Research Article

Sismik Sinyal Sınıflandırma İçin Hibrit Bir Çerçeve: Deneysel Mod Ayrıştırmanın Zaman Alanı ve Doğrusal Olmayan Özniteliklerin Kaotik Meta-Sezgisel Optimizasyonu İle Entegrasyonu

Volume: 9 Number: 4 July 15, 2026
EN TR

Sismik Sinyal Sınıflandırma İçin Hibrit Bir Çerçeve: Deneysel Mod Ayrıştırmanın Zaman Alanı ve Doğrusal Olmayan Özniteliklerin Kaotik Meta-Sezgisel Optimizasyonu İle Entegrasyonu

Abstract

Depremlerin hızlı ve doğru bir şekilde tespit edilmesi, erken uyarı sistemleri ve afet yönetimi süreçlerinde hayati bir rol oynamaktadır. Bu çalışmada, sismik sinyallerin çevresel gürültülerden yüksek doğrulukla ayrıştırılmasına yönelik kapsamlı bir model önerilmiştir. Çalışma kapsamında sismik sinyaller öncelikle z-skor normalizasyonu yöntemiyle ölçeklendirilmiş, ardından Deneysel Mod Ayrıştırma yöntemi kullanılarak 5 seviyeli iç mod fonksiyonlarına (IMF) ayrıştırılmıştır. Öznitelik çıkarma aşamasında her bir IMF bileşeninden 7 adet doğrusal olmayan (Shannon, Log enerji, Renyi, Tsallis, Yaklaşık, Örnek ve Permütasyon entropileri) ve 3 adet zaman alanına ait (Enerji, Basıklık ve Çarpıklık) olmak üzere toplam 10 adet öznitelik elde edilmiştir. Analiz sürecinde hem her bir IMF bileşeni bağımsız olarak değerlendirilmiş hem de IMF1'den IMF5'e kadar olan tüm bileşenlerin birleşiminden oluşan bütüncül bir veri seti (IMF1-5) oluşturularak karşılaştırmalı testler yürütülmüştür. Sınıflandırma aşamasında Rastgele Orman (RO) algoritması kullanılmıştır. Model performansını optimize etmek amacıyla Parçacık Sürü Optimizasyonu (PSO), Karınca Koloni Optimizasyonu (KKO), Yapay Arı Kolonisi (YAK) algoritmaları ile bu yöntemlerin kaotik tabanlı versiyonları (Kaotik PSO, Kaotik KKO, Kaotik YAK) çalışmaya entegre edilmiştir. Elde edilen deneysel sonuçlara göre, en yüksek sınıflandırma başarısı %97,67 doğruluk oranı ile tüm IMF’lerin kullanıldığı veri seti üzerinde KKO algoritması ile elde edilmiştir. Tekil bileşenler bazında yapılan değerlendirmelerde ise en yüksek başarımın %92,30 ile IMF3 bileşeninde olduğu saptanmıştır. Bu bulgular, DMA tabanlı hibrit öznitelik setlerinin kaotik optimizasyon yöntemleriyle birleştirilmesinin deprem tespiti süreçlerinde yüksek güvenilirlik ve hassasiyet sunduğunu kanıtlamaktadır.

Keywords

Supporting Institution

TÜBİTAK

Ethical Statement

Bu araştırmada hayvanlar ve insanlar üzerinde herhangi bir çalışma yapılmadığı için etik kurul onayı alınmamıştır.

Thanks

Bu çalışma, TÜBİTAK 2211-A Yurt İçi Doktora Burs Programı tarafından desteklenmektedir. Sağladığı maddi destek ve akademik çalışmalara sunduğu katkılardan dolayı Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu’na (TÜBİTAK) teşekkürlerimi sunarım.

References

  1. Avcil, F., Işık, E., İzol, R., Büyüksaraç, A., Arkan, E., Arslan, M. H., Aksoylu, C., Eyisüren, O., & Harirchian, E. (2024). Effects of the February 6, 2023, Kahramanmaraş earthquake on structures in Kahramanmaraş city. Natural Hazards, 120(3), 2953–2991. https://doi.org/10.1007/s11069-023-06314-1
  2. Bhatia, M., Ahanger, T. A., & Manocha, A. (2023). Artificial intelligence based real-time earthquake prediction. Engineering Applications of Artificial Intelligence, 120, Article 105856. https://doi.org/10.1016/j.engappai.2023.105856
  3. Blum, C. (2005). Ant colony optimization: Introduction and recent trends. Physics of Life Reviews, 2(4), 353–373. https://doi.org/10.1016/j.plrev.2005.10.001
  4. Demir, F. B., Tuncer, T., & Kocamaz, A. F. (2019, June 1). Lojistik-Gauss harita tabanlı yeni bir kaotik sürü optimizasyon yöntemi [A new chaotic swarm optimization method based on logistic-Gauss map]. https://izlik.org/JA68CE32NZ
  5. Erdem, F., Derinpınar, M. A., Nasirzadehdizaji, R., Oy, S., Şeker, D. Z., & Bayram, B. (2018). Rastgele orman yöntemi kullanılarak kıyı çizgisi çıkarımı İstanbul örneği [Shoreline extraction using random forest method: A case study of Istanbul]. Geomatik, 3(2), 74–81. https://doi.org/10.29128/geomatik.362179
  6. Erdoğan, Y. E., & Narin, A. (2021). Elektrokardiyografi yardımıyla hipertansiyonun otomatik belirlenmesinde ampirik kip ayrışımının gürültülü ve gürültüsüz sinyaller üzerindeki performansının karşılaştırılması [Comparison of the performance of empirical mode decomposition on noisy and noiseless signals in automatic determination of hypertension with the help of electrocardiography]. El-Cezeri Fen ve Mühendislik Dergisi, 8(3), 1145–1156. https://doi.org/10.31202/ecjse.1009456
  7. Erdoğan, Y. E., & Narin, A. (2022). Comparison of classification algorithms for COVID19 detection using cough acoustic signals (arXiv:2201.04872). arXiv. https://doi.org/10.48550/arxiv.2201.04872
  8. Erdoğan, Y. E., & Narin, A. (2025). Büyük sismik veriler üzerinde zaman ve frekans tabanlı özniteliklerin gerçek deprem verilerinin tespitindeki etkisi [The effect of time and frequency-based features on large seismic data in the detection of real earthquake data]. Karaelmas Science and Engineering Journal, 15(3), 95–107. https://doi.org/10.7212/karaelmasfen.1706849

