Research Article

Sınıf Öğretmeni Adaylarının Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretimine Yönelik Öz Yeterlik İnançları

Number: 71 June 30, 2026
EN TR

Sınıf Öğretmeni Adaylarının Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretimine Yönelik Öz Yeterlik İnançları

Abstract

Bu çalışma, sınıf öğretmeni adaylarının Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi (DKAB) öğretimine ilişkin öz yeterlik inançlarını incelemeyi amaçlamaktadır. Bandura'nın (1997) Sosyal Bilişsel Kuramı çerçevesinde yürütülen bu nitel araştırmada, görüngübilim deseni kullanılmıştır. Çalışma grubunu, bir devlet üniversitesinin Eğitim Fakültesi Sınıf Öğretmenliği Programı dördüncü sınıfında öğrenim gören 24’ü kadın ve 8’i erkek olmak üzere toplam 32 öğretmen adayı oluşturmuştur. Veriler, alanyazın incelemesi ve uzman görüşleri doğrultusunda geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla toplanmış ve içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Analiz sonucunda bulgular; olumlu öz yeterlik inancı, olumsuz öz yeterlik inancı, bu inançların nedenleri ve geliştirme önerileri temaları altında kategorize edilmiştir. Araştırma bulguları, adayların öz yeterlik inançlarının karmaşık ve ikili bir yapı sergilediğini ortaya koymuştur. Katılımcıların büyük bir bölümü (n=21) kendilerini genel olarak yeterli hissettiklerini belirtmiş, fakültede aldıkları eğitimin olumlu katkısını vurgulamış (n=24) ve özellikle somut konuları (örneğin, Hz. Muhammed'in hayatı; n=26) öğretme, bilgi aktarımı (n=26) ve davranış geliştirici etkinlikler hazırlama (n=23) konularında yüksek öz yeterlik algısına sahip olduklarını ifade etmiştir. Bununla birlikte aynı konunun tarihsel bağlamını açıklama, öğrencilerin seviyesine uygun şekilde anlamlandırma ve derin ahlaki mesajları kavratma boyutlarında sınırlı düzeyde yetersizlik kaygılarının da dile getirildiği görülmüştür. Buna karşılık, soyut dini kavramları somutlaştırma (n=28), Arapça sure ve duaları öğretme (n=11), kalıcı davranış değişikliği oluşturma (n=11) ve öğrenci çeşitliliğinden kaynaklanan pedagojik durumları yönetme gibi alanlarda ise ciddi derecede yetersizlik hissi ve kaygı taşıdıkları tespit edilmiştir. Bu olumsuz inançların temelinde; konuların soyut doğası, yeterli pratik deneyim eksikliği, öğrenci çeşitliliği, dini hassasiyetler ve veli etkisi gibi faktörler öne çıkmaktadır. Ayrıca adayların farklı inanç, kültür ve aile yapılarından gelen öğrencilerle karşılaşma olasılığına ilişkin kaygılarının da öz yeterlik algısını etkilediği belirlenmiştir. Çalışmanın dikkat çekici bir diğer bulgusu, öz yeterlik inancı yüksek olan adayların önemli bir kısmının (n=23), DKAB dersinin taşıdığı sosyo-politik hassasiyetler nedeniyle, bu dersi vermek yerine Beden Eğitimi veya İngilizce gibi dersleri tercih etme eğiliminde olmasıdır. Bu durum, öz yeterlik oluşumunda pedagojik hazırbulunuşluğun yanı sıra, bağlamsal ve bireysel psikolojik faktörlerin de kritik bir rol oynadığını göstermektedir. Araştırma, mevcut öğretmen eğitimi programlarının adaylara teorik bir altyapı kazandırmakla birlikte, onları DKAB öğretiminin gerçek sınıf ortamındaki karmaşık dinamiklerine hazırlamakta yetersiz kaldığını ortaya koymuştur. Bu doğrultuda öğretmen yetiştirme sürecinde uygulama ağırlıklı derslerin artırılması, çok kültürlü pedagojik yaklaşımlara yer verilmesi, erken staj deneyimi sağlanması ve teori ile pratiği bütünleştiren bir öğretmen eğitimi modelinin geliştirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Keywords

