Documentation of cultural heritage with technology: Evaluation through some architectural documentation examples and brief looking at AI (Artificial Intelligence)

Öz

Documenting and transmitting cultural heritage to future generations is an important task and responsibility for individuals involved in the field of archaeology. To fulfill this responsibility, it is necessary to make the most of today's technology. Therefore, it is inevitable to benefit from the documentation methods brought by technology, which has been increasingly prevalent in recent years. The main reason for this obligation is the necessity of documenting cultural assets with the most accurate documentation methods possible. This ensures the protection of cultural assets and excavation sites, as well as the transmission of data to the future. This study will present for the first time the documentation methods used in the Gymnasium structure located in the ancient city of Side in the Pamphylia Region, along with the results obtained. In addition, Artificial Intelligence (AI-ChatGPT) was loaded with examples presented in this study through applications at Side ancient city in Pamphylia Region, and a report was requested on the article. The AI prepared an independent report based on the examples presented in the article. The report has shown that in the future, AI technology will be able to collect and evaluate data to reach a conclusion and prepare an article on the subject. This study is important because it combines the documentation of cultural heritage, the use of technology and the analysis of artificial intelligence.

Anahtar Kelimeler

• Pamphylia
• Gymnasium
• Digital Cultural Haritage
• Terrestrial laser scanning
• AI-ChatGPT

Kaynakça

1. Magie, D. (1950) Roman Rule in Asia Minor, Volume 1 (Text), Princeton: Princeton University Press. https://doi.org/10.1515/9781400849796
2. Bosch, C. (1957). Pamphylia tarihine dair tetkikler. Studien zur Geschichte Pamphyliens (No. 1). Türk Tarih Kurumu Basımevi.
3. Mansel, A. M. (1963). Die Ruinen von Side. de Gruyter.
4. Cramer, J. A. (1832). A geographical and historical description of Asia Minor (Vol. 1). At the University Press.
5. Mansel, A. M. (1978). Side: 1947-1966 yılları kazıları ve araştırmalarının sonuçları.
6. Nollé, J. (1993). Side im Altertum: Geschichte und Zeugnisse (IK 43), Bonn.
7. Grainger, J. D. (2009). The cities of Pamphylia. Oxbow Books.
8. Özdizbay, A. (2008). Pamphylia-Perge Tarihi ve Roma İmparatorluk Dönemi Öncesi Perge’nin Gelişimi: Güncel Araştırmalar Işığında Genel bir Değerlendirme. Prof. Dr. Haluk Abbasoğluna 65. Yaş Armağanı, Cilt II. (Ed. İ. Delemen vd.) İstanbul: Ege Yayınları, s. 839-872.

