Okul Öncesi Dönemde Çocuklardaki Farklı Yeme Davranışları ve Ebeveyn Faktörlerinin Bu Davranışlara Etkisi

Nehir Öztürk; Perim Türker

Okul Öncesi Dönemde Çocuklardaki Farklı Yeme Davranışları ve Ebeveyn Faktörlerinin Bu Davranışlara Etkisi

Öz

Okul öncesi dönem 3-6 yaş aralığı olarak tanımlanmaktadır ve çocuğun çevresindeki tüm uyaran ve aktivitelere karşı açık olduğu, pek çok yönden geliştiği bir dönemdir. Bu gelişimi etkileyen önemli faktörlerden biri ise çocuğun beslenmesidir. Çocuklar için genellikle sosyal bir durum olan beslenme eylemi gözlem ve taklit yoluyla şekillenir ve çocuklar kendilerine özgü olumlu-olumsuz yeme davranışları geliştirir. Bu davranışları ölçmek için en sık kullanılan psikometrik ölçek, Çocuklarda Yeme Davranışı Anketi (ÇYDA)’dir. Sekiz alt faktör ile çocukların yeme eğilimi ve iştahı veya kaçıngan yeme ve iştahsızlığı belirlenebilmektedir. Bu davranışlar, çocuğun bireysel özellikleri, genetiği, karakteri, yaşı ve cinsiyetinin yanında çevre ile etkileşiminden de etkilenmektedir. Bu dönemde, çocuğun sosyal çevresi, akranları ve öğretmen tutumları da beslenme üzerinde etkili olsa da beslenme davranışlarını en çok etkileyen faktör ebeveyn yaklaşımlarıdır. Ebeveynlerin, besleme tarzı ve uygulamaları, ödül-ceza sistemi kullanmaları, eğitim düzeyleri, nasıl birer rol model oldukları ve evdeki sofra ve öğün düzenleri, çocuğun davranış gelişimi için belirleyici olmaktadır. Bu nedenle, ebeveynleri kapsayan bu faktörlerin belirlenmesi çocukların geliştirdikleri farklı beslenme davranışlarını düzenlemek için yararlı olacaktır. Bu derlemede, okul öncesi dönemde çocukların farklı yeme davranışları ve bu davranışlara neden olan çeşitli ebeveyn kaynaklı faktörler incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Aydın, G., Akay, D. ve İbiş, E. (2017). 3-7 yaş çocuğa sahip annelerin beslenmeyle ilgili davranışlarının incelenmesi. Trakya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 7 (2), 683-683. https://doi.org/10.24315/trkefd.307013
Cao, Y., Svensson, V., Marcus, C., Zhang, J., Zhang, J. ve Sobko, T. (2012). Eating behaviour patterns in Chinese children aged 12-18 months and association with relative weight- factorial validation of the children's eating behaviour questionnaire. International Journal of Behavioral Nutrition and Physical Activity, 9 (1), 5. https://doi.org/10.1186/1479-5868-9-5
Cole, N. C., An, R., Lee, S. ve Donovan, S. M. (2017). Correlates of picky eating and food neophobia in young children: A systematic review and meta-analysis. Nutrition Reviews, 75 (7), 516-532. https://doi.org/10.1093/nutrit/nux024
Dost, M. T., Aytaç, M. ve Uysal, N. K. (2019). Ebeveynlik biçiminin kişilik özellikleri, benlik saygısı ve yaşam doyumunu yordama gücü. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 18 (71), 1146-1165. https://doi.org/10.17755/esosder.472964
Draxten, M., Fulkerson, J. A., Friend, S., Flattum, C. F. ve Schow, R. (2014). Parental role modeling of fruits and vegetables at meals and snacks is associated with children's adequate consumption. Appetite, 78 (3), 1-7. https://doi.org/10.1016/j.appet.2014.02.017
Ek, A., Sorjonen, K., Eli, K., Lindberg, L., Nyman, J., Marcus, C., ... Nowicka, P. (2016). Associations between parental concerns about preschoolers ’weight and eating and parental feeding practices: Results from analyses of the child eating behavior questionnaire, the child feeding questionnaire, and the lifestyle behavior checklist. PLOS ONE, 11 (1), e0147257. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0147257
Erdem, S., Özel, H. G., Çınar, Z. ve Işıkhan, S. Y. (2017). Farklı sosyoekonomik düzeye sahip çocuklarda ailenin beslenme turum ve davranışlarının çocuğun beslenme durumuna etkisi. Beslenme ve Diyet Dergisi, 45 (1), 3-11.
Erkorkmaz, Ü., Yılmaz, R., Demir, O., Sanioğlu, S., Etikan, İ. ve Özçetin, M. (2013). Çocuklarda yemedavranışı ile ebeveyn besleme tarzı arasındaki ilişkinin kanonik korelasyon analizi ile incelenmesi. Türkiye Klinikleri Tıp Bilimleri Dergisi, 33 (1), 138-148. https://doi.org/10.5336/medsci.2012-29490

