Cemşit Emirovun "Sahil emeliyyatı" ve Kemel Tokayevin "Sirli iz" anlatılarının sanatsal özellikleri

Seyidnisə Lətifli

Cemşit Emirovun "Sahil emeliyyatı" ve Kemel Tokayevin "Sirli iz" anlatılarının sanatsal özellikleri

Öz

Dünyada cezai süreçlerin artması, edebiyatta suç konularının ortaya çıkmasına zemin oluşturmuştur. Bu sorun dönemin yazarlarını endişelendirmiş, suç olaylarını önlemek için toplumdaki çatışan noktaların nedenlerini araştırıp eserlerine yansıtmışlardır. 19. yüzyılın ikinci yarısından itibaren dünya edebiyat-tarih sürecinde bir takım değişiklikler meydana gelmiş, yeni akımlar ve türler ortaya çıkmıştır. Böyle bir edebi ve kültürel sürecin sonucunda ortaya çıkan türlerden biri de polisiye türüdür. Polisiye düzyazının oluşumu ve gelişiminin özellikleri farklı ülkelerde farklıdır. Azerbaycan ve Kazak edebiyatında polisiye edebiyatın temelleri Sovyet döneminde atılmıştır. Azerbaycan edebiyatının polisiye edebiyatının temsilcisi Jamshid Amirov ile Kazak edebiyatının önde gelen temsilcisi Kemel Tokayevin kaderi ve yaratıcılığı birbirine çok benzer. Her ikisi de Sovyet döneminde polisiye düzyazının ilginç sanatsal örneklerini yazdı. Sovyet döneminde polisiye düzyazının ana yönü sosyal ve ahlaki sorunlardır. Cemşit Emirovun "Kıyı Operasyonu" ve Kemel Tokayevin "Gizemli İz" adlı eserleri tema ve fikir açısından birbirine benzeyen eserlerdir. Her iki hikaye de 1950'lerde yazılmıştı ve bir casus dedektifi konu alıyordu. Casus romanlarında ana karakterler genellikle bir istihbarat teşkilatı için çalışan casuslardır. Casus dedektif konusu üzerine yazılan eserlerde, kendine özgü bir casus portresi oluşturulmakta ve yazar, yeteneklerini özel bir şekilde ortaya koymaktadır. Her iki yazarın eserleri tek bir tema ve fikir-içerikle ilgili olup özgün sanatsal üslup özelliklerine sahiptir. Casus dedektifinde yazılan eserler, izcilerin, casusların ve sabotajcıların hem savaş zamanında hem de barış zamanında görünmez cephedeki faaliyetlerini göstermektedir. Casus dedektifte ana odak noktası istihbarat çalışmalarıdır. Araştırmada Cemşit Emirovun "Sahil emeliyyatı" ve Kemel Tokayev'in "Gizemli İz" adlı romanlarında casus dedektifin özellikleri, eserlerin edebiyattaki yeri, tema ve fikir, olay örgüsü özellikleri ve görüntü sistemi araştırılmıştır. Makalenin bilimsel yeniliği, ilk kez Kemel Tokayev ve Cemşit Emirovun eserlerinin karşılaştırmalı analize dahil edilmesidir. Karşılaştırmalı analiz yöntemi kullanıldı.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Eker, B. (2016). “Bilgi Toplumunun Edebî Ürünü Casus Romanları ve Casus Romanlarının İstihbarat Boyutu”. 21. Yüzyılda Eğitim ve Toplum, 5(14), 55-63.
Əmirov, C. (1958). Sahil əməliyyatı. Uşaqgəncnəşr.
Hasanli, M. A. (2024). Style Mosaic of the Mo Dern Kazakh Novel. Revista Universidad Y Sociedad, 16(3), 121-126. ://WOS:001274914400013
Həsənova, N. (2023). MƏHƏMMƏDHÜSEYN ŞƏHRİYARIN “HEYDƏRBABAYA SALAM” POEMASINDA AŞIQ VƏ SAZ OBRAZLARI DOKTORANT VƏ GƏNC TƏDQİQATÇILARIN XXVI RESPUBLİKA ELMİ KONFRANSININ (NASCO XXVI) M A T E R İ A L L A R I, https://arti.edu.az/wp-content/uploads/2024/03/NASCO-XXVI-Humanitar-elml%C9%99r-2-ci-cild_compressed.pdf
Keszthelyi, T. (1979). A detektívtörténet anatómiája.
Lətifli, S. (2023). CƏMŞİD ƏMİROVUN “BRİLYANT MƏSƏLƏSİ” VƏ KEMEL TOKAYEVİN “DAMĞALI QIZIL” POVESTLƏRİNDƏ POLİS DETEKTİVİNİN ƏLAMƏTLƏRİ. Müqayisəli Ədəbiyyatşünaslıq(1), 105-109 https://doi.org/https://doi.org/10.59849/2663-4414.2023.1.105
Lətifli, S. (2024). Jamshid Amirov's novel "My true love" as a literary example of a spy detective. Modern Scientific Method, 6, 114-117. https://ojs.scipub.de/index.php/MSM/article/view/3407
Rəşidzadə, L. (2022). Roman və qəhrəman problemi yeni konteksdə. 525-ci qəzet. https://www.anl.az/down/meqale/525/2022/yanvar/774987.htm