References

  1. Akbaş, Ahmet - Çelikkaleli, Öner. “Sınıf öğretmeni adaylarının fen öğretimi öz yeterlik i̇nançlarının cinsiyet, öğretim türü ve üniversitelerine göre i̇ncelenmesi”. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 2/1 (2006), 98-110.
  2. Aktan, Osman - Yurtcu, Gülseher. “Din kültürü ve ahlak bilgisi öğretim programı ders kazanımlarının 21. Yüzyıl becerileri açısından i̇ncelenmesi”. Türkiye Din Eğitimi Araştırmaları Dergisi 17 (28 Haziran 2024), 13-50. https://doi.org/10.53112/tudear.1414407
  3. Aktaş, Hamza. “Di̇n kültürü ve ahlak bi̇lgi̇si̇ öğretmenleri̇ni̇n empati̇ düzeyleri̇ i̇le öğretmen özyeterli̇k düzeyleri̇ arasındaki̇ i̇li̇şki̇”. The Journal of Academic Social Science null/109 (2020), 47-64. https://doi.org/10.29228/ASOS.44501
  4. Alev, Sedat. “Öğretmenlerin öz yeterlilik kavramına i̇lişkin algıları: bir olgubilim araştırması”. OPUS International Journal of Society Researches 14/20 (31 Aralık 2019), 956-981. https://doi.org/10.26466/opus.603276
  5. Arslantaş, Süleyman. “An Investigation of Preservice Teachers’ Academic Self-Efficacy and Academic Motivation”. International Journal of Modern Education Studies 5/1 (30 Haziran 2021), 146-167. https://dergipark.org.tr/en/pub/ijonmes/article/1052063
  6. Aslan, Mahire - Kalkan, Handan. “Öğretmenleri̇n özyeterli̇k algılarının anali̇zi̇”. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 8/16 (2018), 477-494. https://doi.org/10.29029/busbed.434926
  7. Aşlamacı, İbrahim. “Öğretmenlerine göre din kültürü ve ahlak bilgisi dersinin din öğretimi modelleri çerçevesinde konumlandırılması”. Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD) 18/2 (28 Aralık 2018), 718-744. https://doi.org/10.30627/cuilah.504960
  8. Aydın, Muhammed Şevki. Açık toplumda din eğitimi. İstanbul: Nobel Akademik Yayıncılık, 2. bs., 2018.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Religious Studies (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

June 30, 2026

Submission Date

February 1, 2026

Acceptance Date

June 26, 2026

Published in Issue

Year 2026 Number: 71

APA
Yılmaz, N. (2026). Sınıf Öğretmeni Adaylarının Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretimine Yönelik Öz Yeterlik İnançları. Dini Araştırmalar, 71, 449-493. https://doi.org/10.15745/da.1879369
AMA
1.Yılmaz N. Sınıf Öğretmeni Adaylarının Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretimine Yönelik Öz Yeterlik İnançları. THE JOURNAL OF RELIGIOUS STUDIES. 2026;(71):449-493. doi:10.15745/da.1879369
Chicago
Yılmaz, Nusrettin. 2026. “Sınıf Öğretmeni Adaylarının Din Kültürü Ve Ahlak Bilgisi Öğretimine Yönelik Öz Yeterlik İnançları”. Dini Araştırmalar, nos. 71: 449-93. https://doi.org/10.15745/da.1879369.
EndNote
Yılmaz N (June 1, 2026) Sınıf Öğretmeni Adaylarının Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretimine Yönelik Öz Yeterlik İnançları. Dini Araştırmalar 71 449–493.
IEEE
[1]N. Yılmaz, “Sınıf Öğretmeni Adaylarının Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretimine Yönelik Öz Yeterlik İnançları”, THE JOURNAL OF RELIGIOUS STUDIES, no. 71, pp. 449–493, June 2026, doi: 10.15745/da.1879369.
ISNAD
Yılmaz, Nusrettin. “Sınıf Öğretmeni Adaylarının Din Kültürü Ve Ahlak Bilgisi Öğretimine Yönelik Öz Yeterlik İnançları”. Dini Araştırmalar. 71 (June 1, 2026): 449-493. https://doi.org/10.15745/da.1879369.
JAMA
1.Yılmaz N. Sınıf Öğretmeni Adaylarının Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretimine Yönelik Öz Yeterlik İnançları. THE JOURNAL OF RELIGIOUS STUDIES. 2026;:449–493.
MLA
Yılmaz, Nusrettin. “Sınıf Öğretmeni Adaylarının Din Kültürü Ve Ahlak Bilgisi Öğretimine Yönelik Öz Yeterlik İnançları”. Dini Araştırmalar, no. 71, June 2026, pp. 449-93, doi:10.15745/da.1879369.
Vancouver
1.Nusrettin Yılmaz. Sınıf Öğretmeni Adaylarının Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretimine Yönelik Öz Yeterlik İnançları. THE JOURNAL OF RELIGIOUS STUDIES. 2026 Jun. 1;(71):449-93. doi:10.15745/da.1879369