Sosyal Yardım Alan Dezavantajlı Grupların Sağlık Algı Düzeyleri: Bir İlçe Örneği

Öz

ÖZET Günümüzde dezavantajlı gruplara yönelik araştırmalar artmaktadır. Bu gruplar, sosyal koruma ve yardımlarla desteklenmeye ihtiyaç duyan bir kitleyi temsil etmektedir. Sosyal yardımlar, bu bireylerin temel ihtiyaçlarının karşılanmasına ve uygun bir yaşam standardına ulaşmalarına katkı sağlayarak sağlıkları üzerinde olumlu etkiler yaratmayı hedeflemektedir. Bu çalışma, Mersin'in bir ilçesinde sosyal yardımlardan faydalanan dezavantajlı grupların sağlık algı düzeylerini belirlemeyi ve bu algının demografik değişkenlere göre farklılıklarını araştırmayı amaçlamıştır. Araştırma 314 kişilik bir örneklemle anket tekniği kullanılarak gerçekleştirilmiş, veriler SPSS programında t-testi ve ANOVA ile analiz edilmiştir. Sonuçlar, katılımcıların sağlık algı düzeyi ile cinsiyet, yaş, kronik hastalığın varlığı ve faydalanılan sosyal yardım türü arasında anlamlı farklılıklar olduğunu göstermiştir. Ancak medeni durum, yardımın yeterliliği ve sağlık hizmetlerini değerlendirme gibi değişkenlerle anlamlı bir fark bulunamamıştır.

Anahtar Kelimeler

• Dezavantajlı Gruplar
• Sosyal Yardım
• Sağlık Algısı.

Health Perceptıon Levels Of Dısadvantaged Groups Receıvıng Socıal Assıstance: A Dıstrıct Example

Öz

Today, research on disadvantaged groups is increasing. These groups represent a population in need of social protection and assistance. Social assistance aims to positively impact the health of these individuals by helping them meet their basic needs and achieve a decent standard of living. This study aimed to determine the health perception levels of disadvantaged groups receiving social assistance in a district of Mersin and to investigate how this perception differs according to demographic variables. The study was conducted using a survey technique with a sample of 314 participants, and data were analyzed using t-tests and ANOVA in SPSS. The results showed significant differences between participants' health perception levels and gender, age, presence of chronic diseases, and the type of social assistance received. However, no significant differences were found with variables such as marital status, adequacy of assistance, or evaluation of health services.

Anahtar Kelimeler

• Disadvantaged Groups
• Social Assistance
• Health Perception.

Kaynakça

1. Akça, E., Sürücü, Ş. G. ve Akbaş, M. (2020). Gebelerde sağlık algısı, sağlık okuryazarlığı ve ilişkili faktörler. İnönü Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Dergisi, 8(3), 630-642.
2. Arpacı, F. ve Cantekin, Ö. F. (2024). Evde yaşayan yaşlı bireylerde sağlık okuryazarlığı ve sağlık algısı arasındaki ilişkinin incelenmesi. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 28(3), 706-721.
3. Bayrak Kahraman, B., Görgülü, Ü., Polat, Ü., Ekenler, Ş., Yilmaz, E. ve Şirin, B. (2022). The relationship between health literacy and health perception in elderly living in nursing home in Turkey. Turk Geriatri Dergisi, 25(1), 161-172.
4. Ceren, A. (2024). Kamu yönetiminin sosyal yardım sorumluluğunun paylaşılmasında sivil toplum kuruluşlarının artan önemi: Saçaklızade Vakfı örneği. Third Sector Social Economic Review, 59(3), 1894-1923.
5. Çevik, C. ve Özkul, B. (2022). Çalışma yaşamında dezavantajlı gruplar ve eşitsizlikler. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 7(3), 611-618.
6. Çilingir, D. ve Aydın, A. (2017). Hemşirelik bölümünde öğrenim gören öğrencilerin sağlık algısı. Florence Nightingale Hemşirelik Dergisi, 25(3), 167-176.
7. Citak Tunc, G., Citak Bilgin, N. ve Cerit, B. (2021). The relationship between international students’ health perceptions and their healthy lifestyle behaviors. Journal of Religion and Health, 60(6), 4331-4344.
8. Covert, E. C., Baker, A. M. ve Gilani, O. (2022). Evaluating clinical and demographic influences on health perception: a translation of the SF-12 for use with NHANES. SSM-Population Health, 18, 101081.

