İdari Görevde Bulunan Akademisyenlerin İş-Yaşam Dengesi Deneyimleri: Nitel Bir İnceleme

Abstract

Bu çalışmanın amacı, Bitlis Eren Üniversitesi’nde idari görevlerde yer alan akademik personelin iş yaşam dengesi deneyimlerini nitel bir yaklaşımla incelemektir. Araştırma, akademisyenlerin yoğun idari ve akademik süreçlerinde, iş yaşam rollerini dengelemede karşılaştıkları sorunları ve bu sorunların nedenlerini ortaya koymayı hedeflemektedir. Çalışmada, nitel araştırma desenlerinden fenomenolojik yaklaşım tercih edilmiş, veriler yarı yapılandırılmış görüşmeler yoluyla elde edilmiştir. Toplanan veriler MAXQDA 24.9.1 program sürümü kullanılarak analiz edilmiştir. Analiz sonucunda, idari görevlerin akademik ve kişisel yaşam üzerindeki etkileri, iş yaşam dengesini sürdürme çabaları ve iş yaşam dengesine yönelik kurumsal destek yetersizlikleri olmak üzere üç tema kapsamında belirlenmiştir. Bulgular, idari görevlerin akademisyenlerin akademik üretkenliklerini olumsuz etkilediğini, kişisel yaşam üzerinde akademik ve idari personel kaynaklı stres ve tükenmişlik yarattığını ve bu durumun iş yaşam dengesine olumsuz yansıdığı göstermektedir. Ayrıca katılımcıların iş yaşam dengesini sağlama yönelik olarak bireysel stratejilere başvurduğu, buna karşılık kurumsal düzeyde destek mekanizmalarının bulunmadığı ortaya konulmuştur. Çalışma, iş yaşam dengesi literatürüne nitel bir açıdan katkı sunarken, üniversitelerde akademi ve idari süreçlerde sorumluluk üstlenen akademisyenlere yönelik kurumsal destek mekanizmalarının güçlendirilmesi gerektiğini vurgulamaktadır.

Keywords

• İş Yaşam Dengesi
• İdari Görevi Olan Akademisyen
• Nitel Araştırma

Supporting Institution

Bu çalışmanın hazırlanması aşamasında herhangi bir kişi veya kurumdan destek alınmamıştır.

Ethical Statement

Bu araştırma ve araştırma ile ilgili tüm aşamalar tek yazar tarafından yürütülmüştür. Yazar, bu çalışmada bir çıkar çatışması bulunmadığını beyan etmektedir.

Work–Life Balance Experiences of Academics Holding Administrative Positions: A Qualitative Study

Abstract

The aim of this study is to qualitatively examine the work-life balance experiences of academic staff in administrative roles at Bitlis Eren University. The research aims to identify the problems academics face in balancing their work-life roles amidst their demanding administrative and academic processes, and the reasons for these problems. A phenomenological approach, a qualitative research design, was chosen for the study, and data were collected through semi-structured interviews. The collected data were analyzed using the MAXQDA 24.9.1 software version. The analysis revealed three main themes: the effects of administrative duties on academic and personal life, efforts to maintain work-life balance, and insufficient institutional support for work-life balance. The findings indicate that administrative duties negatively impact academic productivity, create stress and burnout in personal life originating from both academic and administrative personnel, and negatively affect work-life balance. Furthermore, it was found that participants resorted to individual strategies to achieve work-life balance, while institutional support mechanisms were lacking. This study provides a qualitative contribution to the work-life balance literature while emphasizing the need to strengthen institutional support mechanisms for academics who assume responsibilities in both academic and administrative processes at universities.

Keywords

• Work Life Balance
• Academics With Administrative Duties
• Qualitative Research

