Beden Eğitimi ve Spor Öğrencilerinde Sirkadiyen Değişkenliğin İncelenmesi: Balıkesir Üniversitesi Örneği
Abstract
Amaç: Sirkadiyen ritimler karanlık, ısı ve ışık gibi çevresel özelliklere bağlı olarak organizmada görülen fiziksel, mental ve davranışsal değişikliklerdir. Sirkadiyen ritimler endojen ve eksojen faktörlere bağlı olarak çalışırlar. Bu çalışma üniversite öğrencilerinde sirkadiyen özelliklerin değişkenliğini test etmek amacıyla yapıldı.
Yöntem: Çalışmaya, Balıkesir Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulunda okuyan 18-25 yaş aralığında, erkek (n=315) ve kadın (n=185) olmak üzere toplam 500 öğrenci katıldı. Katılımcıların sirkadiyen özellikleri sübjektif olarak, Horne ve Östberg’in İnsan sirkadiyen ritminde sabahçıl ve akşamcıl tipleri belirleyen ölçeğin Türkçe versiyonu kullanılarak değerlendirildi. Ölçek bir ay arayla iki kez uygulandı. Katılımcıların kronotipleri, 1. ve 2. Uygulamada verdikleri yanıtların frekans dağılımları karşılaştırıldı ve güvenirliği test edildi.
Bulgular: Ölçeğin güvenirlik analizinde 1. Uygulamada Cronbach alfa değeri 0.697 iken, 2. Uygulamada 0.683’lik bir değere sahipti ve iyi düzeyde anlamlılık ifade etmekteydi. Kronotip dağılımları karşılaştırıldığında, 1. Uygulamaya göre sabahçıl özelliklerde %43 azalma, ara tip özelliklerinde %7 artış, akşamcıl özelliklerde %18 artışa yönelik değişim olduğu tespit edildi. Katılımcılar yaş, cinsiyet, beden kütle indeksi (BKI) değerlerine göre her iki uygulamada kronotip açısından anlamlı farklılık göstermemekteydi. Öğrencilerin ölçek sorularına verdikleri yanıtların frekans dağılımları incelendiğinde, S1, S4, S5, S7, S13, S17 ve S18 de 1. ve 2. uygulamada anlamlı düzeyde farklılık olduğu tespit edildi (sırasıyla p= 0.001, p=0.03, p=0.002, p=0.03, p=0.001 ve p=0.001). Anket yanıtlarına göre ise öğrencilerin çoğunluğunun (%54.8) akşam saaterinde fiziksel aktivite yaptıklarını belirtirken, fiziksel aktivitenin en verimli saat aralığının ise sabah (%56) olduğunu ifade etmişlerdir.
Sonuç: Sonuç olarak öğrencilerin sabah saatlerine yönelik verdiği cevaplar, çalışma saatleri konusundaki tercihleri ve en iyi hissettikleri zaman dilimini bulma konusundaki yanıtları değişkenlik göstermekteydi.
Keywords
References
- Arora T, Taheri S. (2015). Associations among late chronotype, body mass index and dietary behaviors in young adolescents. Int J Obesity, 39(1):39.
- Baehr EK, Revelle W, Eastman CI. (1993). Individual differences in the phase and amplitude of the human circadian Downloaded by. Balikesir University, 2000, 06:48 25 October 2017. temperature rhythm with an emphasis on morningnesseveningness. J Sleep Res. 9:117–27.Bakanlığı Yayınları, 83–86.
- Dagys N, McGlinchey EL, Talbot LS. (2012). Double trouble? The effects of sleep deprivation and chronotype on adolescent affect. J Child Psychol Psychiatry, 53:660–7.
- Fischer D, Lombardi DA, Wellman HM, Roenneberg T. (2017). Chronotypes in the US-Influence of ag and sex. Pllos One, 12 (6): e0178782.Gangwar A, Tiwari S, Rawat A, Verma A, Singh K, Kant S, Garg KR. (2018). Circadian preference, leep quality, and health-impairing lifestyles among undergraduates of medical university. Cereus, 10(6):2856.Horne JA, Östberg O. (1976). A self assessment questionnaire to determine morningnesseveningness in human circadian rhythms. Int J Chronobiol, 4:97-110.Kanerva N, Kronholm E, Partonen T, Ovaskainen ML, Kaartinen NE, Konttinen H, Männistö S. (2012). Tendency toward eveningness is associated with unhealthy dietary habits. Chronobiol Int, 29(7):920-927.
- Kolomeichuk SN, Randler C, Shabalina I. (2016). The influence of chronotype on the academic achievement of children and adolescents: Evidence from Russian Karelia. Biol Rhythm Res, 47:873–83.
- Kunorozva L, Roden LC, Rae DE. (2014). Perception of effort in morningtype cyclists is lower when exercising in the morning. J. Sports Sci, 32, 917–925. doi: 10.1080/02640414.2013.873139.
- Lack L, Bailey M, Lovato N, Wright H. (2009). Chronotype differences in circadian rhythms of temperature, melatonin, and sleepiness as measured in a modified constant routine protocol. Nat Sci Sleep, 1:1–8.
- Martin JS, Hébert M, Ledoux E, Gaudreault M, Laberge L. (2012). Relationship of chronotype to sleep, light exposure, and work-related fatigue in student workers. Chronobiol. Int, 29, 295–304. doi: 10.3109/07420528.2011.653656.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Sports Medicine
Journal Section
Research Article
Authors
Zekine Pündük
*
0000-0002-3580-942X
Türkiye
Yılmaz Deniz
Türkiye
Fahri Akçakoyun
This is me
Türkiye
Publication Date
July 1, 2019
Submission Date
May 23, 2019
Acceptance Date
July 19, 2019
Published in Issue
Year 2019 Volume: 2 Number: 1