Evaluation of Criteria Affecting the Choice of Health Management Department Using Fuzzy Analytical Hierarchy Process Method

Abstract

This study was carried out to rank the criteria according to their relative importance that influences the selection of health management department. A comprehensive literature review was conducted to determine the criteria. The opinions of 164 health manager candidates (70.39 % of the population) studying for undergraduate education in the health management department at a state university in Türkiye were considered in the weighting and ranking of the criteria. Chang's Extent Analysis Method was used to weigh the criteria using a fuzzy analytic hierarchy process (FAHP) method. The highest priority criterion affecting choice of the department was “personal characteristics and abilities”, while the lowest criterion was “helplessness”. It can be said that people are selective about choosing departments that they believe are best for them rather than choosing departments that are in demand on Türkiye’s labor market when making career decisions.

Keywords

• Career
• Fuzzy Analytic Hierarchy Process
• Health Management
• Profession

Sağlık Yönetimi Mesleğinin Seçimini Etkileyen Kriterlerin Bulanık Analitik Hiyerarşi Prosesi Yöntemi ile Değerlendirilmesi

Öz

Bu çalışma, sağlık yönetimi mesleğinin seçimine etki eden kriterleri göreceli önemlerine göre sıralamak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Meslek seçimini etkileyen kriterleri belirlemek amacıyla kapsamlı bir literatür taraması yapılmıştır. Kriterlerin ağırlıklandırılması ve sıralanmasında Türkiye'de bulunan bir devlet üniversitesinin Sağlık Yönetimi bölümünde lisans eğitimi gören 164 sağlık yöneticisi adayının (%70,39) görüşleri dikkate alınmıştır. Kriterlerin ağırlıklandırılmasında bulanık analitik hiyerarşi prosesi (BAHP) yöntemi olarak Chang'in “Genişletilmiş Analiz Yöntemi” kullanılmıştır. Sağlık Yönetimi mesleğinin seçimine etki eden kriterler arasında önceliği en yüksek olan kriter "kişisel özellikler ve yetenekler" iken, en düşük kriter "çaresizlik"tir. Bireylerin kariyer kararları alırken Türkiye işgücü piyasasında talep gören meslekleri seçmek yerine kendilerine uygun olduğunu düşündükleri meslekleri seçme konusunda seçici davrandıkları söylenebilir.

Anahtar Kelimeler

• Kariyer
• Bulanık Analitik Hiyerarşi Prosesi
• Sağlık Yönetimi
• Meslek

References

1. Ahmed, K. A., Sharif, N,. & Ahmad, N. (2017). Factors influencing students’ career choices: empirical evidence from business students. Journal of Southeast Asian Research, 2, 1-15. [https://doi.org/10.5171/2017.718849](https://doi.org/10.5171/2017.718849)
2. Ahmed, K., Alam, K. F., & Alam, M. (1997). An empirical study of factors affecting accounting students’ career choice in New Zealand. Accounting Education, 6(4), 325-335. [https://doi.org/10.1080/096392897331398](https://doi.org/10.1080/096392897331398)
3. Akın, N.G. (2017). İşletme Bölümü öğrencilerinin meslek seçimini etkileyen faktörlerin bulanık Dematel yöntemi ile değerlendirilmesi. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 13(4), 873-890. [https://doi.org/10.17130/ijmeb.2017433413](https://doi.org/10.17130/ijmeb.2017433413)
4. Akın, N.G., & Akyıldız, M. (2018). Fen Lisesi öğrencilerinin meslek seçimini etkileyen faktörlerin bulanık Topsis yöntemi ile analizi. Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 16(1), 77-97. [https://doi.org/10.11611/yead.359180](https://doi.org/10.11611/yead.359180)
5. Akın, O., & Onat, O. K. (2015). Muhasebe eğitimi alan öğrencilerin bölüm seçimini etkileyen faktörler: Mehmet Akif Ersoy Üniversitesinde bir araştırma. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 5(13), 243-254.
6. Akosah-Twumasi, P., Emeto, T. I., Lindsay, D., Tsey, K., & Malau-Aduli, B. S. (2018). A systematic review of factors that influence youths career choices - the role of culture. Frontiers in Education, 58, 1-15. [https://doi.org/10.3389/feduc.2018.00058](https://doi.org/10.3389/feduc.2018.00058)
7. Akter, S., Jabbar, A., & Khatun, T. (2018). Factors affecting career choice of the female secondary students in Khulna district of Bangladesh. Khulna University Studies, 15(1&2), 91-103. [https://doi.org/10.53808/KUS.2018.15.1and2.1706-S](https://doi.org/10.53808/KUS.2018.15.1and2.1706-S)
8. Amini, F., & Rezaeenour, J. (2016). Ranking healthcare centers using fuzzy analytic hierarchy process and TOPSIS: Iranian experience. International Journal of Applied Operational Research, 6(1), 25-39.

