Research Article

Regresyon Tabanlı Yöntemler Kullanılarak Baraj Etkisindeki Akarsularda Askıda Katı Madde Tahmini

Volume: 12 Number: 1 January 25, 2026
EN TR

Regresyon Tabanlı Yöntemler Kullanılarak Baraj Etkisindeki Akarsularda Askıda Katı Madde Tahmini

Abstract

Askıda katı madde (AKM) tahmini, baraj gölleri, nehir ekosistemleri, su kaynaklarının yapısal değişiklikleri, çeşitli operasyonel faaliyetler, çevre güvenliği ve su yönetimi bakımından oldukça önemlidir. Bu çalışmada Amerika Birleşik Devletleri’ndeki Patapsco Nehri’nin günlük ortalama AKM (mg/L) değerlerini tahmin etmek için klasik regresyon analizi (KRA) ve çok değişkenli uyarlanabilir regresyon eğrileri (ÇDURE) yöntemleri kullanılmıştır. Modelleri oluşturmak için Catonsville ve Elkridge gözlem istasyonlarından alınan günlük ortalama debi (Q), bulanıklık (T) ve AKM verileri kullanılmıştır. Ekim 2016 ile Eylül 2021 dönemini kapsayan 1824 veriden 1199’u eğitim (%65.74), 300’ü doğrulama (%16.45) ve 325’i test (%17.81) seti için kullanılmıştır. Geliştirilen modellerin performansları ortalama karesel hatanın karekökü, ortalama mutlak hata ve Nash-Sutcliffe verimlilik katsayısı istatistikleri kullanılarak değerlendirilmiştir. AKM tahmini için Q ve T parametreleri ile üç farklı model kurulmuştur. Q ve T parametrelerinin birlikte kullanıldığı model diğer modellere kıyasla her iki istasyonda da daha yüksek tahmin performansı göstermiştir. Ayrıca eğitim veri setinde KRA yöntemi, doğrulama ve test veri setlerinde ise ÇDURE yöntemi yüksek performans göstermiştir. ÇDURE yönteminin KRA yöntemine kıyasla daha yüksek tahmin performansı sergilediği sonucuna ulaşılmıştır.

Keywords

References

  1. Abed, M. S., Kadhim, F. J., Almusawi, J. K., Imran, H., Bernardo, L. F. A., & Henedy, S. N. (2023). Utilizing multivariate adaptive regression splines (MARS) for precise estimation of soil compaction parameters. Applied Sciences, 13(21), Article 11634. https://doi.org/10.3390/app132111634
  2. Achite, M., Yaseen, Z. M., Heddam, S., Malik, A., & Kisi, O. (2022). Advanced machine learning models development for suspended sediment prediction: comparative analysis study. Geocarto International, 37(21), 6116–6140. https://doi.org/10.1080/10106049.2021.1933210
  3. Adnan, R. M., Liang, Z., El-Shafie, A., Zounemat-Kermani, M., & Kisi, O. (2019). Prediction of suspended sediment load using data-driven models. Water, 11(10), Article 2060. https://doi.org/10.3390/w11102060
  4. Adnan, R., Wang, M., Masood, A., Kisi, O., Shahid, S., & Zounemat-Kermani, M. (2025). Applications of advanced optimized neuro fuzzy models for enhancing daily suspended sediment load prediction. Computer Modeling in Engineering & Sciences, 143(1), Article 1249. https://doi.org/10.32604/cmes.2025.062339
  5. Asadi, M. A., Mokhtari, L. G., Zandi, R., & Naemitabar, M. (2025). Modeling, evaluation and forecasting of suspended sediment load in Kal-e Shur River, Sabzevar Basin, in northeast of Iran. Applied Water Science, 15(3), Article 44. https://doi.org/10.1007/s13201-025-02361-0
  6. Bayazıt, M. (1981). Hidrolojide istatistik yöntemler. İstanbul Teknik Üniversitesi Matbaası.
  7. Bayram, A., Kankal, M., & Onsoy, H. (2012). Estimation of suspended sediment concentration from turbidity measurements using artificial neural networks. Environmental Monitoring and Assessment, 184(7), 4355–4365. https://doi.org/10.1007/s10661-011-2269-2
  8. Cashman, M. J., Gellis, A. C., Boyd, E., Collins, M. J., Anderson, S. W., McFarland, B. D., & Ryan, A. M. (2021). Channel response to a dam‐removal sediment pulse captured at high‐temporal resolution using routine gage data. Earth Surface Processes and Landforms, 46(6), 1145–1159. https://doi.org/10.1002/esp.5083

