EBÛ HAYYÂN EL-ENDELÛSÎ’NİN DİLSEL İSTİŞHATLARA BAKIŞI

Arapçada bir ifade veya kaidenin doğruluğunu bir delil ile ispat etmek olan istişhâd, hangi delillerle yapılacağı konusu, dil âlimleri arasında dilin ilk dönemlerinden itibaren tartışılan bir konu olmuştur. Fakat dilcilerin genel kabulüne göre dildeki istişhâd: Kur’ân ve kırâatleri, Hadis, Arap kelamı ve zarûret ile yapılmaktadır. Sarf, nahiv, tefsir, hadis, usûl-i fıkh ve kelâm konularında yetişmiş olan, bu konularla alakalı birçok eser telif eden, bu çerçevede birçok meşhur öğrenci yetiştiren ve asıl çalışma alanı Arap dili ve grameri olan Ebû Hayyân el-Endelüsî(ö. 745/1344), istişhâd konusunda her ne kadar Basra dil mektebi ve Zâhiriyye mezhebinin görüşlerini takip etmişse de kendine özgü bir bakış açısına sahiptir. Çalışmada kırâatler ile ilgili genel bilgiler verildikten sonra Ebû Hayyân’nın hangi kırâatlerle istişhâd yaptığı ve kırâatlerle istişhâd meselesindeki bakış açısı açıklanmıştır. Yine dilciler arasında tartışmalı bir konu olan hadis ile istişhâd meselesini ayrıntılı bir şekilde ele alıp konu ile alakalı Ebû Hayyân’ın görüşü anlatılmıştır. Ayrıca nesir ve şiirden oluşan Arap kelamı ve zarûret açıklandıktan sonra Ebû Hayyân’ın bu konulardaki bakış açısı serdetmeye çalışılmıştır.