Gregory, J. E., Paxton, S. J. ve Brozovic, A. M. (2010). Maternal feeding practices, child eating behaviour and body mass index in preschool-aged children: A prospective analysis. International Journal of Behavioral Nutrition and Physical Activity, 7 (1), 55. https://doi.org/10.1186/1479-5868-7-55
Herle, M., Stavola, B. D., Hübel, C., Abdulkadir, M., Ferreira, D. S., Loos, R. J., … Micali, N. (2019). A longitudinal study of eating behaviours in childhood and later eating disorder behaviours and diagnoses. The British Journal of Psychiatry, 216 (2), 113-119. https://doi.org/10.1192/bjp.2019.174
Hughes, S. O. ve Papaioannou, M. A. (2018). Maternal predictors of child dietary behaviors and weight status. Current Nutrition Reports, 7 (4), 268-273. https://doi.org/10.1007/s13668-018-
Jansen, P. W., De Barse, L. M., Jaddoe, V. W., Verhulst, F. C., Franco, O. H. ve Tiemeier, H. (2017). Bi-directional associations between child fussy eating and parents' pressure to eat: Who influences whom? Physiology & Behavior, 176, 101-106. https://doi.org/10.1016/j.physbeh.2017.02.015
Kahraman, D. ve Yaşar, S. (2019). Okul öncesi dönem çocuklarının yeme davranışlarının değerlendirilmesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Kırıkkale Üniversitesi, Kırıkkale.
Kanioğluları, A. O. ve Budak, N. (2015). Lefkoşa’ da kreş ve anaokuluna devam eden çocukların beslenme davranışlarına ve vücut ağırlığına annenin çocuk besleme tutum ve davranışlarının etkisi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Doğu Akdeniz Üniversitesi, Gazimağusa, Kuzey Kıbrıs.
McGowan, L., Croker, H., Wardle, J. ve Cooke, L. J. (2012). Environmental and individual determinants of core and non-core food and drink intake in preschool-aged children in the United Kingdom. European Journal of Clinical Nutrition, 66 (3), 322-328. https://doi.org/10.1038/ejcn.2011.224
McGuffin, L. E., Price, R. K., McCaffrey, T. A., Hall, G., Lobo, A., Wallace, J. M., … Livingstone, M. B. (2014). Parent and child perspectives on family out-of-home eating: A qualitative analysis. Public Health Nutrition, 18 (1), 100-111. https://doi.org/10.1017/s1368980014001384
Merdol, T. K. (2008). Okul öncesi dönem çocuklarının beslenmesi. 23 Kasım 2020 tarihinde https://sbu.saglik.gov.tr/Ekutuphane/kitaplar/A%2010.pdf adresinden erişildi.
Özdoğan, Y., Balaban, S. ve Uçar, A. (2018). Annelerin çocuk besleme uygulamaları ve çocukların yemek yeme davranışları. Nevşehir Bilim ve Teknoloji Dergisi, 7 (1), 1-13.
Palfreyman, Z., Haycraft, E. ve Meyer, C. (2015). Parental modelling of eating behaviours:Observational validation of the parental modelling of eating behaviours scale (PARM). Appetite, 86, 31-37. https://doi.org/10.1016/j.appet.2014.08.008
Powell, F., Farrow, C., Meyer, C. ve Haycraft, E. (2018). The stability and continuity of maternally reported and observed child eating behaviours and feeding practices across early childhood. International Journal of Environmental Research and Public Health, 15 (5), 1017. https://doi.org/10.3390/ijerph15051017