References

1. Akın, A., Ulukök, E., & Arar, T. (2017). İş-yaşam dengesi: Türkiye'de yapılan çalışmalara yönelik teorik bir inceleme. Afyon Kocatepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 19(1), 113–124. https:/10.5578/jeas.57176
2. Apaydın, Ç. (2011). Öğretim Üyelerinin İşe Bağımlılık Düzeyi ile İş-Yaşam Dengesi ve İş-Aile Yaşam Dengesi Arasındaki İlişki, (Yayınlanmamış Doktora Tezi), Ankara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
3. Baltacı, A. (2019). Nitel Araştırma Süreci: Nitel Bir Araştırma Nasıl Yapılır?. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(2), 368-388. DOI: 10.31592/aeusbed.598299
4. Barling, J. (1990). Employment, Stress and Family Functioning. Chichester, England: John Wiley & Sons. Bell, A. S., Rajendran, D., Theiler, S. (2012). Job Stress, Wellbeing, Work-Life Balance and Work-Life Conflict Among Australian Academics. Electronic Journal of Applied Psychology, 8(1), 25-37.
5. Blyton, P., Jenkins, J. (2007). Key Concepts in Work. Londra: Sage AGE Publications, DOI: 10.4135/9781446215814
6. Ceylan, G (2011). Aile Dostu Uygulamaların İş-Özel Yaşam Dengesi Üzerindeki Etkisi. (Yayınlanmamış Yüksek Lisan Tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir.
7. Clark, S. C. (2000). Work/Family Border Theory: A New Theory of Work/Family Balance. Human Relations, 53(6), 747-770. DOI: 10.1177/0018726700536001
8. Corbin J.M., Strauss A.L. (2015). Basic of Qualitive Research: Techniques and Procedures for Developing Grounded Theory (4th ed.), Thousand Oaks, CA: Sage Publications.

