Modüler Kalıplama Tekniklerinin Seramik Sanatçılarının Yaratıcı Süreçlerine Katkısı

Year 2026, Volume: 5 Issue: 1, 85 - 102, 01.02.2026

Fidan Tonza Helvacıkara , Elvan Gökmen

https://doi.org/10.58850/bodrum.1651384

Abstract

Seramik üretimi, tarihsel süreçte malzemelerin işlenmesiyle başlamış ve zamanla daha karmaşık teknikler geliştirilmiştir. Neolitik dönemde yerleşik hayata geçişle birlikte seramik üretimi önemli bir artış göstermiş, başlangıçta elle şekillendirme teknikleri yaygınken, üretim arttıkça kalıplama yöntemleri de gelişmiştir. Ateşin kontrolü ve madenlerin keşfiyle birlikte seramik üretiminde çeşitlenmeler yaşanmış, alçı gibi kalıp malzemeleri önemli bir rol oynamaya başlamıştır. Bu çalışma, seramik üretiminde kullanılan modüler kalıpların sanatsal ve endüstriyel alandaki rolünü incelemeyi amaçlamaktadır. Modüler kalıplar, sanatçılara yaratıcı özgürlük sunarak estetik çeşitliliğin artmasına olanak tanırken, fonksiyonel tasarımlar üretmede de büyük katkı sağlamaktadır. Sanatçılar bu kalıpları, geleneksel tekniklerle birleştirerek yenilikçi tasarımlar yaratmak ve işlevsel eserler üretmek için kullanmaktadır. Modüler kalıpların seramik sanatındaki işlevsel ve yaratıcı kullanımını incelemeyi amaçlayan araştırmada, seramik alanında çalışan sanatçıların üretim yaklaşımları ile modüler sistemlerin sanatsal süreçlere etkileri nitel araştırma yöntemi çerçevesinde ele alınmıştır. Çalışmada, doküman analizi yöntemiyle gerçekleştirilen kapsamlı literatür taramasının yanı sıra, sanatçıların çalışma prensipleri çözümlemeye tabi tutulmuştur. Elde edilen bulgular, modüler kalıpların seramik sanatçılarına özgün tasarımlar oluşturma fırsatı sunduğunu ve bu süreçte sanatsal üretim ile endüstriyel üretim arasında bir etkileşim alanı yarattığını göstermektedir. Sonuç olarak, bu tekniklerin hem estetik çeşitliliği hem de üretim verimliliğini artırarak seramik sanatının ifade olanaklarını genişlettiği tespit edilmiştir.

Keywords

Seramik , Kalıplama Teknikleri , Modüler Kalıplar , Alçı Kalıplar , Yaratıcı Süreçler

The Contribution of Modular Molding Techniques to the Creative Processes in Ceramic Art

Abstract

Ceramic production began with the processing of materials throughout history, and over time, more complex techniques were developed. With the transition to a sedentary lifestyle during the Neolithic period, ceramic production saw a significant increase. While hand-shaping techniques were initially common, molding methods evolved as production grew. The control of fire and the discovery of metals led to diversification in ceramic production, and mold materials such as plaster began to play an important role. This study aims to examine the role of modular molds used in ceramic production in both artistic and industrial fields. Modular molds not only provide artists with creative freedom, allowing for greater aesthetic diversity but also contribute significantly to the production of functional designs. Artists use these molds, in combination with traditional techniques, to create innovative designs and produce functional works. The research investigates the functional and creative use of modular molds in ceramic art, examining the production approaches of artists working in the field and the impact of modular systems on artistic processes within the framework of the qualitative research method. In addition to a comprehensive literature review conducted through document analysis, the study analyzes the working principles of selected artists. The findings indicate that modular molds offer ceramic artists opportunities to develop original designs and create an interactive space between artistic and industrial production. Consequently, it has been determined that these techniques expand the expressive possibilities of ceramic art by enhancing both aesthetic diversity and production efficiency.

