Research Article

Neslin Korunması İlkesi Bağlamında “Toplumsal Cinsiyet ve Cinsiyetsizlik” Söylemlerine Eleştirel Bakış

Number: 67 December 20, 2024
EN TR

Neslin Korunması İlkesi Bağlamında “Toplumsal Cinsiyet ve Cinsiyetsizlik” Söylemlerine Eleştirel Bakış

Abstract

Toplumsal cinsiyet, erkek ve kadının toplumsal yönden belirlenmiş olan rol ve sorumluluklarını ifade etmek üzere ortaya çıkmış bir kavramdır. Cinsiyetsizleştirme veya cinsiyetsizlik kavramı ise doğuştan gelen ve yaratılış gereği sahip olunan cinsiyet kalıplarının gereksizliğine vurgu yapan, cinsiyet üzerinden oluşan toplumsal kabullerden sıyrılmayı hedefleyen bir zihniyetin dışa vurumudur. Her iki düşünce yapısında eleştirdiğimiz husus ise ataerkil toplum yapısının adaletsiz ve ayrımcı olduğuna dikkat çekilmek istenirken biyolojik cinsiyet özelliklerinin yok sayılmak istenmesidir. Cinsiyet seçiminin bireylerin kendilerine bırakılması fikrine kadar uzanan bu özgürlük anlayışı, insan fıtratının ve toplumsal değerlerin tahrip edilmesine neden olmaktadır. Oysa İslam dini fıtratı bozmaya yönelik her türlü müdahaleyi şer‘î ve hukukî açıdan sakıncalı görerek yasaklamıştır. Bu yönüyle cinsiyetsizleştirme projeleri İslam’ın dayandığı temel esaslara aykırıdır. Bu çalışma ile cinsiyet temelli güncel tartışmaların dayanak noktalarının tespiti sağlanmıştır. Çalışmanın amacı, İslam hukukunun cinsiyetler arasında ayrımcı ve imtiyazcı bir tavrı benimsemediğini ortaya çıkarmaktır. Zira İslam'ın temel kaynaklarında toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin dengeleyici bir politika izlenmektedir. Cinsiyet savunucularının düşüncelerinin aksine, cinsiyet ayrımının temeli dinî kaynaklardan değil ataerkil düşünce yapısından kaynaklanmaktadır. Bir diğer amaç ise cinsiyetler arası eşitlikten ziyade cinsiyet rolleri üzerinde sağlanacak adaletin toplum değerleri açısından dengeleyici bir yaklaşım olacağının altını çizmektir. Toplumsal düzen arayışında adil, dengeleyici ve bütünleştirici bir tutum benimsemek cinsiyetler arasında ortaya çıkan sorunların aşılması noktasında tutarlı bir yaklaşım oluşturacaktır. Çalışmamız, nitel bir yaklaşımla literatür tarama yöntemi ve veri analizi tekniği ile gerçekleştirilmiştir. Bu çerçevede toplumsal cinsiyet ve cinsiyetsizlik söylemlerinin neslin korunması adına oluşturabileceği problemler ele alınmıştır. Bu çalışma, cinsiyetsiz toplum söyleminin, bireylerin kişilik haklarına yönelik bir müdahale olduğu görüşünü ortaya koymaktadır. Ayrıca bu tür söylemlerin, toplumun temelini oluşturan aile değerlerini tehdit ettiği ve dolayısıyla toplumsal yapıyı bozduğu yönündeki endişelere dikkat çekmektedir. Çalışmayı önemli kılan bir diğer husus, cinsiyetler üzerinden kullanılan çatışmacı dilin, kadın ve erkeği birbirleriyle rekabet etmeye yönlendirerek karşı karşıya getirdiğini vurgulamasıdır. Toplumsal konuların erkek ve kadın değil, insan hakları perspektifinden ele alınması, insanların dillerine, dinlerine, renklerine, mesleklerine veya cinsiyetlerine göre değerlendirilmemesi gerektiği yönüne dikkat çekilmiştir. Çalışmamız neticesinde toplumsal cinsiyet düşüncesinin toplumda ahlaki, hukuki, dinî ve kültürel değerler ile ilgili pek çok problemi beraberinde getirdiği saptanmıştır.

Keywords

Ethical Statement

Bu çalışmanın, özgün bir çalışma olduğunu; çalışmanın hazırlık, veri toplama, analiz ve bilgilerin sunumu olmak üzere tüm aşamalarından bilimsel etik ilke ve kurallarına uygun davrandığımı; bu çalışma kapsamında elde edilen tüm veri ve bilgiler için kaynak gösterdiğimi ve bu kaynaklara kaynakçada yer verdiğimi; kullanılan verilerde herhangi bir değişiklik yapmadığımı beyan ederim. Herhangi bir zamanda, çalışmayla ilgili yaptığım bu beyana aykırı bir durumun saptanması durumunda, ortaya çıkacak tüm ahlaki ve hukuki sonuçlara razı olduğumu bildiririm.