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Decision Support and Group Support Systems, Signal Processing

Journal Section

Research Article

Publication Date

July 15, 2026

Submission Date

May 4, 2026

Acceptance Date

June 19, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 9 Number: 4

APA
Erdoğan, Y. E., & Narin, A. (2026). Sismik Sinyal Sınıflandırma İçin Hibrit Bir Çerçeve: Deneysel Mod Ayrıştırmanın Zaman Alanı ve Doğrusal Olmayan Özniteliklerin Kaotik Meta-Sezgisel Optimizasyonu İle Entegrasyonu. Black Sea Journal of Engineering and Science, 9(4), 1773-1785. https://doi.org/10.34248/bsengineering.1943722
AMA
1.Erdoğan YE, Narin A. Sismik Sinyal Sınıflandırma İçin Hibrit Bir Çerçeve: Deneysel Mod Ayrıştırmanın Zaman Alanı ve Doğrusal Olmayan Özniteliklerin Kaotik Meta-Sezgisel Optimizasyonu İle Entegrasyonu. BSJ Eng. Sci. 2026;9(4):1773-1785. doi:10.34248/bsengineering.1943722
Chicago
Erdoğan, Yunus Emre, and Ali Narin. 2026. “Sismik Sinyal Sınıflandırma İçin Hibrit Bir Çerçeve: Deneysel Mod Ayrıştırmanın Zaman Alanı Ve Doğrusal Olmayan Özniteliklerin Kaotik Meta-Sezgisel Optimizasyonu İle Entegrasyonu”. Black Sea Journal of Engineering and Science 9 (4): 1773-85. https://doi.org/10.34248/bsengineering.1943722.
EndNote
Erdoğan YE, Narin A (July 1, 2026) Sismik Sinyal Sınıflandırma İçin Hibrit Bir Çerçeve: Deneysel Mod Ayrıştırmanın Zaman Alanı ve Doğrusal Olmayan Özniteliklerin Kaotik Meta-Sezgisel Optimizasyonu İle Entegrasyonu. Black Sea Journal of Engineering and Science 9 4 1773–1785.
IEEE
[1]Y. E. Erdoğan and A. Narin, “Sismik Sinyal Sınıflandırma İçin Hibrit Bir Çerçeve: Deneysel Mod Ayrıştırmanın Zaman Alanı ve Doğrusal Olmayan Özniteliklerin Kaotik Meta-Sezgisel Optimizasyonu İle Entegrasyonu”, BSJ Eng. Sci., vol. 9, no. 4, pp. 1773–1785, July 2026, doi: 10.34248/bsengineering.1943722.
ISNAD
Erdoğan, Yunus Emre - Narin, Ali. “Sismik Sinyal Sınıflandırma İçin Hibrit Bir Çerçeve: Deneysel Mod Ayrıştırmanın Zaman Alanı Ve Doğrusal Olmayan Özniteliklerin Kaotik Meta-Sezgisel Optimizasyonu İle Entegrasyonu”. Black Sea Journal of Engineering and Science 9/4 (July 1, 2026): 1773-1785. https://doi.org/10.34248/bsengineering.1943722.
JAMA
1.Erdoğan YE, Narin A. Sismik Sinyal Sınıflandırma İçin Hibrit Bir Çerçeve: Deneysel Mod Ayrıştırmanın Zaman Alanı ve Doğrusal Olmayan Özniteliklerin Kaotik Meta-Sezgisel Optimizasyonu İle Entegrasyonu. BSJ Eng. Sci. 2026;9:1773–1785.
MLA
Erdoğan, Yunus Emre, and Ali Narin. “Sismik Sinyal Sınıflandırma İçin Hibrit Bir Çerçeve: Deneysel Mod Ayrıştırmanın Zaman Alanı Ve Doğrusal Olmayan Özniteliklerin Kaotik Meta-Sezgisel Optimizasyonu İle Entegrasyonu”. Black Sea Journal of Engineering and Science, vol. 9, no. 4, July 2026, pp. 1773-85, doi:10.34248/bsengineering.1943722.
Vancouver
1.Yunus Emre Erdoğan, Ali Narin. Sismik Sinyal Sınıflandırma İçin Hibrit Bir Çerçeve: Deneysel Mod Ayrıştırmanın Zaman Alanı ve Doğrusal Olmayan Özniteliklerin Kaotik Meta-Sezgisel Optimizasyonu İle Entegrasyonu. BSJ Eng. Sci. 2026 Jul. 1;9(4):1773-85. doi:10.34248/bsengineering.1943722

                            24890