Orta Karadeniz Bölgesi illerine ait toprak sıcaklıklarının yapay sinir ağları yöntemi ile tahmin edilmesi
Abstract
Toprakta suyun bulunuşu, hareketi, buharlaşması ve hava kapasitesi, ayrışması olayları, mikrobiyolojik faaliyet, kök solunumu ve vejetatif faaliyet gibi olayların tümü toprak sıcaklığının etkisi altındadır. Bu çalışmada toprak sıcaklık değerlerinin Yapay Sinir Ağları (YSA) yöntemi kullanılarak tahmin edilmesi amaçlanmıştır. Orta Karadeniz bölümü illerine ait farklı toprak katmanlarındaki (5, 10, 20, 50 ve 100 cm) aylık ortalama toprak sıcaklık değerleri ve diğer meteorolojik veriler Meteoroloji Genel Müdürlüğünden 1971-2015 yılları için temin edilmiştir. Üç katmanlı ileri beslemeli bir YSA yapısı oluşturularak YSA’nın öğrenmesi için Levenberg-Marquardt (LM) algoritması uygulanmıştır. 1971-1990 yılları arası aylık meteorolojik veriler eğitim verisi, 1991-2000 yılları arası aylık veriler test verisi, 2001-2015 yılları arası aylık veriler validasyon verisi olarak kullanılmıştır. İklim verileri ve toprak katmanı göz önüne alınarak 10 farklı YSA Modeli oluşturulmuştur. Tüm istasyonlarda farklı derinliklerde elde edilen sonuçlar için belirleme katsayısı (R²) 0.85-0.99 arasında, tahmin hatasının standart sapması (RMSE) 0.24-3.74 arasında ve ortalama mutlak hata (MAE) 0.01-2.33 arasında değişmektedir. Çalışma sonucu YSA modellerinin Orta Karadeniz İlleri aylık toprak sıcaklık hesaplamalarında başarılı sonuçlar verdiği görülmüştür.
Keywords
References
- Aslay, F., & Özen Ü. (2013). Meteorolojik parametreler kullanılarak yapay sinir ağları ile toprak sıcaklığının tahmini. Politeknik Dergisi, 16(4):139-145.
- Bilgili, M. (2011).Theuse of artificial neural networks for forecasting the monthly mean soil temperatures in Adana, Turkey. Tubitak Journal of Agriculture and Forestry, 35(5):83-93.
- Bilgili, M., Şimşek, E., & Şahin, B. (2010). Ege Bölgesi’ndeki toprak sıcaklıklarının yapay sinir ağları yöntemi ile belirlenmesi. Isı Bilimi ve Tekniği Dergisi, 30(1):121-132.
- Dohnal, J. (2004). Using of Levenberg-Marquardt method in identification by neural Networks. Student EEICT 2004. Brno: Ing. Zdeněk Novotný CSc, pp. 361-365, ISBN 80-214-2636-5.
- Ekberli, İ.,Gülser, Ç., & Özdemir, N. (2005). Toprakların termo-fiziksel özellikleri ve ısısal yayınım katsayısının değerlendirilmesi. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 20(2):85-91.
- Fausset, L.V. (1994).Fundamentals of neural networks architectures, algorithms and applications. Prentice Hall Upper Saddle River, NJ.
- Ferrari, S., & Jensenius, M. (2008). A constrained optimization approach to preserving priorknowledge during incremental training. IEEE Trans. Neural Network, 19(6):996-1009.
- Gerayzade, A.P. (1989). Toprak bitki atmosfer sisteminde enerji döngüsü. Baku, Elm, 158 s.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
-
Journal Section
Research Article
Publication Date
December 10, 2019
Submission Date
March 14, 2019
Acceptance Date
October 23, 2019
Published in Issue
Year 2019 Volume: 36 Number: 2
Cited By
Toprağın bazı ısı parametrelerinin maksimum toprak sıcaklığıyla ilişkisi
Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Dergisi
https://doi.org/10.33409/tbbbd.1105351Trend Analysis and Spatial Distribution of Surface Soil Temperatures in Türkiye
Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi
https://doi.org/10.30910/turkjans.1598495