Keywords

Ceramics , Molding Techniques , Modular Molds , Plaster Molds , Creative Processes

References

• Aran, A. (2007). Döküm teknolojisi ve imal usulleri ders notları. [Ders Notu]. İstanbul Teknik Üniversitesi. https://www2.isikun.edu.tr/personel/ahmet.aran/dersnotlari.htm
• Arapoğlu, İ. (2011). Endüstriyel üretimde kullanılan alçı kalıpların seramik sanatındaki yeri [Yüksek Lisans Tezi, Anadolu Üniversitesi].
• Arapoğlu, İ., & Karaman, D. (2024). Seramik sanatında alternatif kalıp yöntemleri. Sanat ve Edebiyat, (21), 114-126. https://doi.org/10.34189/asd.2024.21.008
• Aydın İpekçi, C., & Aköz, F. (2010). Ceramic and mould gypsum properties used for forming ceramics. Mühendislik ve Fen Bilimleri Dergisi, 3(28), 249-258.
• Baltacı, A. (2019). Nitel Araştırma Süreci: Nitel Bir Araştırma Nasıl Yapılır? Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(2), 368-388. https://doi.org/10.31592/aeusbed.598299
• Bond, J. F. (2015). Learn about Julian F. Bond’s innovative “Pixel Casting” Device, Cfile. Capsule. https://cfileonline.org/julian-f-bond-ceramic-design/ (27.01.2025).
• Bond, J. F. (2018). Julian F. Bond. Swing Design Gallery. https://www.swingdesigngallery.it/en/designer/julian-f-bond/ (28.01.2025).
• Charoen, S. (t.y.). Somchai Charoen. Artaxis. https://artaxis.org/artist/somchai-charoen/ (29.01.2025). Charoen, S. (t.y.). Somchai Charoen. Ceramic School. https://ceramic.school/members/973ff229/profile/ (29.01.2025).
• Homo Faber. (t.y.). Vítor Agostinho - Ceramics (Portugal). Homo Faber. https://www.homofaber.com/en/discover/vtor-agostinho-ceramics-portugal (28.01.2025).
• Johns, K. (t.y.). Artist Statement, Central Cal Clay. https://www.centralcalclay.com/kyle-johns.html (25.01.2025).
• Johns, K. (2025). Kyle Johns. Abel Contemporary Galery. https://abelcontemporary.com/artist/kyle-johns (27.01.2025).
• Kundul, M. (2013). Endüstriyel seramikte alçı ve çamur şekillendirme yöntemleri. Biltur Basım Yayın ve Hizmet A.Ş.
• Link, J. (t.y.). Joris Link- Slipcasting modular molds. Ceramic School. https://ceramic.school/courses/joris-link-slipcasting-modular-molds/ (25.01.2025).
• Link, J. (2017). Joris Link Visual Artist Ceramics. Joris Link. http://www.jorislink.nl/ (04.07.2025).
• Olca, Ö., & Yüksel, İ. (2020). Seramik sanatında endüstriyel kalıplama yöntemlerinin kullanılması. Kalemişi. (17), 219-232. https://www.kalemisidergisi.com/makale/pdf/1611482905.pdf
• Passarivaki, M. (2012). Pixel Vases Landscape by Julian F. Bond. Yatzer. https://www.yatzer.com/Pixel-Vases-Landscape-by-Julian-f-Bond-swing-gallery (04.07.2025).
• Tazeoğlu Filiz, F. (2023). Çağdaş seramik sanatında kullanılan alternatif şekillendirme yöntemleri. Kent Akademisi, 16(3), 2142-2158. https://doi.org/10.35674/kent.1218972
• Turgutoğlu Kaygısız, N., & Kaygısız, H. (2021). Alçı kalıp ile seramik obje üretiminde üç boyutlu yazıcı kullanımı. International Journal of 3D Printing Technologies and Digital Industry, 5(1), 56-64. https://doi.org/10.46519/ij3dptdi.880661
• Webb, P. (t.y.). The history of plaster, Ancient and Classical Periods. Real Finishes. https://realfinishes.blogspot.com/p/the-history-of-plaster.html (17.01.2025).
• Yüksel, İ. (2014). Değiştirilebilir kalıp parçaları ile alternatif form tasarımları. Sanat ve Tasarım Kongresi, Dokuz Eylül Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi.