Dijitalleşme, Finansal Gelişme, Ticaret Açıklığı ve Ekonomik Büyümenin Rolü
Abstract
Küresel ölçekte artan çevre sorunları ve etkileri, iktisadi faaliyetlerin çevresel sürdürülebilirlik ile uyumlu hale getirilmesini zorunlu kılarken, çevresel tahribatı etkileyen faktörlerin incelenmesi önemli bir araştırma konusu haline getirmiştir. Son yıllarda dijital dönüşüm süreçlerinin hız kazanması, finansal piyasaların derinleşmesi, uluslararası ticaret hacmindeki artış ve ekonomik büyümenin sürdürülebilirlik boyutunun ön plana çıkması, çevresel tahribatı etkileyen temel faktörlerin yeniden değerlendirilmesini gerekli kılmıştır. Bu eksende çalışmada Türkiye’de 1992-2024 döneminde dijitalleşme, finansal gelişme, ticaret açıklığı ve ekonomik büyümenin karbon yoğunluğu üzerindeki etkileri Fourier Augmented ARDL (FAARDL) yöntemi ile incelenmektedir. FAARDL bulguları değişkenler arasında uzun dönemde anlamlı bir ilişki bulunduğunu ortaya koymaktadır. Bulgular, ekonomik büyüme ve ticari açıklığın karbon yoğunluğunu azalttığını, buna karşılık finansal gelişme ile internet kullanımının karbon yoğunluğunu artırdığını ortaya koymaktadır. Bu sonuçlar, Türkiye'de ekonomik büyüme ve dış ticaretin verimlilik artışı ile teknoloji transferi yoluyla çevresel performansı iyileştirebildiğini, ancak finansal kaynakların enerji yoğun sektörlere yönelmesi ve dijitalleşmenin enerji talebini artırması nedeniyle karbon yoğunluğu üzerinde olumsuz etkiler oluşturabildiğini göstermektedir.
Keywords
Karbon Yoğunluğu, Dijitalleşme, Ticari Açıklık, Finansal Gelişme, Ekonomik Büyüme
References
- Adeshola, I., Usman, O., Agoyi, M., Awosusi, A. A., & Adebayo, T. S. (2024). Digitalization and the environment: The role of information and communication technology and environmental taxes in European countries. In Natural Resources Forum, 48 (4), 1088-1108. Oxford, UK: Blackwell Publishing Ltd.
- Afesorgbor, S. K., & Demena, B. A. (2022). Trade openness and environmental emissions: Evidence from a meta-analysis. Environmental and Resource Economics, 81(2), 287-321. https://doi.org/10.1007/s10640-021-00627-0
- Akın, F., & Özgün, F. (2024). Impact of internet use on ecological footprint: Panel data analysis for Fragile Five countries (Brazil, India, Indonesia, South Africa, and Turkiye). Problemy Ekorozwoju, 19(2), 139-152. https://doi.org/10.35784/preko.5979
- Alvarado, R., & Toledo, E. (2017). Environmental degradation and economic growth: evidence for a developing country. Environment, Development and Sustainability, 19(4), 1205-1218. https://doi.org/10.1007/s10668-016-9790-y
- Antonini, C. (2024). Accounting digitalization in the quest for environmental sustainability. Current Opinion in Environmental Sustainability, 66, https://doi.org/101399. 10.1016/j.cosust.2023.101399
- Aşıcı, A. A. (2013). Economic growth and its impact on environment: A panel data analysis. Ecological indicators, 24, 324-333. https://doi.org/10.1016/j.ecolind.2012.06.019
- Azam, M. (2019). Relationship between energy, investment, human capital, environment, and economic growth in four BRICS countries. Environmental Science and Pollution Research, 26(33), 34388-34400. https://doi.org/10.1007/s11356-019-06533-9
- Baek, J., & Kim, H. S. (2013). Is economic growth good or bad for the environment? Empirical evidence from Korea. Energy Economics, 36, 744-749. https://doi.org/10.1016/j.eneco.2012.11.020
- Baloch, M. A., Ozturk, I., Bekun, F. V., & Khan, D. (2021). Modeling the dynamic linkage between financial development, energy innovation, and environmental quality: does globalization matter?. Business Strategy and the Environment, 30(1), 176-184. https://doi.org/10.1002/bse.2615
- Becker, R., Enders, W., & Lee, J. (2006). A stationarity test in the presence of an unknown number of smooth breaks. Journal of Time Series Analysis, 27(3), 381–409. https://doi.org/10.1111/j.1467-9892.2006.00478.x