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Civil Engineering (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

January 25, 2026

Submission Date

July 11, 2025

Acceptance Date

October 5, 2025

Published in Issue

Year 2026 Volume: 12 Number: 1

APA
Kumantaş, M., Mete, B., Nacar, S., & Bayram, A. (2026). Regresyon Tabanlı Yöntemler Kullanılarak Baraj Etkisindeki Akarsularda Askıda Katı Madde Tahmini. Doğal Afetler Ve Çevre Dergisi, 12(1), 146-158. https://doi.org/10.21324/dacd.1740145
AMA
1.Kumantaş M, Mete B, Nacar S, Bayram A. Regresyon Tabanlı Yöntemler Kullanılarak Baraj Etkisindeki Akarsularda Askıda Katı Madde Tahmini. J Nat Haz Environ. 2026;12(1):146-158. doi:10.21324/dacd.1740145
Chicago
Kumantaş, Mahir, Betül Mete, Sinan Nacar, and Adem Bayram. 2026. “Regresyon Tabanlı Yöntemler Kullanılarak Baraj Etkisindeki Akarsularda Askıda Katı Madde Tahmini”. Doğal Afetler Ve Çevre Dergisi 12 (1): 146-58. https://doi.org/10.21324/dacd.1740145.
EndNote
Kumantaş M, Mete B, Nacar S, Bayram A (January 1, 2026) Regresyon Tabanlı Yöntemler Kullanılarak Baraj Etkisindeki Akarsularda Askıda Katı Madde Tahmini. Doğal Afetler ve Çevre Dergisi 12 1 146–158.
IEEE
[1]M. Kumantaş, B. Mete, S. Nacar, and A. Bayram, “Regresyon Tabanlı Yöntemler Kullanılarak Baraj Etkisindeki Akarsularda Askıda Katı Madde Tahmini”, J Nat Haz Environ, vol. 12, no. 1, pp. 146–158, Jan. 2026, doi: 10.21324/dacd.1740145.
ISNAD
Kumantaş, Mahir - Mete, Betül - Nacar, Sinan - Bayram, Adem. “Regresyon Tabanlı Yöntemler Kullanılarak Baraj Etkisindeki Akarsularda Askıda Katı Madde Tahmini”. Doğal Afetler ve Çevre Dergisi 12/1 (January 1, 2026): 146-158. https://doi.org/10.21324/dacd.1740145.
JAMA
1.Kumantaş M, Mete B, Nacar S, Bayram A. Regresyon Tabanlı Yöntemler Kullanılarak Baraj Etkisindeki Akarsularda Askıda Katı Madde Tahmini. J Nat Haz Environ. 2026;12:146–158.
MLA
Kumantaş, Mahir, et al. “Regresyon Tabanlı Yöntemler Kullanılarak Baraj Etkisindeki Akarsularda Askıda Katı Madde Tahmini”. Doğal Afetler Ve Çevre Dergisi, vol. 12, no. 1, Jan. 2026, pp. 146-58, doi:10.21324/dacd.1740145.
Vancouver
1.Mahir Kumantaş, Betül Mete, Sinan Nacar, Adem Bayram. Regresyon Tabanlı Yöntemler Kullanılarak Baraj Etkisindeki Akarsularda Askıda Katı Madde Tahmini. J Nat Haz Environ. 2026 Jan. 1;12(1):146-58. doi:10.21324/dacd.1740145