9. Özdizbay, A. (2012). Perge'nin MS 1.-2. yüzyıllardaki gelişimi. Suna-Inan Kıraç Akdeniz Medeniyetleri Araştırma Enstitüsü.
10. Alanyalı, H., S. & Yurtsever, A. (2020). Pamphylia Bölgesi ve Side’nin Tarihi Coğrafyasına Genel Bir Bakış, In: Canan Parla Armağanı Sanat Tarihi, Arkeoloji, Tarih ve Filoloji Araştırmaları, İstanbul, 37-63.
11. Yurtsever, A. (2021). Side Gymnasiumu (M yapısı): mimari araştırmalar ve araştırmaların sonuçları. Ege Yayınları.
12. Mansel, A. M. (1952). Side Kazısı. Belleten 16, 435 p.
13. İnan, J. (1972). 1970 Kremna Kazısı Raporu. TürkAD 19/2. Ankara: TTK, 31-97.
14. Ward-Perkins, J. B. (1981). Roman Imperial Architecture Yale University Press. New Haven and London.
15. Karivieri, A. (1994). The so-called Library of Hadrian and the Tetraconch Church in Athens. Post-Herulian Athens: Aspects of Life and the Culture in Athens A.D. 267-529 (Ed. P. Castréns). Helsinki, 89-113.
16. Barresi, P. (2003). Province dell'Asia Minore: costo dei marmi, architettura pubblica e committenza. Province dell'Asia minore, 1-676.
17. Strocka, V. M., Hoffmann, S., & Hiesel, G. (2012). Die Bibliothek von Nysa am Mäander (Forschungen in Nysa am Mäander 2).
18. Alanyalı, H. S. (2011). Side 2010. KST 33/2, 521-543.
19. Yurtsever, A. (2018). Yeni Araştırmalar Işığında M Yapısı. İçinde: AKMED: Uluslararası Genç Bilimciler Buluşması II: Anadolu Akdenizi Sempozyumu (Ed. T. Kâhya et al.), 889-907.
20. Yurtsever, A. (2021). Side Gymnasiumu (M yapısı): mimari araştırmalar ve araştırmaların sonuçları. Ege Yayınları.
21. Yurtsever, A. (2022). On the Identity of the Bath-Gymnasia in the Pamphylian Region. In: Akten des 18. Österreichischen Archäologentages am Institut für Archäologie der Universität Graz. Graz, 367-378.
22. Kadıoğlu, M. (2014). Das Gerontikon von Nysa am Mäander, Forschungen in Nysa am Mäander.
23. Quatember, U. (2017). Der Sogenannte Hadrianstempel an der Kuretenstrasse. Wien: ÖAW
24. Alptekin, A., Çelik, M. Ö., Doğan, Y., & Yakar, M. (2022, February). Illustrating of a landslide site with photogrammetric and LIDAR methods. In Research Developments in Geotechnics, Geo-Informatics and Remote Sensing: Proceedings of the 2nd Springer Conference of the Arabian Journal of Geosciences (CAJG-2), Tunisia 2019 (pp. 303-305). Cham: Springer International Publishing.
25. Balcı, D. (2022). Kültürel Mirasın Belgelenmesinde Lazer Tarayıcıların Kullanılması. Türkiye Lidar Dergisi, 4(1), 27-36.
26. Karataş, L., & Menteşe, D. H. (2022). Dara Antik Kenti (Anastasiopolis) Nekropol Alanının Malzeme Sorunlarının Yersel Lazer Tarama Yönteminden Elde Edilen Ortofotolar Yardımıyla Belgelenmesi. Türkiye Fotogrametri Dergisi, 4(2), 41-51.
27. Karataş, L. (2023). Yersel lazer tarama yöntemi ve ortofotoların kullanımı ile kültür varlıklarının cephelerindeki malzeme bozulmalarının dokümantasyonu: Mardin Mungan Konağı örneği. Geomatik, 8(2), 152-162.
28. Alptekin, A., & Yakar, M. (2021). 3D model of Üçayak Ruins obtained from point clouds. Mersin Photogrammetry Journal, 3(2), 37-40.
29. Şasi, A., & Yakar, M. (2017). Photogrammetric modelling of sakahane masjid using an unmanned aerial vehicle. Turkish Journal of Engineering, 1(2), 82-87.
30. Yılmaz, H. M., & Yakar, M. (2006). Lidar (Light Detection And Ranging) Tarama Sistemi. Yapı Teknolojileri Elektronik Dergisi, 2(2), 23-33.
31. Yakar, M., Yılmaz, H. M., & Mutluoǧlu, Ö. (2010). Comparative evaluation of excavation volume by TLS and total topographic station based methods. Lasers in Engineering, 19, 331-345
32. Unal, M., Yakar, M., & Yildiz, F. (2004, July). Discontinuity surface roughness measurement techniques and the evaluation of digital photogrammetric method. In Proceedings of the 20th international congress for photogrammetry and remote sensing, ISPRS (Vol. 1103, p. 1108).
33. Kanun, E., Alptekin, A., Karataş, L., & Yakar, M. (2022). The use of UAV photogrammetry in modeling ancient structures: A case study of “Kanytellis”. Advanced UAV, 2(2), 41-50.
34. https://www.agisoft.com/
35. Arslan M. & Tüner-Önen N. (2022). 2022 Yılı Phaselis Kazıları. Phaselis 8, 247-265. http://dx.doi.org/10.5281/zenodo.7463065
36. Arslan M. & Akçay A. (2022). Phaselis Hadrianus Kapısı: Belgeleme, Koruma, Sağlamlaştırma ve Yerinde Sergileme Çalışmaları. Phaselis 8, 179-196. http://dx.doi.org/10.5281/zenodo.7344989
37. Taşkıran, M. (2022). Dijital arkeoloji uygulamaları: Sıllyon çalışmaları örneği. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 12(Dijitalleşme), 320-328. https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.1127932
38. Yurtsever, A. (2023). Taşınır ve taşınmaz kültür varlıklarının yeni nesil LiDAR sensörlü tablet bilgisayar ile belgelenmesi. Geomatik, 8(2), 200-207. https://doi.org/10.29128/geomatik.1209701
39. Karabacak, A., & Yakar, M. Giyilebilir Mobil LİDAR Kullanım Alanları ve Cambazlı Kilisesinin 3B Modellemesi. Türkiye Lidar Dergisi, 4(2), 37-52. https://doi.org/10.51946/melid.1146383