Açık İşletme Demir Cevherleşmesinin Asit Maden Drenajı Oluşumuna Yönelik Kestirimlerinin Araştırılması (Adana/Saimbeyli)
Abstract
Bu çalışma, Adana İli, Saimbeyli İlçesi, Kaburluk Mevkiinde bulunan demir cevherleşmesinin Asit Maden Drenajı (AMD) oluşumuna yönelik kestirimlerin araştırılması hakkında arazi ve laboratuvar çalışmalarını ve Asit Üretme Potansiyeli (AÜP), Nötürleştirme Potansiyeli (NP) ile ilgili statik testleri içermektedir. Bölgedeki demir cevheri oluşumu Üst Devoniyen şeyl kumtaşı-kireçtaşı ardalanmasının tabanında Orta Devoniyen dolomitik kireçtaşları içerisinde bir kapanda yerleşmiştir. Araziden alınan cevher ve yan kayaç örnekleri üzerinde jeokimyasal ve statik testler kapsamında XRF, XRD, toplam S (toplam kükürt), NP (Nötralizasyon potansiyeli), AÜP (Asit Üretim Potansiyeli), Çamur pH, fışırdama ölçümleri yapılmış, elde edilen verilere göre örneklerin NP, NNP (Net nötralizasyon potansiyeli), AÜP, Nötürleşme potansiyel oranı (NPO= NP/AÜP) değerlendirilmiştir. Cevherleşmenin parajenezini hematit, götit, siderit ve limonit, yan kayaç parajenezini ise dolomit, kalsit ve pirit mineralleri oluşturmaktadır. Yan kayaç örneklerinde % toplam S: 0,21-0,42, NP (∑NP (kg/ton)): 289,07-478,07, AÜP sülfürik asit eşdeğerleri (kg/ton): 13,13- 26,25 tespit edilmiştir. NPO değerleri, 11,01-31,26 aralığında hesaplanmıştır. Cevherde yapılan analiz sonuçlarına göre: %toplam S: 0,03-0,09, NP (∑NP (kg/ton)): 8,07-53,16, AÜP sülfürik asit eşdeğerleri (kg/ton):1,56-5,56 tespit edilmiştir. NPO değerleri ise 2,58-16,50 olarak hesaplanmıştır. NPO değerlerine göre yan kayaç ve cevherli örneklerin asit üretme potansiyeli bulunmamaktadır. Ancak, maden sahasının faaliyete geçildiği zamanlarda asit üretme potansiyel ihtimali mevcut olduğundan, kinetik testlerin bölgede maden faaliyeti başladıktan sonra yapılması önerilmektedir.
Keywords
References
- Adam K., Kourtis A., Gazea B.,Kontopoulos, A., (1996), Comparison of static test techniques for the prediction of acid rock drainage in polymetallic sulphide mines, Engineering Foundation Conference in the Mining and Mineral Processing Industries, Italy, ss.121-127.
- Akaryalı E., Gücer M.A., Alemdağ S., (2018), Atık barajı rezervuarı ve cevher stok alanlarında asit maden drenajı (amd) oluşumunun değerlendirilmesi: Gümüşhane Örneği, Doğal Afetler ve Çevre Dergisi, 4(2), 192-209.
- Alemdağ S., Akayalı E., Gücer M.A., (2020a), Flotasyon tesis atıklarının asit üretme potansiyeli ve kirliliğin önlenmesi, Gümüşhane, KD Türkiye, Yerbilimleri, 41(1), 56-85.
- Alemdağ S., Akaryalı E., Gücer M.A., (2020b), Prediction of mine drainage generation potential and the prevention method in the Gümüşköy (Kütahya) mineralization area, NW-Turkey. Journal of Mountain Science, 17(10), 2387-2404.
- Baykul A., (1990), Aşılık (Saimbeyli-Adana) Demir yatağının metalojenik incelemesi, Yüksek Lisans Tezi, Çukurova Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Adana.
- Berghorn G.H., Hunzeker G.R., (2001), Passive treatment alternatives for remediating abandoned-mine drainage. Remediation 11, 111-127.
- Brodie M.J., Broughton L, M., Robertson A., (1991), A conceptual rock classification system for waste management and laboratory method for ard prediction from rock piles, Second Internetional Conference on the Abatement of Acid Drainage, Vol:3 Montreal, Quebec, September 16-18, MEND Program Ed- Quebec Mining Association, Otawa, ss. 119-135.
- Caraballo M.A., Rötting T.S., Macías F., Nieto J.M., Ayora C., (2009), Field Multi-step limestone and mgo passive system to treat acid mine drainage with high metal concentrations, Applied Geochemistry, 24, 2301-2311.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Environmental Engineering, General Geology, Geological Sciences and Engineering (Other)
Journal Section
Research Article
Authors
Ayşe Dokuzlar
This is me
0000-0002-9749-7177
Türkiye
Nil Yapıcı
*
0000-0001-9761-9122
Türkiye
Publication Date
January 25, 2021
Submission Date
June 4, 2020
Acceptance Date
December 14, 2020
Published in Issue
Year 2021 Volume: 7 Number: 1