9. Amini, M. T., Keshavarz, E., Keshavarz, A., & Bagheri, S. M. (2017). Evaluating the non-financial performance of state-owned, semi-private and private universities using FAHP technique. International Journal of Business Innovation and Research, 12(2), 152-174. [https://doi.org/10.1504/IJBIR.2017.081399](https://doi.org/10.1504/IJBIR.2017.081399)
10. Austin, C. J. (1973). A national study of educational programs in Health Administration. Administration in Mental Health, 1, 73–75. [https://doi.org/10.1007/BF02249540](https://doi.org/10.1007/BF02249540)
11. Aydemir, İ., & Çetin, B. (2023). Türkiye’deki Sağlık Yönetimi lisans programları profilinin değerlendirilmesi. Uluslararası Sağlık Yönetimi ve Stratejileri Araştırma Dergisi, 9(2), 155-170.
12. Bruce, D., & Quartey, F.A. (2017). Motivation for occupational preference among students of Regional Maritime University in Nungua, Accra-Ghana. International Journal of Research-Granthaalayah, 5(8), 158-174. [https://doi.org/10.5281/zenodo.885061](https://doi.org/10.5281/zenodo.885061)
13. Camuz Berber, İ., Çandereli, Z.Ö., & Arslan, E.T. (2023). Sağlık Yönetimi eğitimi: Cumhuriyet’in 100. yılındaki durum. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 14(100. Yıl Özel Sayısı), 200-212.
14. Çelik, N., & Üzmez, U. (2014). Üniversite öğrencilerinin meslek seçimini etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi: çağrı merkezi hizmetleri örneği. Elektronik Mesleki Gelişim ve Araştırma Dergisi, 2(1), 94-105.
15. Chang, D. Y. (1996). Applications of the extent analysis method on fuzzy AHP. European Journal of Operational Research, 95(3), 649-655. [https://doi.org/10.1016/0377-2217(95)00300-2](https://doi.org/10.1016/0377-2217%2895%2900300-2)
16. Chou, Y. C., Yen, H. Y., Dang, V. T., & Sun, C. C. (2019). Assessing the human resource in science and technology for Asian countries: application of fuzzy AHP and fuzzy TOPSIS. Symmetry, 11(2), 251. [https://doi.org/10.3390/sym11020251](https://doi.org/10.3390/sym11020251)
17. Çiftçi, G.E., Bülbül, S.F., Bayar Muluk, N., Çamur Duyan, G., & Yılmaz, A. (2011). Sağlık Bilimleri Fakültesini tercih eden öğrencilerin, üniversite ve meslek tercihlerinde etkili olan faktörler (Kırıkkale Üniversitesi örneği). J Kartal TR, 22(3), 151-160.
18. Çimen, M. (2010). Sağlık Yönetimi ve Sağlık Yönetim eğitimi. Acıbadem Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 1(3), 136-139.
19. Council of Higher Education (YÖK) (2016). Yükseköğretim Kurulu Karar No. 75850160-101.03.01-50633.
20. Council of Higher Education (YÖK) (2025). [https://yok.gov.tr/](https://yok.gov.tr/)
21. Dalcı, I., Araslı, H., Tümer, M., & Baradarani, S. (2013). Factors that influence Iranian Students’ decision to choose accounting major. Journal of Accounting in Emerging Economies, 3(2), 145-163. [https://doi.org/10.1108/20421161311288866](https://doi.org/10.1108/20421161311288866)
22. Dibabe, T. M., Wubie, A. W., & Wondmagegn, G. A. (2015). Factors that affect students’ career choice in accounting: a case of Bahir Dar University students. Research Journal of Finance and Accounting, 6(5), 146-153.
23. Dimaki, K., Kaminioti, O., Kostaki, A., Psarakis, S., & Tsourti, Z. (2005). Educational and occupational preferences of high school students in Greece. Education + Training, 47(6), 432-446. [https://doi.org/10.1108/00400910510617051](https://doi.org/10.1108/00400910510617051)
24. Dinç, E. (2008). Meslek seçiminde etkili faktörlerin incelenmesi: meslek yüksek okulu- Muhasebe Programı öğrencileri üzerine bir araştirma. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 16(2), 90-106.