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Spor ve Beslenme

Bölüm

Derleme

Yazarlar

Nehir Öztürk ^*
Türkiye

Perim Türker
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

30 Nisan 2021

Gönderilme Tarihi

19 Kasım 2020

Kabul Tarihi

22 Aralık 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 6 Sayı: 1

IZ

https://izlik.org/JA44AH43WS

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Öztürk, N., & Türker, P. (2021). Okul Öncesi Dönemde Çocuklardaki Farklı Yeme Davranışları ve Ebeveyn Faktörlerinin Bu Davranışlara Etkisi. Başkent Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 6(1), 1-14. https://izlik.org/JA44AH43WS

AMA

1.Öztürk N, Türker P. Okul Öncesi Dönemde Çocuklardaki Farklı Yeme Davranışları ve Ebeveyn Faktörlerinin Bu Davranışlara Etkisi. Busbid. 2021;6(1):1-14. https://izlik.org/JA44AH43WS

Chicago

Öztürk, Nehir, ve Perim Türker. 2021. “Okul Öncesi Dönemde Çocuklardaki Farklı Yeme Davranışları ve Ebeveyn Faktörlerinin Bu Davranışlara Etkisi”. Başkent Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi 6 (1): 1-14. https://izlik.org/JA44AH43WS.

EndNote

Öztürk N, Türker P (01 Nisan 2021) Okul Öncesi Dönemde Çocuklardaki Farklı Yeme Davranışları ve Ebeveyn Faktörlerinin Bu Davranışlara Etkisi. Başkent Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi 6 1 1–14.

IEEE

[1]N. Öztürk ve P. Türker, “Okul Öncesi Dönemde Çocuklardaki Farklı Yeme Davranışları ve Ebeveyn Faktörlerinin Bu Davranışlara Etkisi”, Busbid, c. 6, sy 1, ss. 1–14, Nis. 2021, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA44AH43WS

ISNAD

Öztürk, Nehir - Türker, Perim. “Okul Öncesi Dönemde Çocuklardaki Farklı Yeme Davranışları ve Ebeveyn Faktörlerinin Bu Davranışlara Etkisi”. Başkent Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi 6/1 (01 Nisan 2021): 1-14. https://izlik.org/JA44AH43WS.

JAMA

1.Öztürk N, Türker P. Okul Öncesi Dönemde Çocuklardaki Farklı Yeme Davranışları ve Ebeveyn Faktörlerinin Bu Davranışlara Etkisi. Busbid. 2021;6:1–14.

MLA

Öztürk, Nehir, ve Perim Türker. “Okul Öncesi Dönemde Çocuklardaki Farklı Yeme Davranışları ve Ebeveyn Faktörlerinin Bu Davranışlara Etkisi”. Başkent Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, c. 6, sy 1, Nisan 2021, ss. 1-14, https://izlik.org/JA44AH43WS.

Vancouver

1.Nehir Öztürk, Perim Türker. Okul Öncesi Dönemde Çocuklardaki Farklı Yeme Davranışları ve Ebeveyn Faktörlerinin Bu Davranışlara Etkisi. Busbid [Internet]. 01 Nisan 2021;6(1):1-14. Erişim adresi: https://izlik.org/JA44AH43WS