9. Creswell, J. W. (2014). Araştırma Deseni: Nitel, Nicel ve Karma Yöntem Yaklaşımları (çev. S. B. Demir), Ankara: Eğiten Kitap.
10. Davidovitch, N., Cohen, E. (2024). Administrative Roles in Academia Potential Clash With Research Output and Teaching Quality?. Cogent Education, 11(1). doi.org/10.1080/2331186X.2024.2357914
11. Delecta, P. (2011). Work Life Balance. International Journal of Current Research, 3(4), 186- 189. ISSN: 0975-833X
12. Elizur, D. (1991). Work and Nonwork Relations: The Conical Structure of Work and Home Life Relationship. Journal of Organizational Behavior, 12(4), 313-322. https://www.jstor.org/stable/2488203
13. Eray, T. E. (2017). Rol Çatışması, Rol Belirsizliği ve İş Tatmini Arasındaki İlişkiler: İletişim Fakültesi Dekanları Üzerine Bir Uygulama. Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, (27), 201-213.
14. Erden, S. B. (2024). Role Conflict: A Qualitative Study on Female Academics with Administrative Duties. Management and Political Sciences Review, 6(2), 114-128. DOI: 10.57082/mpsr.1576607
15. Frone, M. R., Rice, R. W. (1987). Work‐Family Conflict: The Effect of Job and Family İnvolvement. Journal of Organizational Behavior, 8(1), 45-53. https://www.jstor.org/stable/3000337
16. Greenhaus, J. H., Beutell, N. J. (1985). Sources of Conflict Between Work and Family Roles. Academy of Management Review, 10(1), 76-88. https://www.jstor.org/stable/258214
17. Greenhaus, J. H., Collins, K. M., Shaw, J. D. (2003). The Relation Between Work-Family Balance and Quality of Life. Journal of Vocational Behavior, 63, 510-531. doi.org/10.1016/S0001-8791(02)00042-8
18. Guest, D. E. (2002). Perspectives On The Study Of Work-Life Balance. Social Science Information, 41(2), 255-279. DOI: 10.1177/0539018402041002005
19. Karavardar, G. (2015). İş yaşamında farkındalık: İş-aile dengesi ve iş performansı ile ilişkisi. Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 13(1), 186–199. http://dx.doi.org/10.11611/JMER358
20. Karthika, P. (2025). A Study on Work-Life Balance of Private College Professors in Coimbatore. Journal Of Management and Social Sciences, 9(1), 25–36. ISSN: 2581-7175
21. Keser, A., Kümbül Güler, B. (2021). Çalışma Psikolojisi (2. Baskı), Kocaeli: Umuttepe Yayınları.
22. Kossek, E. E., Baltes, B. B., & Matthews, R. A. (2011). How work–family research can finally have an impact in organizations. Industrial and Organizational Psychology, 4(3), 352–369. https://doi.org/10.1111/j.1754-9434.2011.01353.x
23. Küçükşen, K., Kaya, Ş.D. (2016). Yönetici Pozisyondaki Akademisyen Kadınlarda Aile–İş-Özel Yaşam Dengesi. The Journal of Academic Social Science, 37(37), 662-674. Doı: 10.16992/ASOS.11807
24. Küçükusta, D. (2007). Konaklama işletmelerinde iş-yaşam dengesi sorunları ve çözüme yönelik yaklaşımlar. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(3), 243–268.
25. Lecompte, M.D., Goetz, J.P. (1982). Problems of Reliability and Validty in Ethnographic Research. Review of Educational Research, 52(1), 31-60. https://www.jstor.org/stable/1170272
26. Lune, H., Berg, B. L. (2015). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri (çev. H. Aydın), Konya: Eğitim Yayınevi.
27. Meydan, A. (2021). “Nitel Araştırmalarda Örnekleme Yöntemleri”, Bilimsel Araştırma Becerileri ve Araştırmada Güncel Desenler Makale İncelemeleri ve Örnek Makale Çalışmalarıyla Uzunöz A. (der.) içinde, Ankara: Pegem Akademi, 25-40.
28. Moustakas, C. (1994). Phenomenological Research Methods, London-New Delhı: Internatıonal Educational and Professional Publisher Thousand Oaks, Sage Publications.
29. Özkanlı, Ö. (2010). Türkiye'de Üniversitelerde Üst Düzey Kadın Yöneticilerin Karşılaştıkları Kültürel ve Yapısal Engeller. Mülkiye Dergisi, 34(268), 265-279.
30. Patton, M. Q. (2018). Nitel Araştırma ve Değerlendirme Yöntemleri (çev. M. Bütün, S. Beşir Demir), Ankara: Pegem Akademi.
31. Rockwell, S. (2009). The FDP Faculty Burden Survey. Research Management Review, 16(2), 29-44.
32. Saldana, J. (2024). Nitel Araştırımalar İçin Kodlama El Kitabı (4. Baskı, çev. A. Tüfekçi-S. Nihat Şad), Ankara: Pegem Akademi.
33. Savcı, İ. (1999). Çalışma Yaşamı ile Çalışma Dışı Yaşam Alanlarının İlişkisi Üzerine Kuramsal Yaklaşımlar. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 54(4).145-166.
34. Şengül B. ve Uyanık (2025). Uzaktan Çalışma ve Kadınların İş Yaşam Dengesi İlişkileri: Trakya Bölgesi Örneği. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 60(4), 4500-4519. doi: 10.63556/tisej.2025.1730
35. Taşkın, S. (2025). İş-yaşam Dengesi Teorilerine Distopya Üzerinden Bir Bakış Yepyeni Bir Çip Teorisi: Severance Dizi İncelemesi. İletişim Çalışmaları Dergisi, 11(2), 201-228. doi.org/10.17932/IAU.ICD.2015.006/icd_v011i2005.
36. Tüzel, E. (2014). Eğitim Örgütlerinde Kadın Yöneticilerin Kariyer Engellerinin İncelenmesi (Ankara İli Örneği). (Yayınlanmamış Doktora Tezi), Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
37. Uysal, N., Yılmaz, M. Ç. (2020). Akademisyenlerde İş Yaşam Dengesi ve Uzaktan Çalışmaya İlişkin Görüşlerin Belirlenmesi. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademik Araştırmalar Dergisi, 4(2), 26-37. ISSN NO: 2602-4748.
38. Voydanoff, P. (2005). Toward a Conceptualization of Perceived Work-Family Fit and Balance: A Demands and Resources Approach. Journal of Marriage and Family, 67, 822-836. doi.org/10.1111/j.1741-3737.2005.00178.xDigital Object Identifier.
39. Vyas, B., Vijayshri, S., Hanji, S.V. (2015). A Study on Work Life Balance Among KSRTC Employees. International Journal of Advance Research ın Computer Science and Management Studies, 3(4), 366- 373. ISSN: 2321-7782
40. Yıldırım, A., Şimşek, H. (2021). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri (12. Baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
41. Yin, R. K. (2016). Qualitative Research From Start to Finish (Second Edıtıon). New York-London: The Guilford Press.
42. Yurdasever, E., Karakaya, A. (2016). İdari Görevlerin Akademisyenlerin Mesleki Gelişimine Etkileri. Karabük Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 6(2), 485-503.
43. Zedeck, S. (1987). Work, Family, And Organizations: An Untapped Research Triangle. California Digital Library, https://escholarship.org/uc/item/47v559vj