ANTRENÖRLERİN MESLEK ETİĞİ DAVRANIŞLARI İLE ÖZ YETERLİK DÜZEYLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ

Year 2025, Volume: 19 Issue: 3, 299 - 312, 29.12.2025

Burak Kural , Hayrullah Alemdağ , Gülderen Kevser Yıldırım , Behçet Özcan

Abstract

Bu araştırma, dövüş sporları antrenörlerinin meslek etiği davranışları ile öz yeterlik düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmaya, Karadeniz Bölgesi'nde faaliyet gösteren ve basit tesadüfi örnekleme yöntemiyle seçilen 174 dövüş sporu antrenörü katılmıştır. Veri toplama sürecinde, antrenörlerin öz yeterlik düzeylerini ölçmek için Koçak (2020) tarafından geliştirilen “Antrenör Öz Yeterlilik Ölçeği”, meslek etiği davranışlarını belirlemek için ise Kayır (2019) tarafından oluşturulan "Antrenörlerin Meslek Etiği Davranışları Ölçeği" kullanılmıştır. Veriler SPSS 26.0 programında analiz edilmiş, normallik testi sonucunda normal dağılım göstermeyen değişkenler için non-parametrik testler uygulanmıştır. Araştırma bulguları, antrenörlerin meslek etiği ve öz yeterlik düzeylerinin cinsiyet, branş, deneyim süresi ve görev alanına göre farklılık gösterebildiğini ortaya koymuştur. Cinsiyet değişkende erkek antrenörler kadın antrenörlere kıyasla daha yüksek puan almıştır. Branşlar arasında kick boks ve boks branşlarının diğer branşlardan daha yüksek puan aldıkları tespit edilmiştir. Antrenörlerin mesleki deneyimleri arttıkça bazı etik ve yeterlik boyutlarında değişimler gözlemlenmiş, özellikle 1-5 yıl deneyime sahip antrenörlerin öğretim yeterliği, 11-15 yıl deneyime sahip antrenörlerin ise kişilik edindirme yeterliği puanlarının daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Ayrıca milli takım antrenörlerinin performans ve yönetim yeterliklerinin daha yüksek olduğu, ancak saygı ve hoşgörü boyutlarında daha düşük puan aldığı görülmüştür. Korelasyon analizi sonucunda, antrenörlerin meslek etiği davranışları ile öz yeterlik düzeyleri arasında anlamlı ve pozitif ilişkiler tespit edilmiştir. Sonuç olarak, antrenörlerin öz yeterlik düzeyleri arttıkça meslek etiği davranışlarının da güçlendiği belirlenmiştir.

Keywords

Dövüş sporları , Öz yeterlilik , Meslek etiği davranışları

EXAMINING THE RELATIONSHIP BETWEEN COACHES' PROFESSIONAL ETHICAL BEHAVIORS AND SELF-EFFICACY LEVELS

Abstract

This research aims to examine the relationship between the professional ethics behaviors and self-efficacy levels of combat sports coaches. The study included 174 combat sports coaches who were selected through simple random sampling from the Black Sea Region. During the data collection process, the "Coach Self-Efficacy Scale," developed by Koçak (2020), was used to measure the coaches' self-efficacy levels, and the "Coaches' Professional Ethics Behavior Scale," created by Kayır (2019), was used to determine their professional ethics behaviors. The data were analyzed using SPSS 26.0 software, and non-parametric tests were applied to variables that did not show a normal distribution in the normality test. The findings of the study revealed that coaches' professional ethics and self-efficacy levels could vary based on gender, discipline, years of experience, and job field. In terms of gender, male coaches scored higher than female coaches. Among the disciplines, kickboxing and boxing coaches were found to score higher than coaches from other disciplines. As coaches' professional experience increased, changes were observed in some ethical and efficacy dimensions. Specifically, coaches with 1-5 years of experience had higher teaching efficacy scores, while coaches with 11-15 years of experience had higher personality development efficacy scores. Additionally, national team coaches had higher performance and management efficacy scores but lower scores in respect and tolerance dimensions. Correlation analysis revealed significant and positive relationships between coaches' professional ethics behaviors and their self-efficacy levels. In conclusion, it was determined that as coaches' self-efficacy levels increased, their professional ethics behaviors also strengthened.

