Büyükşehir Belediyelerinin Mali Sorunlarının Sayıştay Denetim Raporları Üzerinden Analizi

66360 sayılı Kanunla sorumluluk alanları il mülki sınırlarına genişletilen ve sayıları 30 olan büyükşehir belediyelerinin gerçekleştirdikleri kamu harcamaları da bu paralelde artış göstermiştir. Buna bağlı olarak büyükşehir belediyelerinin mali denetimleri önem kazanmıştır. Literatür taramasında büyükşehir belediyelerinin mali konularını işleyen çeşitli çalışmalar olsa da bilhassa Sayıştay Bulguları özelinde mali işlemleri esas alan bir çalışmaya rastlanmamıştır. Bu araştırmanın amacı Sayıştayın düzenlilik denetim raporları üzerinden büyükşehir belediyelerinin kamu harcamalarına yönelik işlemlerini hukuka uygunluk yönünden analiz etmektir. Araştırma 2019-2023 dönemine ait toplam 142 denetim raporunun içerik analizini kapsamaktadır. Araştırma nitel yönteme dayalı olup kapsam dahilindeki raporların MAXQDA yazılım programı kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmada, Sayıştay denetim görüşünün dayanağına ilişkin bulguların KDV uygulamaları, işçi kıdem tazminatı karşılıklarına ilişkin hatalı uygulamalar ve muhasebe teması altında birleşen taşınmaz tespiti ve muhasebe kaydı işlemleri, muhasebeleştirme yapılmaması veya hatalı yapılması, amortisman işlemlerinin mevzuata uygun yapılmaması, taşınmaz değerlemesi ve muhammen bedel tespitlerinde hatalı uygulamalar ve taşınırlar ve ilk madde malların hatalı muhasebeleştirilmesi kodlarında yoğunlaştığı tespit edilmiştir. Denetim görüşünü etkilemeyen tespit ve değerlendirmelerde ise ihale işlemleri, muhasebeleştirme işlemleri, kamu gelirlerine ilişkin sorunlar ve taşınmaz işlemlerinin öne çıkan sorun alanları olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Yönetimdeki siyasi parti bakımından elde edilen bulgular ise parti fark etmeksizin tüm büyükşehirlerde muhasebe, varlık yönetimi, mevzuata uyum düzeyinde düşüklük gibi kronikleşmiş sorunlar öne çıkmaktadır. Anahtar Kelimeler: Sayıştay, Düzenlilik Denetimi, Büyükşehir Belediyesi, Mali Denetim.