Research Article

Alt Paleozoyik Yaşlı Sultandede Metasedimanter Kayaçların Jeokimyası, Kökeni ve Tektonik Yerleşimi (Dinek, Şarkikaraağaç-Isparta, GB Türkiye)

Volume: 8 Number: 1 January 15, 2025
TR EN

Alt Paleozoyik Yaşlı Sultandede Metasedimanter Kayaçların Jeokimyası, Kökeni ve Tektonik Yerleşimi (Dinek, Şarkikaraağaç-Isparta, GB Türkiye)

Abstract

Alt Paleozoyik yaşlı metasedimanter kayaçlar (Sultandede Formasyonu) Türkiye’nin güneyinde bulunan Orta Toroslar’daki Sultandağ Bloğu’nun (Isparta) Dinek (Şarkikaraağaç-Isparta) güneydoğusunda yüzlek vermektedir. Bu çalışmanın amacı, Geyikdağı Birliği içerisindeki düşük dereceli metamorfizma geçiren Alt Paleozoyik yaşlı Sultandede metasedimanter kayaçlarının kökenini, kaynak kayacını ve tektonik ortamlarını petrografik ve jeokimyasal analizler ile ortaya koymaktır. Sultandede Formasyonu sleyt, fillit, metakumtaşı, metakarbonatlar, yumrulu metakireçtaşı, kalkşist, muskovit-serizit-kuvars şist, metakuvarsit ve mermer türü litolojilerden meydana gelmektedir. Petrografik analiz temelinde şist numuneleri muskovit, serizit, kuvars, barit, opak mineral ve demiroksit ayrışma mineralleri, kalkşist numuneleri de kalsit, kuvars, barit, serizit, muskovit ve limonit içermektedir. Kondrite göre normalize edilmiş nadir toprak elementlerinin (NTE) dağılım desenlerinde Sultandede metamorfik kayaçlarında hafif nadir toprak elementlerinden (HNTE) ağır nadir toprak elementlerine (ANTE) doğru bir azalmanın olduğu, HNTE'lerin ANTE'lere göre göreceli olarak zenginleştiği gözlenmektedir. Eu anomalisi (Eu/Eu*= 0,55-0,98) ve Ce anomalisinde belirgin negatif anomali ve pozitif Gd anomalisi gözlenmiştir. Metasedimanter kayaçların felsik, tortullaşma sonrası oluştuğu ve kıta kenar rejimini karakterize ettiği tespit edilmiştir. Ana element jeokimyası ve iz-nadir toprak element oranları ile yapılan sınıflama ve kaynak kayaç diyagramlarından (La/Th ve Hf) elde edilen veriler, bu kayaçların mağmatik (felsik ve ortaç) ve geri dönüştürülmüş önceden var olan sedimanter kaynaktan türediğini ve üst kıtasal kabuk eğilimi gösterdiğini belirtmektedir. Şist ve kalkşist numunelerinin ortalama Th/U değeri (6,87) üst kıta kabuk değerinden (3,82) daha yüksektir. Bu sonuç, önceki aşınma eğilimini takip ettiğini ve metasedimanter kayaçların yoğun aşınmaya maruz kaldığının işaretidir. Ni/Co ve V/(V + Ni) jeokimyasal parametreleri, metasedimanter kayaçların oksik ortamı ve disoksik, anoksik ve öksinik koşulları altında biriktiğini göstermektedir.

Keywords

Supporting Institution

Süleyman Demirel Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Yönetim Birimi Başkanlığı

Project Number

4495-YL2-15

Ethical Statement

Bu araştırmada hayvanlar ve insanlar üzerinde herhangi bir çalışma yapılmadığı için etik kurul onayı alınmamıştır.

Thanks

Bu çalışma, ikinci yazarın yüksek lisans tezinin bir kısmına ait verilerden yararlanılarak üretilmiştir. Yazarlar bu çalışmayı 4495-YL2-15 No’lu proje ile maddi olarak destekleyen Süleyman Demirel Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Yönetim Birimi Başkanlığı’na teşekkürlerini sunarlar. Ayrıca, saha çalışmaları sırasında maddi ve manevi desteklerinden dolayı ADO Madencilik A.Ş. personellerine teşekkür ederler.