Keywords

Martial arts , Self-sufficiency , Professional ethics behaviors

References

• 1. İşgüden B., Çabuk A. (2006). Meslek etiği ve meslek etiğinin meslek yaşamı üzerindeki etkileri. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 9(16), 59-86.
• 2. Karataş S., Caner M., Kahyaoğlu RB., Kâhya S. (2019). Öğretmen adaylarının gözünden etik öğretmen ve öğretmenlik meslek etiği dersi. Eğitimde Nitel Araştırmalar Dergisi. 7(1), 29-49.
• 3. Sural V., İlhan EL., Esentürk OK. (2018). Özel sporcularla çalışan antrenörlerin iş doyum düzeylerinin incelenmesi. Eğitim ve Toplum Araştırmaları Dergisi. 5(2), 126-137.
• 4. Cruickshank A., Collins D. (2015). The sport coach. In I. O’Boyle, D. Murray, & P. Cummins (Eds.), Leadership in sport (pp. 155-172). London: Routledge.
• 5. Duffy M., Passmore J. (2010). Ethics in coaching: An ethical decision-making framework for coaching psychologists. International Coaching Psychology Review. 5(2), 140-151.
• 6. Tepeköylü Öztürk Ö., Soytürk,M. (2019). Sporcu algılarına göre antrenör iletişim becerileri. Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi. 8(1), 576-583.
• 7. Yıldız Ö., Yıldız M. (2020). Futbol hakemlerinin sporun ahlaki iklimine ilişkin görüşleri. Uluslararası Güncel Eğitim Araştırmaları Dergisi. 6(2), 357-378.
• 8. William C., Davis K., Post EJ. (1988). Business and society: Corporate strategy, publicity, ethics. USA: McGraw-Hill.
• 9. Haynes F. (2002). Ethics in education (S. Kunt Akbaş, Çev.). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
• 10. Hardman A., Jones C., Jones R. (2010). Sports coaching, virtue ethics, and emulation. Physical Education and Sport Pedagogy. 15(4), 345-359.
• 11. Konter, E. (2006). Bir lider olarak antrenör. İstanbul: Alfa Yayınları.
• 12. Muratlı, S. (2007). Antrenman bilimi yaklaşımıyla çocuk ve spor. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
• 13. Campbell E. (2000). Professional ethics in teaching: Towards the development of a code of practice. Cambridge Journal of Education. 30(2), 203-222.
• 14. Bandura A. (1997). Exercise of personal and collective efficacy in changing societies. In A. Bandura (Ed.), Self-efficacy in changing societies (pp. 1-5). Cambridge: Cambridge University Press.
• 15. Feltz DL., Chase MA., Moritz SE., Sullivan PJ. (1999). A conceptual model of coaching efficacy: Preliminary investigation and instrument development. Journal of Educational Psychology. 91(4), 765-776.
• 16. Coşkun E., Özer B., Tiryaki EN. (2010). Türkçe öğretmeni adaylarının özel alan yeterlik algılarının değerlendirilmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi. (28), 123-136.
• 17. Amman T., İkizler HC., Karagözoğlu C. (2000). Sporda sosyal bilimler (1. baskı). Ankara: Alfa Yayınları.
• 18. Brown AM. (2020). The impact of martial arts on the Olympic movement. International Journal of Sports Science & Coaching. 15(3), 327-341.
• 19. Kim SH., Garcia P. (2018). An analysis of the representation and success of martial arts in the Olympics. International Journal of Sport Management and Marketing. 18(4), 322-335.
• 20. Koçak ÇV. (2020). Antrenör Öz Yeterlik Ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Gazi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi. 25(4), 313-329.
• 21. Kayır, B., Özbek, O. (2019). Antrenörlerin Meslek Etiği Davranışları Ölçeği’nin geçerlik ve güvenirlik çalışması. Spormetre Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi. 17(3), 134-144.
• 22. Koçak, Ç. V. (2015). Voleybol antrenörlerinin mesleki yeterlikleri (Yayınlanmamış doktora tezi). Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara, Türkiye.
• 23. Kowalski, C. L. (2007). An analysis of coaching efficacy in volunteer soccer coaches (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). North Iowa University, U.S.A.
• 24. Kavussanu M., Boardley ID., Jutkiewicz N., Vincent S., Ring, C. (2008). Coaching efficacy and coaching effectiveness: Examining their predictors and comparing coaches’ and athletes’ reports. The Sport Psychologist. 22(4), 383-404.
• 25. Weller GV (2013). Gençlik spor koçluğu etkinliği: koçluk etkinliğinin bir öngörücüsü olarak koç eğitim düzeyi. (Yüksek lisans tezi). Nebraska-Lincoln Üniversitesi, Lincoln, NE.
• 26. Yılmaz ZS. (2023). Antrenörlerin özyeterlik durumları ve mesleki etik ilkelerine uyma düzeylerinin belirlenmesi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İzmir.
• 27. Taze, Y. (2023). Antrenörlerin mesleki etik ilkeleri ile öz-kontrol ve öz-yönetim becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Research in Sports Science, 13(2), 37-45.
• 28. Yılmaz V. (2004). Consumer behavior in shopping center choice. Social Behavior and Personality: An International Journal. 32(8), 783-790.
• 29. Kayır B., Özbek O. (2021). Antrenörlerin meslek etiği davranışlarına ilişkin antrenör ve sporcu görüşleri. Spor Bilimleri Araştırmaları Dergisi. 6(1), 1-12.