Thanks

Emekleriniz için şimdiden teşekkürlerimi sunarım.

References

  1. Bayar, Mesut. "Neslin Korunması İlkesinin Kapsamına Dair Bir İnceleme". Düzce Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 4/2 (Aralık 2020), 128-143.
  2. Bilmen, Ömer Nasuhi. Hukukı İslamiyye ve Istılahatı Fıkhiyye Kamusu. İstanbul: Bilmen Yayınevi, 1968.
  3. Boynukalın, Ertuğrul. “Makasıdü’ş- Şeria”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 27/423-427. İstanbul: TDV Yayınları, 2003.
  4. Buhârî, Ebû Abdillâh Muhammed b. İsmâîl. Ṣaḥîḥû’l-Buhârî. Beyrut: Daru İbn Kesir, 1407/1987.
  5. Çelikkol, İrem. Modernizm ve Postmodernizm Tartışmaları Ekseninde Toplumsal Cinsiyet, Cinsel Yönelimler ve Cinsiyetsizleştirme. Sakarya: Sakarya Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2022.
  6. Dökmen, Zehra Y. Toplumsal Cinsiyet Sosyal Psikolojik Açıklamalar. İstanbul: Remzi Kitabevi, 2009.
  7. Dursun, Akif. “İstanbul Sözleşmesi’nin İslâm Hukukuna Göre Değerlendirilmesi”. Gümüşhane Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 10/19 (2021), 41-68.
  8. Ebu Dâvud, Süleyman İbn el-Eş’as es-Sicistânî el-Ezdî. Sünenü Ebi Dâvud. Beyrut: Dâru’l-Ma’rife, 2001.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Religious Studies (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

December 20, 2024

Submission Date

July 30, 2024

Acceptance Date

November 11, 2024

Published in Issue

Year 2024 Number: 67

APA
Cihangir, M. (2024). Neslin Korunması İlkesi Bağlamında “Toplumsal Cinsiyet ve Cinsiyetsizlik” Söylemlerine Eleştirel Bakış. Dini Araştırmalar, 67, 469-494. https://doi.org/10.15745/da.1525023
AMA
1.Cihangir M. Neslin Korunması İlkesi Bağlamında “Toplumsal Cinsiyet ve Cinsiyetsizlik” Söylemlerine Eleştirel Bakış. THE JOURNAL OF RELIGIOUS STUDIES. 2024;(67):469-494. doi:10.15745/da.1525023
Chicago
Cihangir, Meryem. 2024. “Neslin Korunması İlkesi Bağlamında ‘Toplumsal Cinsiyet Ve Cinsiyetsizlik’ Söylemlerine Eleştirel Bakış”. Dini Araştırmalar, nos. 67: 469-94. https://doi.org/10.15745/da.1525023.
EndNote
Cihangir M (December 1, 2024) Neslin Korunması İlkesi Bağlamında “Toplumsal Cinsiyet ve Cinsiyetsizlik” Söylemlerine Eleştirel Bakış. Dini Araştırmalar 67 469–494.
IEEE
[1]M. Cihangir, “Neslin Korunması İlkesi Bağlamında ‘Toplumsal Cinsiyet ve Cinsiyetsizlik’ Söylemlerine Eleştirel Bakış”, THE JOURNAL OF RELIGIOUS STUDIES, no. 67, pp. 469–494, Dec. 2024, doi: 10.15745/da.1525023.
ISNAD
Cihangir, Meryem. “Neslin Korunması İlkesi Bağlamında ‘Toplumsal Cinsiyet Ve Cinsiyetsizlik’ Söylemlerine Eleştirel Bakış”. Dini Araştırmalar. 67 (December 1, 2024): 469-494. https://doi.org/10.15745/da.1525023.
JAMA
1.Cihangir M. Neslin Korunması İlkesi Bağlamında “Toplumsal Cinsiyet ve Cinsiyetsizlik” Söylemlerine Eleştirel Bakış. THE JOURNAL OF RELIGIOUS STUDIES. 2024;:469–494.
MLA
Cihangir, Meryem. “Neslin Korunması İlkesi Bağlamında ‘Toplumsal Cinsiyet Ve Cinsiyetsizlik’ Söylemlerine Eleştirel Bakış”. Dini Araştırmalar, no. 67, Dec. 2024, pp. 469-94, doi:10.15745/da.1525023.
Vancouver
1.Meryem Cihangir. Neslin Korunması İlkesi Bağlamında “Toplumsal Cinsiyet ve Cinsiyetsizlik” Söylemlerine Eleştirel Bakış. THE JOURNAL OF RELIGIOUS STUDIES. 2024 Dec. 1;(67):469-94. doi:10.15745/da.1525023

Cited By