References

  1. Augustsson C, Bahlburg H. 2008. Provenance of late Palaeozoic metasediments of the Patagonian proto-Pacific margin (southernmost Chile and Argentina). Inter J Earth Sci, 97: 71-88.
  2. Ayhan A, Karadağ MM. 1985. Geology and origin of bauxitic iron and ferruginous bauxite deposits in the south of Şarkikaraağaç¸ (Isparta). Geol Bull Turk, 28: 137–146.
  3. Ayhan A. 1986. Hüyük (Beyşehir) Yöresinin Alt-Orta Kambriyen Yaşlı Birimlerde Bulunan Barit Zuhurlarının Özellikleri. Selçuk Üni Müh-Mim Fak Derg, 1: 1-17.
  4. Bhai Y, Liu Z, Sun P, Liu R, Hu X, Zhao H, Xu Y. 2015. Rare earth and major element geochemistry of Eocene fine-grained sediments in oil shale-and coal-bearing layers of the Meihe Basin, Northeast China. J Asian Earth Sci, 97: 89-101.
  5. Bhatia MR, Crook KA. 1986. Trace element characteristics of graywackes and tectonic setting discrimination of sedimentary basins. Contributions to Miner and Petrol, 92(2): 181-193.
  6. Bhatia MR. 1983. Plate tectonics and geochemical composition of sandstones. The J Geol, 91(6): 611-627.
  7. Blumenthal MM. 1947. Beyşehir-Seydişehir hinterlandındaki Toros dağlarının jeolojisi. Miner Resource and Explor Pub, Series D, 2: 1-242.
  8. Boynton WV. 1984. Cosmochemistry of the rare earth elements: Meteorite studies. Chapter 3. Dev. Geochem 2: 63–114.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Geochemistry (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

January 15, 2025

Submission Date

October 14, 2024

Acceptance Date

November 17, 2024

Published in Issue

Year 2025 Volume: 8 Number: 1

APA
Cengiz, O., Deniz, A. S., & Kıray, D. (2025). Alt Paleozoyik Yaşlı Sultandede Metasedimanter Kayaçların Jeokimyası, Kökeni ve Tektonik Yerleşimi (Dinek, Şarkikaraağaç-Isparta, GB Türkiye). Black Sea Journal of Engineering and Science, 8(1), 58-74. https://doi.org/10.34248/bsengineering.1567146
AMA
1.Cengiz O, Deniz AS, Kıray D. Alt Paleozoyik Yaşlı Sultandede Metasedimanter Kayaçların Jeokimyası, Kökeni ve Tektonik Yerleşimi (Dinek, Şarkikaraağaç-Isparta, GB Türkiye). BSJ Eng. Sci. 2025;8(1):58-74. doi:10.34248/bsengineering.1567146
Chicago
Cengiz, Oya, Ahmet Semih Deniz, and Didem Kıray. 2025. “Alt Paleozoyik Yaşlı Sultandede Metasedimanter Kayaçların Jeokimyası, Kökeni Ve Tektonik Yerleşimi (Dinek, Şarkikaraağaç-Isparta, GB Türkiye)”. Black Sea Journal of Engineering and Science 8 (1): 58-74. https://doi.org/10.34248/bsengineering.1567146.
EndNote
Cengiz O, Deniz AS, Kıray D (January 1, 2025) Alt Paleozoyik Yaşlı Sultandede Metasedimanter Kayaçların Jeokimyası, Kökeni ve Tektonik Yerleşimi (Dinek, Şarkikaraağaç-Isparta, GB Türkiye). Black Sea Journal of Engineering and Science 8 1 58–74.
IEEE
[1]O. Cengiz, A. S. Deniz, and D. Kıray, “Alt Paleozoyik Yaşlı Sultandede Metasedimanter Kayaçların Jeokimyası, Kökeni ve Tektonik Yerleşimi (Dinek, Şarkikaraağaç-Isparta, GB Türkiye)”, BSJ Eng. Sci., vol. 8, no. 1, pp. 58–74, Jan. 2025, doi: 10.34248/bsengineering.1567146.
ISNAD
Cengiz, Oya - Deniz, Ahmet Semih - Kıray, Didem. “Alt Paleozoyik Yaşlı Sultandede Metasedimanter Kayaçların Jeokimyası, Kökeni Ve Tektonik Yerleşimi (Dinek, Şarkikaraağaç-Isparta, GB Türkiye)”. Black Sea Journal of Engineering and Science 8/1 (January 1, 2025): 58-74. https://doi.org/10.34248/bsengineering.1567146.
JAMA
1.Cengiz O, Deniz AS, Kıray D. Alt Paleozoyik Yaşlı Sultandede Metasedimanter Kayaçların Jeokimyası, Kökeni ve Tektonik Yerleşimi (Dinek, Şarkikaraağaç-Isparta, GB Türkiye). BSJ Eng. Sci. 2025;8:58–74.
MLA
Cengiz, Oya, et al. “Alt Paleozoyik Yaşlı Sultandede Metasedimanter Kayaçların Jeokimyası, Kökeni Ve Tektonik Yerleşimi (Dinek, Şarkikaraağaç-Isparta, GB Türkiye)”. Black Sea Journal of Engineering and Science, vol. 8, no. 1, Jan. 2025, pp. 58-74, doi:10.34248/bsengineering.1567146.
Vancouver
1.Oya Cengiz, Ahmet Semih Deniz, Didem Kıray. Alt Paleozoyik Yaşlı Sultandede Metasedimanter Kayaçların Jeokimyası, Kökeni ve Tektonik Yerleşimi (Dinek, Şarkikaraağaç-Isparta, GB Türkiye). BSJ Eng. Sci. 2025 Jan. 1;8(1):58-74. doi:10.34248/bsengineering.1567146

                            24890