Research Article

Günlük Hayatta Kullanılmasına Rağmen TDK Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü’nde Yer Almayan Deyimlerin Tespiti Üzerine Bir İnceleme

Volume: 6 Number: 2 December 27, 2023
TR EN

Günlük Hayatta Kullanılmasına Rağmen TDK Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü’nde Yer Almayan Deyimlerin Tespiti Üzerine Bir İnceleme

Öz

Bu araştırmada günlük iletişimin vazgeçilmez unsurlarından biri olan deyimler ele alınmıştır. Deyimler, özellikle dil ile ilgilenen araştırmacıların dikkatini çekmekte ve çeşitli açılardan incelenmektedir. Türk bilim insanları da bu doğrultuda yüzlerce araştırma yapmışlardır ve bu durum hâlâ güncelliğini korumaktadır. Yapılan araştırmalar incelendiğinde özellikle deyim olarak hangi ifadelerin kabul edildiği konusunda Türk Dil Kurumu (TDK) tarafından çevrim içi olarak yayınlanan Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü’nde yer alan deyimlerden istifade edildiği ve bu sözlüğün birçok araştırmada referans olarak kabul edildiği bilinmektedir. Bu araştırmada da söz konusu sözlükte yer alan deyimlerin güncel olup olmadığı ve ilgili sözlükte günlük hayatta kullanılan deyimlerin hepsinin yer alıp almadığı konu edilmiştir. Bu çerçevede günlük dilin kullanıldığı gazetelerde yer alan deyimlerin adı geçen sözlükte yer alıp almadığının tespit edilmesi amacıyla Türkiye’nin en çok satan gazetelerinden Hürriyet’in bir günlük nüshası (29.03.2023) ekleriyle birlikte (Ankara, Kelebek) incelenmiş, belirlenen deyimler TDK’nin çevrim içi Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü’nde aratılmış ve deyim olarak ilgili sözlükte yer almayan deyimler cümle içi kullanımlarıyla birlikte ortaya konmuştur. Nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi yöntemi ve bu doğrultuda içerik analizi tekniği kullanılan araştırmada sözlükte deyim olarak yer almadığı tespit edilen deyimler hakkında uzman görüşleri alınmış ve onların onayladıkları deyimler çalışmada yer almıştır. Böylelikle günlük hayatta kullanıldığı hâlde ilgili sözlükte yer almayan deyimlerin olduğu, tek bir gazetenin tek bir nüshası ile belirlenmiştir. Bu durumda sözlüğü referans alarak yapılan araştırmalarda sağlıklı sonuçlar ortaya çıkmayacağı ve ilgili sözlüğün belli kriterler çerçevesinde sürekli güncellenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler

References

  1. Adıgüzel, H. (1990). Açıklamalı-örnekli Türkçe deyim hazinemiz. Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı Yayınları.
  2. Aksan, D. (2020). Her yönüyle dil ana çizgileriyle dilbilim (cilt 3). Türk Dil Kurumu Yayınları.
  3. Aksoy, Ö. A. (1995). Atasözleri ve deyimler sözlüğü 1. İnkılâp Kitabevi.
  4. Akyalçın, N. (2011). Türkçe deyimler sözlüklerine alınmış, deyim olmayan kimi söz öbeklerine ilişkin bir değerlendirme. Folklor/edebiyat, (17)68, 121-142.
  5. Başkan, Ö. (2006). Yabancı dil öğretimi ilkeler ve çözümler. Multilingual Yayınları.
  6. Bilgin, M. (2006). Anlamdan anlatıma Türkçemiz. Anı Yayınları.
  7. Çelik, Y. (2017). Türkiye Türkçesinde duyu organlarıyla kurulan deyimler. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, (10)50, 71-79.
  8. Dinar, T. (2016). Türkiye Türkçesinde al- ve ver- fiilleriyle kurulan deyimler örneğinde söz içi karşıtlık. Dil Araştırmaları, 19, 65-77.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Linguistics (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

December 27, 2023

Submission Date

September 12, 2023

Acceptance Date

December 20, 2023

Published in Issue

Year 2023 Volume: 6 Number: 2

APA
Güven, B. (2023). Günlük Hayatta Kullanılmasına Rağmen TDK Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü’nde Yer Almayan Deyimlerin Tespiti Üzerine Bir İnceleme. Bayterek Uluslararası Akademik Araştırmalar Dergisi, 6(2), 410-422. https://doi.org/10.48174/buaad.1358587

Cited By

Creative Commons
Bu eser Creative Commons Atıf-GayriTicari-AynıLisanslaPaylaş 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.