Türkiye Yerel Çeşit Genetik Kaynaklarının Muhafazası
Abstract
Biyolojik çeşitlilik ve kültürel mirasın önemli bir bileşeni olan yerel çeşitler (YÇ) yetiştiği çevre koşullarına adapte olmuş, resmi ıslah programına alınmamış, yetiştiricinin kullanım, bilgi, alışkanlık ve gelenekleri ile yakından ilişkili değişken bir populasyon olarak tanımlanmaktadır. Yerel çeşitler coğrafik, ekolojik izolasyon ve tarımı yaygın olmayan türlere ait olmaları nedeniyle günümüze kadar gelebilmişlerdir. Yüksek verimli modern çeşitlerin doğrudan doğruya yerel çeşitlerin yerini alması, tescil edilmemiş tohumluk satışının yasak olması nedeniyle yerel çeşit yetiştiriciliği giderek azalmaktadır. Özellikle kendi tüketimleri için bu çeşitleri yetiştiren ve muhafaza eden kişilerin yaşlı olması nedeniyle bu çeşitler onlarla birlikte giderek kaybolmaktadır. Ülkemizde yetiştirilen yerel çeşitlere ait tam bir liste mevcut olmayıp, şu an hangilerinin yetiştirildiği ya da tamamen kaybolduğu tam anlamıyla bilinmemektedir. Yerel çeşit çeşitliliğinin sistematik, koordine ve entegre in situ ve ex situ koruması ulusal yerel çeşit yönetim planının geliştirilmesi ile mümkündür. Yerel çeşit ulusal yönetim planı, yerel çeşitlerin koruma ve kullanımında ulusal yaklaşımı ana hatları ile belirten bir belgedir. Yerel çeşitlerin listesi, dağılımı, yetiştiriciliği ve kullanım uygulamaları, tehdit değerlendirmesi, koruma durumları ve öncelikler yanında yetiştiriciler, ıslahçılar ve diğer kullanıcı bilgilerini de içerebilir. Ulusal yönetim planının geliştirilmesinde temel adım ulusal yerel çeşit checklist ve envanterinin hazırlanmasıdır. Envanterlerin hazırlanması tarımsal biyoçeşitliliğin korunmasında bir başlangıç noktasıdır. Dolayısıyla gelecek nesiller için yerel çeşit çeşitliliğinin kayıtlanması, ex situ ve in situ sistematik koruma durumlarının tanımlanması ve uygulanabilmesi, değişikliklerin izlenebilirliği, değişen pazar taleplerinin karşılanmasında yerel çeşit kullanımlarını artırma ve ülkemiz gıda güvenliğine katkı sağlaması bakımından ulusal yerel çeşit envanterinin hazırlanması öncelik taşımaktadır.
Keywords
References
- Camacho Villa TC, Maxted N, Scholten M, Ford-Lloyd B. 2005. Defining and identifying crop landraces. Plant Genetic Resources: Characterization and Evaluation 3, 373-384.
- Esquinas-Alcazar JT 1993. Plant genetic resources. In: M.D. Hayward, N.O. Bosemark and I. Romagosa (eds.) Plant Breeding: Principles and Prospects, Chapman & Hall, London, UK, pp. 33-51.
- Hammer K, Knupffer H, Xhuveli L, Perrino P. 1996. Estimating genetic erosion in landraces. Two case studies. Genetic Resources and Crop Evolution 43, 329-336.
- Hammer K. (2004). Resolving the challenge posed by agrobiodiversity and plant genetic resources - an attempt. Kassel University Press, Kassel, Germany. 184pp.
- Hammer K, Teklu Y. (2006). Erhaltungsstrategien pflanzengenetischer Ressourcen die PGR-Bewegung, und was dann? Vorträge für Pflanzenzüchtg 70, 7-15.
- Harlan JR. (1975). Our vanishing genetic resources. Science 188, 618-621.
- Kan M, Küçükçongar M, Keser M, Morgounov A, Muminjanov H, Özdemir F, Qualset C. 2014. Wheat Landraces Inventory Of Turkey.http://arastirma.tarim.gov.tr/bahridagdas/Belgeler/Turkey-Wheat-Landrace-Report-2014.pdf
- Kell SP, Maxted N, Allender C, Astley D, Ford-Lloyd BV. and contributors (2009). Vegetable Landrace Inventory of England and Wales. The University of Birmingham, UK. 117 pp.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
-
Journal Section
Research Article
Authors
Necla Taş
*
This is me
Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü
Türkiye
Gün Kırcalıoğlu
This is me
Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü
Türkiye
Kader Kurşun Kırcı
This is me
Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü
Türkiye
Umut Özer
This is me
Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü
Türkiye
Publication Date
June 1, 2017
Submission Date
March 13, 2017
Acceptance Date
May 27, 2017
Published in Issue
Year 2017 Volume: 10 Number: 1