TR
EN
Yapay Zekâ Tabanlı Yöntemlerle Hava Kirliliği Araştırmalarının Gelişimi ve Gelecek Perspektifleri: Bibliyometrik Bir İnceleme
Abstract
Kentleşme, enerji tüketimi, sanayileşme ve nüfus artışıyla birlikte hava kirliliği ve hava kalitesindeki düşüş, halk sağlığı ve çevre üzerinde ciddi bir tehdit oluşturmaktadır. Kirleticilerin tespiti ve kontrolü, günümüzün öncelikli sorunlarından biri haline gelmiş ve bu bağlamda yapay zekâ tabanlı yöntemlerin hava kirliliği araştırmalarında artan önemi dikkat çekmiştir. Bu çalışma, 2004–2024 yılları arasında yapay zekâ tabanlı yöntemlerin kullanıldığı hava kirliliği araştırmalarındaki öncelikli temaların gelişimini ve gelecekteki araştırmalara yön verebilecek alanları kapsamlı bir şekilde incelemiştir. Bibliyometrik analiz ve atıf analizi yöntemleri kullanılarak yapılan bu araştırma, literatürün sistematik bir değerlendirmesini sunmuş ve hava kirliliği ile ilgili yapay zekâ uygulamalarının zamanla üstel bir artış gösterdiğini ortaya koymuştur. Araştırma sonuçları, 2014 sonrası dönemde yapay zekâ tabanlı yöntemlerin literatürde bir paradigma değişimi yaratarak hava kirliliği tahminleri ve modellemelerinde merkezi bir rol üstlendiğini göstermektedir. Aynı zamanda, disiplinler arası iş birliği eğilimlerinin güçlenmekte olduğunu ve yapay zekâ tabanlı yöntemlerin yalnızca yenilikçi bir çözüm sunmakla kalmayıp, aynı zamanda literatürdeki evrimi şekillendiren bir dönüşüm sağladığını ortaya koymaktadır. Bu analiz, alanın mevcut durumunu anlamak ve gelecekteki araştırma yönelimlerini belirlemek için değerli bir bilgi kaynağı sunmakta, yapay zekâ tabanlı yöntemlerin hava kirliliği çalışmalarında daha geniş ve etkili bir şekilde kullanılabileceğini güçlü bir şekilde desteklemektedir.
Keywords
Supporting Institution
Yok
Project Number
Yok
Ethical Statement
Yok
Thanks
Verilerin analiz edilmesi ve anlamlı sonuçların elde edilmesinde güçlü istatistiksel ve grafiksel yetenekleriyle katkı sağlayan Bibliometrix R paketi (http://www.bibliometrix.org) içerisindeki bibliShiny yazılımı geliştiricilerine, ayrıca araştırmanın temelini oluşturan kapsamlı bibliyometrik verileri sağlayan Clarivate Analytics Web of Science, WoS veritabanına teşekkür edilmektedir.
References
- Ansari, A., & Quaff, A. R. (2024). Bibliometric analysis of Indian research trends in air quality forecasting research using machine learning from 2007–2023 using Scopus database. Environmental Research and Technology, 7(3), 356–377. https://doi.org/10.35208/ert.1434390
- Aria, M., & Cuccurullo, C. (2017). Bibliometrix: an R-tool for comprehensive science mapping analysis. Journal of Informetrics, 11(4), 959–975. https://doi.org/10.1016/j.joi.2017.08.007
- Awasthi, A., Pattnayak, K. C., Tiwari, P. R., Panda, S. K., Gautam, S., Choudhury, T., & Sar, A. (2024). Air quality monitoring (AQM) and prediction. In A. Awasthi, K. C. Pattnayak, G. Dhiman, & P. R. Tiwari (Eds.), Artificial intelligence for air quality monitoring and prediction (Vol. 1, pp. 1–23). CRC Press.