9. Demir, M. S. ve Aygün, O. (2025). Sağlık algısı ve COVID-19 aşısına yönelik tutumların incelenmesi: sağlık çalışanları örneği. Health Academy Kastamonu, 10(1), 38-48.
10. Diamond, J. J., Becker, J. A., Arenson, C. A., Chambers, C. V. ve Rosenthal, M. P. (2007). Development of a scale to measure adults' perceptions of health: Preliminary findings. Journal of Community Psychology, 35(5), 557-561.
11. Evcimen, H. (2021). Dezavantajlı gruplar ve halk sağlığı hemşiresinin rolü. In Y. Varışoğlu ve P. Irmak Vural (Ed.), Sağlık & Bilim: Hemşirelik-3 (ss.171-178). Efe Akademi. ISBN:978-625-8065-73-2
12. Grant, T., Croce, E. ve Matsui, E. C. (2022). Asthma and the social determinants of health, Annals of Allergy. Asthma & Immunology, 128(1), 5-11.
13. Güloğlu, T. ve Güven Çepni, G. (2022). Dezavantajlı gruplar açısından yoksulluk profilleri. Journal of Economics and Political Sciences, 2(1), 80-101.
14. Hendekci, A. ve Kadiroğlu, T. (2020). The perception of health and cyberbullying sensitivity in adolescents. Middle Black Sea Journal of Health Science, 6(1), 18-23.
15. Kadıoğlu, H. ve Yıldız, A. (2012). Sağlık Algısı Ölçeği'nin Türkçe çevriminin geçerlilik ve güvenirliği. Turkiye Klinikleri Journal of Medical Sciences, 32(1), 47-53.
16. Kara, M. A. (2024). Yoksullukla mücadelede sosyal yardım uygulamaları: Gümüşhane örneği. The Journal of Academic Social Science Studies, 9(62): 561-574.
17. Kıbrıs, Ş. ve Kızılkaya, S. (2023). E-Sağlık okuryazarlık düzeyinin sağlık algısı üzerine etkisinin incelenmesi. Sağlık ve Sosyal Refah Araştırmaları Dergisi, 5(2), 241-250.
18. Kolaç, N., Balcı, A. S., Şişman, F. N., Ataçer, B. E. ve Dinçer, S. (2018). Fabrika çalışanlarında sağlıklı yaşam biçimi davranışı ve sağlık algısı. Bakırköy Tıp Dergisi, 14(3), 267-274.
19. Manavgat, G. (2024). Sağlıkta eşitsizlikler ve sosyo-ekonomik yaklaşımlar. Sağlık ve Sosyal Refah Araştırmaları Dergisi, 6(1), 106-118.
20. Muyan, Y. (2023). Türkiye’de sosyal hizmetlerin temel taşlarından biri: sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıfları. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 10(4), 1432-1441.
21. Nation, M., Chapman, D. A., Edmonds, T., Cosey-Gay, F. N., Jackson, T. Marshall, K.J., ... ve Trudeau, A. R. T. (2021). Social and structural determinants of health and youth violence: shifting the paradigm of youth violence prevention. American Journal of Public Health, 111(s1), s28-S31.
22. Nguyen, T. C., Castro, V. ve Wood, J. (2024). Social protection spending and financial crises. Finance Research Letters, 59, 104753.
23. Olgun, Z. ve Kutlu, R. (2022). Aile hekimliği polikliniğine başvuran bireylerin sağlık algısı ve sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının değerlendirilmesi. Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care, 16(1), 196-205.
24. Özdelikara, A., Ağaçdiken Alkan, S. A. ve Mumcu, N. (2018). Hemşirelik öğrencilerinde sağlık algısı, sağlık anksiyetesi ve etkileyen faktörlerin belirlenmesi. Bakırköy Tıp Dergisi, 14(3), 275-282.
25. Seligman, M. E. (2008). Positive Health. Applied Psychology, 57, 3-18.
26. Shahidi, F. V., Ramraj, C., Sod-Erdene, O., Hildebrand, V. ve Siddiqi, A. (2019). The impact of social assistance programs on population health: a systematic review of research in high-income countries. BMC Public Health, 19, 1-11.
27. Soy, Ö., Bölükbaş, M. A., ve Arıkan, İ. (2025). Birinci basamak sağlık hizmetlerine başvuran kişilerin hizmetleri kullanım durumları ve sağlık algılarının değerlendirilmesi. Uluborlu Mesleki Bilimler Dergisi, 8(1), 1-12.
28. Tabachnick, B. G., ve Fidell, L. S. (2015). Using multivariate statistics. (sixthed). Allyn & Bacon/Pearson Education. 6. Basımdan Çeviri: Mustafa Baloğlu, Nobel Akademik Yayıncılık, Ankara.
29. Taşkın, Ç. ve Ateş, M. (2025). Engelli aylığının sosyo-ekonomik boyutu: 2022 sayılı kanun kapsamında nitel bir inceleme. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 60(2), 2029-2050.
30. Uysal, N. ve Toprak, F. Ü. (2022). Kadınların sağlık algıları, kanser taramalarına yönelik tutumları ve etkileyen faktörlerin belirlenmesi. Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 6(1), 65-76.
31. Vaalavuo, M. (2016). The development of healthcare use among a cohort of Finnish social assistance clients: testing the social selection hypothesis. Sociology of Health & İllness, 38(8), 1272-1286.
32. Yaman, Z. ve Atalay, H. N. (2024). Bireylerin sağlık algısının sağlık arama davranışı ile ilişkisinin incelenmesi. The Journal of International Educational Sciences, 25, 189-202.
33. Yokobori, Y., Kiyohara, H., Mulati, N., Lwin, K. S., Bao, T. Q. Q., Aung, M. N., ... ve Fujita, M. (2023). Roles of social protection to promote health service coverage among vulnerable people toward achieving universal health coverage: a literature review of international organizations. International Journal of Environmental Research and Public Health, 20(9), 5754.