Research Article

İslam Ekonomisi ve Finansı ile İlgili Çalışmalarda Metodolojik Sorun: Fıkhî İstidlâl

Volume: 36 Number: 2 August 26, 2025
TR EN

İslam Ekonomisi ve Finansı ile İlgili Çalışmalarda Metodolojik Sorun: Fıkhî İstidlâl

Abstract

Günümüzde İslam ekonomisinin metodolojisine ilişkin tartışılmakta olan problemlerden biri, fıkhi istidlâl sorunudur. Alanla ilgili fıkhi istidlâl girişiminde bulunan çalışmaların önemli bir kısmında, ortaya çıkan yeni finansal ürünlerin veya meselelerin meşrulaştırılmaya çalışıldığı gözlemlenmektedir. Literatüre bakıldığında problemin İslam ekonomisi ve f inansına yönelik ortaya konulan akademik çalışmalar bağlamında özel olarak ele alınmadığı görülmektedir. Dolayısıyla çalışmamızın amacı, akademik çalışmalarda fıkhi istidlâl sürecinde meydana gelen sorunların ve yersiz kullanımların tespit edilerek tasnif edilmesi ve tartışılmasıdır. Veri toplama aşamasında TRDizin, Web of Science (WoS) ve Scopus gibi dizinlerde yer alan makale örnekleri esas alınmıştır. Veri analizi aşamasında ise içerik ve literatür incelemesi modeline dayalı nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Araştırma neticesinde fıkhi istidlâlin: a) naslardan doğrudan istidlâl; b) fıkıh usûlünün yanlış kullanımı; c) kavâidle istidlâl; d) mezhep görüşlerinin nakli ve içtihatla ilgili sorunlar gibi farklı şekillerde karşımıza çıkabileceği tespit edilmiştir. Son olarak tespit edilen sorunların önlenmesine ve çözümüne yönelik bir dizi öneriler sunulmuştur.

Keywords

References

  1. AAOIFI. Faizsiz Finans Standartları. İstanbul: Türkiye Katılım Bankaları Birliği Yayınları, 2015. google scholar
  2. Abasimel, Nasir Ababulgu. “Islamic Banking and Economics: Concepts and Instruments, Features, Advantages, Differences from Conventional Banks, and Contributions to Economic Growth”. Journal of the Knowledge Economy 14/2 (2023), 1923-1950. https://doi.org/10.1007/s13132-022-00940-z google scholar
  3. Abd Rahman, Nurulhuda vd. “Islamic Legal Maxim for Shari’ah Audit in Islamic Bank”. Journal of Islamic Accounting and Business Research 11/2 (2020), 457-471. https://doi.org/10.1108/ JIABR-11-2017-0170 google scholar
  4. Abdulazeem Abozaid. “The Role of Fiqh in Islamic Finance”. Islamic Economics: Basic Concepts, New Thinking and Future Directions. ed. Taha Eğri, Necmettin Kızılkaya. 165-180. Newcastle upon Tyne, 1. Basım, 2015. google scholar
  5. Abozaid, Abdulazeem. “Critical Review of the Tools of Ijtihad Used in Islamic Finance”. Journal of Islamic Economic Studies 24/1 (2016), 77-94. google scholar
  6. Aghnides, Nicolas P. Mohammedan Theories of Finance with an Introduction to Mohammedan Law and Bibliography. New York: Columbia University Press, 1916. google scholar
  7. Ahmad, Abu Umar Faruq vd. “Social Impact Sukuk: Implications from the Notion of Maşlaha”. Wealth Management and Investment in Islamic Settings. ed. Toseef Azid vd. 201-210. Singapore: Springer Nature Singapore, 2022. https://doi.org/10.1007/978-981-19-3686-9_13 google scholar
  8. Ahmed b. Hanbel, Ebû Abdillâh Muhammed eş-Şeybânî el-Mervezî. el-Müsned. ed. Şuayb el-Arnaût - Adil Murşid. 50 Cilt. Beyrut: Müessesetü’r-Risâle, 1. Basım, 2001. google scholar

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Religious Studies (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

August 26, 2025

Submission Date

February 28, 2025

Acceptance Date

April 22, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 36 Number: 2

APA
Shamshiyev, O. (2025). İslam Ekonomisi ve Finansı ile İlgili Çalışmalarda Metodolojik Sorun: Fıkhî İstidlâl. Darulfunun Ilahiyat, 36(2), 539-574. https://doi.org/10.26650/di.2025.36.2.1648613
AMA
1.Shamshiyev O. İslam Ekonomisi ve Finansı ile İlgili Çalışmalarda Metodolojik Sorun: Fıkhî İstidlâl. darulfunun ilahiyat. 2025;36(2):539-574. doi:10.26650/di.2025.36.2.1648613
Chicago
Shamshiyev, Ozat. 2025. “İslam Ekonomisi Ve Finansı Ile İlgili Çalışmalarda Metodolojik Sorun: Fıkhî İstidlâl”. Darulfunun Ilahiyat 36 (2): 539-74. https://doi.org/10.26650/di.2025.36.2.1648613.
EndNote
Shamshiyev O (August 1, 2025) İslam Ekonomisi ve Finansı ile İlgili Çalışmalarda Metodolojik Sorun: Fıkhî İstidlâl. darulfunun ilahiyat 36 2 539–574.
IEEE
[1]O. Shamshiyev, “İslam Ekonomisi ve Finansı ile İlgili Çalışmalarda Metodolojik Sorun: Fıkhî İstidlâl”, darulfunun ilahiyat, vol. 36, no. 2, pp. 539–574, Aug. 2025, doi: 10.26650/di.2025.36.2.1648613.
ISNAD
Shamshiyev, Ozat. “İslam Ekonomisi Ve Finansı Ile İlgili Çalışmalarda Metodolojik Sorun: Fıkhî İstidlâl”. darulfunun ilahiyat 36/2 (August 1, 2025): 539-574. https://doi.org/10.26650/di.2025.36.2.1648613.
JAMA
1.Shamshiyev O. İslam Ekonomisi ve Finansı ile İlgili Çalışmalarda Metodolojik Sorun: Fıkhî İstidlâl. darulfunun ilahiyat. 2025;36:539–574.
MLA
Shamshiyev, Ozat. “İslam Ekonomisi Ve Finansı Ile İlgili Çalışmalarda Metodolojik Sorun: Fıkhî İstidlâl”. Darulfunun Ilahiyat, vol. 36, no. 2, Aug. 2025, pp. 539-74, doi:10.26650/di.2025.36.2.1648613.
Vancouver
1.Ozat Shamshiyev. İslam Ekonomisi ve Finansı ile İlgili Çalışmalarda Metodolojik Sorun: Fıkhî İstidlâl. darulfunun ilahiyat. 2025 Aug. 1;36(2):539-74. doi:10.26650/di.2025.36.2.1648613