- Birkle, C., Pendlebury, D., Schnell, J., & Adams, J. (2020). Web of science as a data source for research on scientific and scholarly activity. Quantitative Science Studies, 1, Article 3550, 1–14. https://doi.org/10.1162/qss_a_00018
- Chen, G., Li, S., Knibbs, L. D., Hamm, N. A. S., Cao, W., Li, T., Guo, J., Ren, H., Abramson, M. J., & Guo, Y. (2018). A machine learning method to estimate PM2.5 concentrations across China with remote sensing, meteorological and land use information. Science of the Total Environment, 636, 52–60. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2018.04.251
- Chen, J., Chen, Q., Hu, L., Yang, T., Yi, C., & Zhou, Y. (2024). Unveiling trends and hotspots in air pollution control: a bibliometric analysis. Atmosphere, 15, Article 630. https://doi.org/10.3390/atmos15060630
- da Silva Filho, A. M., da Silva, I. J., Queila, K., Brito, D., Sobrinho, T. G., & Chaves, L. H. G. (2020). Air pollution: bibliometric analysis and space-temporal distribution of specialized scientific production. International Journal of Advanced Engineering Research and Science, 7(10), 331–341. https://dx.doi.org/10.22161/ijaers.710.38
- Di, Q., Amini, H., Shi, L., Kloog, I., Silvern, R., Kelly, J., Sabath, M. B., Choirat, C., Koutrakis, P., Lyapustin, A., Wang, Y., Mickley, L. J., & Schwartz, J. (2019). An ensemble-based model of PM2.5 concentration across the contiguous United States with high spatiotemporal resolution. Environment International, 130, Article 104909. https://doi.org/10.1016/j.envint.2019.104909
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Air Pollution Modelling and Control
Journal Section
Research Article
Publication Date
July 27, 2025
Submission Date
January 27, 2025
Acceptance Date
April 8, 2025
Published in Issue
Year 2025 Volume: 11 Number: 2
APA
Aydın, O., & Kılar, H. (2025). Yapay Zekâ Tabanlı Yöntemlerle Hava Kirliliği Araştırmalarının Gelişimi ve Gelecek Perspektifleri: Bibliyometrik Bir İnceleme. Doğal Afetler Ve Çevre Dergisi, 11(2), 471-487. https://doi.org/10.21324/dacd.1628030
AMA
1.Aydın O, Kılar H. Yapay Zekâ Tabanlı Yöntemlerle Hava Kirliliği Araştırmalarının Gelişimi ve Gelecek Perspektifleri: Bibliyometrik Bir İnceleme. J Nat Haz Environ. 2025;11(2):471-487. doi:10.21324/dacd.1628030
Chicago
Aydın, Olgu, and Hatice Kılar. 2025. “Yapay Zekâ Tabanlı Yöntemlerle Hava Kirliliği Araştırmalarının Gelişimi Ve Gelecek Perspektifleri: Bibliyometrik Bir İnceleme”. Doğal Afetler Ve Çevre Dergisi 11 (2): 471-87. https://doi.org/10.21324/dacd.1628030.
EndNote
Aydın O, Kılar H (July 1, 2025) Yapay Zekâ Tabanlı Yöntemlerle Hava Kirliliği Araştırmalarının Gelişimi ve Gelecek Perspektifleri: Bibliyometrik Bir İnceleme. Doğal Afetler ve Çevre Dergisi 11 2 471–487.
IEEE
[1]O. Aydın and H. Kılar, “Yapay Zekâ Tabanlı Yöntemlerle Hava Kirliliği Araştırmalarının Gelişimi ve Gelecek Perspektifleri: Bibliyometrik Bir İnceleme”, J Nat Haz Environ, vol. 11, no. 2, pp. 471–487, July 2025, doi: 10.21324/dacd.1628030.
ISNAD
Aydın, Olgu - Kılar, Hatice. “Yapay Zekâ Tabanlı Yöntemlerle Hava Kirliliği Araştırmalarının Gelişimi Ve Gelecek Perspektifleri: Bibliyometrik Bir İnceleme”. Doğal Afetler ve Çevre Dergisi 11/2 (July 1, 2025): 471-487. https://doi.org/10.21324/dacd.1628030.
JAMA
1.Aydın O, Kılar H. Yapay Zekâ Tabanlı Yöntemlerle Hava Kirliliği Araştırmalarının Gelişimi ve Gelecek Perspektifleri: Bibliyometrik Bir İnceleme. J Nat Haz Environ. 2025;11:471–487.
MLA
Aydın, Olgu, and Hatice Kılar. “Yapay Zekâ Tabanlı Yöntemlerle Hava Kirliliği Araştırmalarının Gelişimi Ve Gelecek Perspektifleri: Bibliyometrik Bir İnceleme”. Doğal Afetler Ve Çevre Dergisi, vol. 11, no. 2, July 2025, pp. 471-87, doi:10.21324/dacd.1628030.
Vancouver
1.Olgu Aydın, Hatice Kılar. Yapay Zekâ Tabanlı Yöntemlerle Hava Kirliliği Araştırmalarının Gelişimi ve Gelecek Perspektifleri: Bibliyometrik Bir İnceleme. J Nat Haz Environ. 2025 Jul. 1;11(2):471-87. doi:10.21324/dacd.1628030