25. Edwards, K., & Quinter, M. (2011). Factors influencing students career choices among secondary school students in Kisumu Municipality, Kenya. Journal of Emerging Trends in Educational Research and Policy Studies, 2(2), 81-87.
26. Erdem, B., & Kayran, M. F. (2013). Balıkesir Üniversitesi Turizm İşletmeciliği ve Otelcilik Yüksekokulu öğrencilerinin meslek seçimini etkileyen faktörler üzerine bir araştırma. C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 14(1), 81-106.
27. Genç, G., Kaya, A., & Genç, M. (2007). İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi öğrencilerinin meslek seçimini etkileyen faktörler. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(14), 49-63.
28. Göktolga, Z.G., & Gökalp, B. (2012). İş seçimini etkileyen kriterlerin ve alternatiflerin AHP metodu ile belirlenmesi. C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 13(2), 71-86.
29. Gokuladas, V. K. (2010). Factors that influence first‐career choice of undergraduate engineers in software services companies: A South Indian Experience. Career Development International, 15(2), 144-165. [https://doi.org/](https://doi.org/) 10.1108/13620431011040941
30. Güngör Önlen, B., & Öngel, V. (2018). Türkiye’de Sağlık Yöneticiliği eğitimi ve yüksek lisans öğrencilerinin öz değerlendirmeleri. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 23(Geybulla Ramazanoğlu Özel Sayısı), 887-903.
31. Hilsenrath, P. E. (2012). Healthcare management education settings in the United States. Journal of Management History, 18(4), 386 – 401. [https://doi.org/10.1108/17511341211258738](https://doi.org/10.1108/17511341211258738)
32. Ho, C. C. (2011). Optimal evaluation of infectious medical waste disposal companies using the fuzzy analytic hierarchy process. Waste Management, 31(7), 1553-1559. [https://doi.org/10.1016/j.wasman.2011.02.020](https://doi.org/10.1016/j.wasman.2011.02.020)
33. İnce, Ö., & Söyük, S. (2020). Sağlık Yönetimi bölümlerinin akademik performanslarının çok kriterli karar verme yöntemleriyle sıralanması. Uluslararası Sağlık Yönetimi ve Stratejileri Araştırma Dergisi, 6(3), 443-461.
34. Kahraman, C., Cebeci, U., & Ruan, D. (2004). Multi-attribute comparison of catering service companies using fuzzy AHP: The case of Turkey. International Journal of Production Economics, 87(2), 171-184. [https://doi.org/10.1016/S0925-5273(03)00099-9](https://doi.org/10.1016/S0925-5273%2803%2900099-9)
35. Kara, M., & Karaca, Y. (2010). Üniversite öğrencilerin İşletme Bölümünü seçmelerinde etkili olan öncelikli faktörlerin Analitik Hiyerarşi Prosesi metodu ile analizi: Bozok Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesinde Bir Uygulama. Organizasyon ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 2(1), 133-140.
36. Karaşin, Y., & Tatlı, E. (2022). Sağlık Yönetimi bölümünün akademik profili. Sağlık Bilimleri ve Yaşam Dergisi, 6(1), 55-65.
37. Kartal, K.S., Ayyıldız, E., & Alp, S. (2019). Meslek seçimini etkileyen faktörler ile kariyer planlama/tercih kriterleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. İstanbul Ticaret Üniversitesi Girişimcilik Dergisi, 3(5), 29-50.
38. Kazi, A. S., & Akhlaq, A. (2017). Factors affecting students’ career choice. Journal of Research & Reflections in Education, 11(2), 187-196.
39. Kil, S. H., Lee, D., Kim, J. H., Li, M. H., & Newman, G. (2016). Utilizing the analytic hierarchy process to establish weighted values for evaluating the stability of slope revegetation based on hydroseeding applications in South Korea. Sustainability, 8(1), 1-17, 2016. [https://doi.org/10.3390/su8010058](https://doi.org/10.3390/su8010058)
