Molla Abdurrahman Weledi Hamza'nın Hayatı Edebi Kişiliği Ve Fahr-i Alem Muhammad Adlı Mevlidi

Abstract

Mevlit geleneği Kürt kültür ve edebiyatında da oldukça önemli bir yer tutmaktadır. Peygamber sevgisi farklı edebi türlere konu olsa da halk arasında en yaygın olan tür şüphesiz mevlitlerdir. İslâmi Kürt edebiyatında mevlit yazma geleneği çok eskilere dayanmaktadır ve günümüze kadar farklı kişiler tarafından çok sayıda Kürtçe mevlit yazılmıştır. Bunlardan biri de hem demimiz olan Molla Abdurrahman’ın yazdığı Mewlûda Fahr-ı ‘Alemê Muhammed’dir. “Mewluda Fahr-ı Alemê Muhammed” adlı bu çalışmanın amacı, Kürt edebiyatında önemli bir yere sahip olan mevlit türünün bir örneği niteliğindeki bu eseri bilim dünyasına kazandırmaktır. İlk olarak mevlit türüne genel olarak değinilmiş, İslam medeniyetinde ve Kürtlerde mevlit geleneği hakkında bilgi verilmiştir. Sonrasında üzerinde çalıştığımız mevlit şairi Molla Abdurrahman’ın hayatı, eğitimi ve yazdığı eserlerden söz edilerek mevlidin muhteva özelliklerinden bahsedilmiş ve metin merkezli inceleme yöntemiyle asıl metne geçilmiştir.

Keywords

• Edebiyat,
• Kürt Edebiyatı,
• Mevlit,
• Hz. Muhammed,
• Molla Abdurrahman

The Life, Literary Personality, and Mawlid of Molla Abdurrahman Weledi Hamza Titled "Fahr-i Alem Muhammad

Abstract

Mevlit tradition has a great importance in Kurdish culture and literature. Although love of Prophet is subject to different literary genres undoubtedly mevlits are the most common genres among people. For Islamic Kurdishliterature, the tradition of writing mevlit dates back to old times and until today numerous Kurdish mevlits has been written by different people. One of them is “Mewlûda Faxri Alemê Muhammed” written by Mullah Abdurrahman. Purpose of this study which is named "Mewlûda Faxri Alemê Muhammed "(Text Analysis) is to make a contribution through this work, which has an important role in Kurdish literature, to the world of science. First of all the mevlit genre has been explained in general, information has been given about the mevlit tradition in Islam civilization and Kurds. Then it has been mentioned about Mullah Abdurrahman’s, author of mevlit who is we work on him, life, education and works. After that content of mevlit has been explained and passed on to original text by text-centered research method.

Keywords

• Literatur,
• Kurdish Literatur,
• Mewlüd,
• Hz. Muhammed,
• Molla Abdurrahman

References

1. Adak, A. (2014). Despeka Edebiyata Kurdi ya Klsasik. İstanbul: Nûbihar Yayınevi.
2. Agitoğlu, N. (2015). “Molla Hüseyin Bâtevî’nin Şiirlerindeki Hadisler Üzerine Bazı Değerlendirmeler”, Beytüşşebap Ve Molla Hüseyin Batevî Sempozyum Bildirileri. İstanbul: Şırnak Üniversitesi Yayınları.
3. Alyılmaz, S. (2010). “Mevlit ve Türk Edebiyatında Mevlit Türü”. Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Sayı: 13, s. 195-202, 24 Şubat 2010 .
4. Aslanoğlu, O. (2011). Çok Dilli Sözlük- Ferhenga Pir Zimani. Istanbul: Aliğaoğlu Matbaacılık.
5. Doski, İ. (2015). “Jêderên Mewlûda Melayê Bateyî”, Uluslararası Beytüşşebap ve Molla Hüseyin Batevî Sempozyumu Bildirileri. İstanbul: Şırnak Üniversitesi Yayınları.
6. Ekmen, A. (2013). Mewlûda Fexrê ‘Alemê Muhemmed. Diyebakır: Seyda Kitapevi
7. Eminoğlu, N. (2020a). “Muş’un Kültürel Zenginliği Medreseler”, Muş Tarih Siyaset Kültür Hafıza, İstanbul: Pınar Yayınları.
8. Eminoğlu, N. (2020b). “Dünden Bugüne Bulanık’ta Yazılı Edebiyat”, Bulanık/Kop Tarih Coğrafya Kültür Hafıza, Editör: İrşad Sami YUCA, Konya: Çizgi Yayınları.

9. Ertekin, Z. (2015). “Mela ‘Eliyê Baqustanî û Mewlûda Wî”, Mukaddime. doi: 11 19059/mukaddime.41484. (Erişim Tarihi: 04.05.2021).
10. İlhan, Z. (2016). Mewluda Mela Hüseyne Bateyi. İstanbul: Avesta Yayınları.
11. Karacan H. ve N. Aykut (2015). “Mele Hüseynê Bateyî’nin Mewlid-i Nebî Adlı Eseri ile Süleyman Kurşun’un Mewlida
12. Pêxember Adlı Eserinin Karşılaştırılması”. Bingöl Üniversitesi Yaşayan Diller Enstitüsü Dergisi Yıl 1, Cilt 1, Sayı 2, s.123-141.
13. Kızıl, H. (2012). Diyarbakır ve Çevresinde Yazılmış Mevlitlerin Konularına Göre Tasnifi Denemesi. E-Şarkiyat İlmi Araştırmalar Dergisi, Sayı VII. s. 116-150.
14. Kızıl, H. (2015). “Ceribandinek Li Ser Senifandina Mewlûdên Kurdiya Kurmancî Lı Gorî Mıjarên Wan”, International Journal of Kurdish Studies, Cilt: 1, Sayı: 1, Yıl: 2015, s. 53-97.
15. Pekolcay, N. (2005). Süleyman Çelebi, Vesiletu’n-necat: Mevlid. İstanbul: Sufi Kitap.
16. Sadinî, X. (2015). Beytüşşebap ve Molla Hüseyin Batevî Sempozyum Bildirileri. İstanbul: İlbey Matbaa Şırnak Üniversitesi Yayınları.
17. Samsakçı, Y. (2010). Hafî’nin Mevlidi (el-kevkebü’d- dürriyye fi mevlid hayr’l-beriyye ve Tahlili). (YayınlanmamışYüksek Lisans Tezi). İstanbul Üniversitesi SBE.
18. Tıraşçı, M. (2013). “Güneydoğu Ve Doğu Anadolu Çevresinde Arapça, Kürtçe, Zazaca Mevlidler ve Müzikal Olarak İcra Ediliş Tarzları”, Cuhuriyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Cilt 17, Sayı 2, s. 209-236.