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Karşılaştırmalı ve Ulusötesi Edebiyat

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Seyidnisə Lətifli ^*
Azerbaijan

Yayımlanma Tarihi

1 Aralık 2024

Gönderilme Tarihi

25 Ekim 2024

Kabul Tarihi

27 Kasım 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 2 Sayı: 1

IZ

https://izlik.org/JA35SA52UN

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Lətifli, S. (2024). Cemşit Emirovun "Sahil emeliyyatı" ve Kemel Tokayevin "Sirli iz" anlatılarının sanatsal özellikleri. Müqayisəli Ədəbiyyatşünaslıq, 2(1), 41-47. https://izlik.org/JA35SA52UN

AMA

1.Lətifli S. Cemşit Emirovun "Sahil emeliyyatı" ve Kemel Tokayevin "Sirli iz" anlatılarının sanatsal özellikleri. CL. 2024;2(1):41-47. https://izlik.org/JA35SA52UN

Chicago

Lətifli, Seyidnisə. 2024. “Cemşit Emirovun "Sahil emeliyyatı" ve Kemel Tokayevin ‘Sirli iz’ anlatılarının sanatsal özellikleri”. Müqayisəli Ədəbiyyatşünaslıq 2 (1): 41-47. https://izlik.org/JA35SA52UN.

EndNote

Lətifli S (01 Aralık 2024) Cemşit Emirovun "Sahil emeliyyatı" ve Kemel Tokayevin "Sirli iz" anlatılarının sanatsal özellikleri. Müqayisəli Ədəbiyyatşünaslıq 2 1 41–47.

IEEE

[1]S. Lətifli, “Cemşit Emirovun "Sahil emeliyyatı" ve Kemel Tokayevin ‘Sirli iz’ anlatılarının sanatsal özellikleri”, CL, c. 2, sy 1, ss. 41–47, Ara. 2024, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA35SA52UN

ISNAD

Lətifli, Seyidnisə. “Cemşit Emirovun "Sahil emeliyyatı" ve Kemel Tokayevin ‘Sirli iz’ anlatılarının sanatsal özellikleri”. Müqayisəli Ədəbiyyatşünaslıq 2/1 (01 Aralık 2024): 41-47. https://izlik.org/JA35SA52UN.

JAMA

1.Lətifli S. Cemşit Emirovun "Sahil emeliyyatı" ve Kemel Tokayevin "Sirli iz" anlatılarının sanatsal özellikleri. CL. 2024;2:41–47.

MLA

Lətifli, Seyidnisə. “Cemşit Emirovun "Sahil emeliyyatı" ve Kemel Tokayevin ‘Sirli iz’ anlatılarının sanatsal özellikleri”. Müqayisəli Ədəbiyyatşünaslıq, c. 2, sy 1, Aralık 2024, ss. 41-47, https://izlik.org/JA35SA52UN.

Vancouver

1.Seyidnisə Lətifli. Cemşit Emirovun "Sahil emeliyyatı" ve Kemel Tokayevin "Sirli iz" anlatılarının sanatsal özellikleri. CL [Internet]. 01 Aralık 2024;2(1):41-7. Erişim adresi: https://izlik.org/JA35SA52UN