40. Kıroğlu Arslan, I., & Akşahin, A. (2021). Türkiye’deki Sağlık Yönetimi bölümlerinin başarılı sağlık yöneticisi yetiştirme bakımından müfredatlarının değerlendirilmesi. International Journal of Disciplines Economics & Administrative Sciences Studies, 7(35), 973-981. [https://doi.org/10.26728/ideas.525](https://doi.org/10.26728/ideas.525)
41. Korkmaz, O., & Kırcı Çevik, N (2014). Üniversite son sınıf öğrencilerinin iş seçim kriterlerinin belirlenmesine yönelik bir araştırma. Business and Economics Research Journal, 5(3), 167-186.
42. Korkut-Owen, F., Kepir, D. D., Özdemir, S., Ulaş, O., & Yılmaz, O. (2012). Üniversite öğrencilerinin bölüm seçme nedenleri. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(3), 135-151.
43. Kumar, R., & Kansara, S. (2018). Information technology barriers in Indian sugar supply chain: an AHP and fuzzy AHP approach. Benchmarking: An International Journal, 25(7), 1978-1991. [https://doi.org/10.1108/BIJ-01-2017-0004](https://doi.org/10.1108/BIJ-01-2017-0004)
44. Lewis, J.B., McGrath, R.J., & Seidel, L.F. (2011). Essentials of applied quantitative methods for health services managers. USA: Johns and Bartlett.
45. Liaw, S. Y., Wu, L. T., Chow, Y. L., Lim, S., & Tan, K. K. (2017). Career choice and perceptions of nursing among healthcare students in Higher Educational Institutions. Nurse Education Today, 52, 66-72. [https://doi.org/10.1016/j.nedt.2017.02.008](https://doi.org/10.1016/j.nedt.2017.02.008)
46. Matsuda, S., & Uehara, S. (1995). An AHP analysis on factors associated with the career choice of medical students of UOEH. Journal of UOEH, 17(4), 279-285. [https://doi.org/10.7888/juoeh.17.279](https://doi.org/10.7888/juoeh.17.279)
47. Ng, E. S., Burke, R. J., & Fiksenbaum, L. (2008). Career choice in management: findings from US MBA Students. Career Development International, 13(4), 346-361. [https://doi.org/10.1108/13620430810880835](https://doi.org/10.1108/13620430810880835)
48. Omar, M. K., Zakaria, A., Ismail, S., Sin, J. S. L., & Selvakumar, V. (2015). Job selection preferences of accounting students in Malaysian Private Universities. Procedia Economics and Finance, 31, 91-100. [https://doi.org/10.1016/S2212-5671(15)01135-1](https://doi.org/10.1016/S2212-5671%2815%2901135-1)
49. Özen, Y. (2011). Kişisel sorumluluk bağlamında kariyer seçimini etkileyen sosyal psikolojik faktörler. Eğitim ve İnsani Bilimler Dergisi: Teori ve Uygulama, 2(3), 81-96.
50. Özkoç, H. H., Marangoz, M., & Aydın, A. E. (2018). Öğrencilerin kariyer alternatiflerini etkileyen faktörler ve girişimcilik eğitimi. Uluslararası İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 4(1), 98-119. [https://doi.org/10.29131/uiibd.413610](https://doi.org/10.29131/uiibd.413610)
51. Öztürk, Z., & Ilıman, E. Z. (2015). Sağlık Yönetimi ve İşletmeciliği bölümünde okuyan öğrencilerin bölümü tercih nedenleri ile beklenti ve motivasyon düzeyleri üzerine bir araştırma. Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(1), 71-93. [https://doi.org/10.17218/husbed.28790](https://doi.org/10.17218/husbed.28790)
52. Paksoy, T., Pehlivan, N. Y., & Kahraman, C. (2012). Organizational strategy development in distribution channel management using fuzzy AHP and hierarchical fuzzy TOPSIS. Expert Systems with Applications, 39(3), 2822-2841. [https://doi.org/10.1016/j.eswa.2011.08.142](https://doi.org/10.1016/j.eswa.2011.08.142)
53. Pala, O. (2016). Bulanık Analitik Hiyerarşi Prosesi ve meslek seçiminde uygulanması. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 18(3): 427-445. [http://dx.doi.org/10.16953/deusbed.09845](http://dx.doi.org/10.16953/deusbed.09845)
54. Pekkaya, M., & Çolak, N. (2013). Üniversite öğrencilerinin meslek seçimini etkileyen faktörlerin önem derecelerinin AHP ile belirlenmesi. The Journal of Academic Social Science Studies, 6(2), 797-818. [http://dx.doi.org/10.9761/JASSS_643](http://dx.doi.org/10.9761/JASSS_643)
55. Querido, S., van den Broek, S., de Rond, M., Wigersma, L., & Ten Cate, O. (2018). Factors affecting senior medical students’ career choice. International Journal of Medical Education, 9, 332-339. [https://doi.org/10.5116/ijme.5c14.de75](https://doi.org/10.5116/ijme.5c14.de75)
56. Saranapala, I. S., & Devadas, U. M. (2020). Factors influencing on career choice of management and commerce undergraduates in National Universities in Sri Lanka. Kelaniya Journal of Human Resource Management, 15(2), 108-128. [https://doi.org/10.4038/kjhrm.v15i2.81](https://doi.org/10.4038/kjhrm.v15i2.81)
57. Schmidt, K., Aumann, I., Hollander, I., Damm, K., & Von der Schulenburg, J. M. G. (2015). Applying the analytic hierarchy process in healthcare research: a systematic literature review and evaluation of reporting. BMC Medical Informatics and Decision Making, 15(1), 112. [https://doi.org/10.1186/s12911-015-0234-7](https://doi.org/10.1186/s12911-015-0234-7)
58. Singh, A., & Prasher, A. (2019). Measuring Healthcare service quality from patients’ perspective: using fuzzy AHP application. Total Quality Management & Business Excellence, 30(3-4), 284-300. [https://doi.org/10.1080/14783363.2017.1302794](https://doi.org/10.1080/14783363.2017.1302794)
59. Son, K. (2022). Sağlık Yönetimi öğrencilerinin bölümü tercih nedenleri ve akademik motivasyon düzeylerinin belirlenmesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Medipol Üniversitesi, İstanbul.
60. Soysal, A., & Arıcıoğulları, K. (2021). Meslek seçiminde yeterlilik ve meslek seçimini etkileyen faktörler: Sağlık Yönetimi öğrencileri üzerinde bir araştırma. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 18(3), 2138-2153. [https://doi.org/10.33437/ksusbd.968647](https://doi.org/10.33437/ksusbd.968647)
61. Sugahara, S. Boland, G., & Cilloni, A. (2008). Factors influencing students’ choice of an accounting major in Australia. Accounting Education: An International Journal, 17(S1), S37-S54. [https://doi.org/10.1080/09639280802009199](https://doi.org/10.1080/09639280802009199)
62. Tan, L. M., & Laswad, F. (2006). Students’ beliefs, attitudes and intentions to major in accounting. Accounting Education: An International Journal, 15(2), 167-187. [https://doi.org/10.1080/09639280600787194](https://doi.org/10.1080/09639280600787194)
63. Ulas-Kilic, O., Demirtas-Zorbaz, S., & Kizildag, S. (2020). University students’ perceptions of unplanned events as a factor in the process of career choice. Canadian Journal of Career Development, 19(1), 14-24.
64. Uyar, A., Güngörmüş, A. H., & Kuzey, C. (2011). Factors affecting students career choice in accounting: the case of a Turkish University. American Journal of Business Education, 4(10), 29-38. [https://doi.org/10.19030/ajbe.v4i10.6061](https://doi.org/10.19030/ajbe.v4i10.6061)
65. Vatansever, K. (2013). Kamu hastanelerinde mal alım kararlarının Bulanık AHP yöntemiyle değerlendirilmesi ve Gediz Devlet Hastanesi uygulaması. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 18(3), 225-244.
66. Yetim, S. (2008). Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi İlköğretim Matematik Öğretmenliği Programı birinci sınıf öğrencilerinin bu programı seçmelerinde etkili olan öncelikli faktörlerin Analitik Hiyerarşi Prosesi Metodu ile analizi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 16(2), 589-606.
67. Yorulmaz, M. (2019). Sağlık Yönetimi Bölümü öğrencilerinin bölümü tercih etme nedenlerinin incelenmesi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 22(1), 74-82.
68. Zimmermann, H.J. (2001). Fuzzy set theory-and its applications. New York: Springer Seience+Business Media.