Spor Bilimleri Fakültesi Öğrencilerinin Çözüm Odaklı Düşünmeleri ile Etkili Karar Verme Becerileri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Abstract

Araştırmada, spor bilimleri fakültesi öğrencilerinin çözüm odaklı düşünmeleri ile etkili karar verebilme becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma nicel araştırma yaklaşımlarından ilişkisel tarama modeli doğrultusunda tasarlanmıştır. Araştırma grubunu Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi’nde öğrenim gören ve kolayda örnekleme yöntemiyle belirlenen toplam 234 spor bilimleri fakültesi öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmada kişisel bilgi formu, “Çözüm Odaklı Düşünme Ölçeği (ÇODÖ)” ve“Sporda Etkili Karar Verme Ölçeği (SEKVÖ)”kullanılmıştır. Verilerin analizinde betimsel istatistikler, t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve Pearson Korelasyon testi uygulanmıştır. Araştırmadan elde edilen veriler doğrultusunda; öğrencilerin çözüm odaklı düşünmelerinde cinsiyet, millilik durumu, branş ve spor yılı değişkenlerine göre anlamlı farklılık tespit edilirken (p<0.05); yaş, bölüm ve sınıf değişkenlerine göre anlamlı farklılık tespit edilmemiştir (p>0.05). Öğrencilerin etkili karar verme becerilerinde ise bölüm ve millilik durumu değişkenlerine göre anlamlı farklılık tespit edilmezken (p>0.05); cinsiyet, yaş, branş, sınıf ve spor yılı değişkenlerine göre anlamlı farklılık tespit edilmiştir (p<0.05). Ayrıca çözüm odaklı düşünme ile etkili karar verebilme becerileri arasında orta düzeyde, pozitif yönlü ve anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Sonuç olarak, öğrencilerin çözüm odaklı düşünmeleri arttıkça etkili karar verebilme becerilerinde de artış olduğu belirlenmiştir.

Keywords

• Çözüm odaklı düşünme
• Sporda etkili karar verme
• Spor bilimleri öğrencileri

Examining the Relationship Between Solution-Focused Thinking and Effective Decision-Making Skills of Sports Sciences Faculty Students

Abstract

This study aimed to examine the relationship between solution-focused thinking and effective decision-making skills among students in the faculty of sports sciences. The research was designed in accordance with the relational survey model, one of the quantitative research approaches. The research group consists of a total of 234 sports science faculty students studying at Tekirdağ Namık Kemal University, selected using a convenience sampling method. The study utilized a personal information form, the "Solution Building Inventory (SBI)" and the " Effective Decision-Making Scale in Sport (EDMSS)." Descriptive statistics, t-test, one-way analysis of variance (ANOVA), and Pearson correlation test were applied in the analysis of the data. According to the data obtained from the research, significant differences were found in students' solution-focused thinking based on gender, nationality status, branch, and year of sports (p<0.05); however, no significant differences were found based on age, department, and class (p>0.05). While no significant differences were found in students' effective decision-making skills based on department and nationality status variables (p>0.05); significant differences were found based on gender, age, branch, class, and year of sports variables (p<0.05). Furthermore, a moderate, positive, and significant correlation was found between solution-focused thinking and effective decision-making skills. In conclusion, it was determined that as students' solution-focused thinking skills increased, their ability to effective decision-making also increased.

Keywords

• Solution-focused thinking
• Effective decision-making in sports
• Sports science students

References

1. Akgül Gündoğdu, N., Zincir, H., & Güler, N. (2016). Çözüm odaklı yaklaşım ve hemşirelikte kullanımı. Bilişsel Davranışçı Psikoterapi ve Araştırmalar Dergisi, 3, 145-152. https://doi.org/10.5455/JCBPR.234017
2. Akgül, Z. (2025). Yetişkin bireylerde dijital oyun bağımlılığı, sosyal yetkinlik, çözüm odaklı düşünme ve yaşam doyumu arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İstanbul.
3. Akpınar, Ö., Temel, V., Birol, S. Ş., Akpınar, S., & Nas, K. (2015). Üniversitede okuyan hokey sporcularının karar verme stillerinin belirlenmesi. Kastamonu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 9(3), 92-99.
4. Anaswara, P., Eapen, J. C., George, S., & Baijesh, A. R. (2016). Dispositional mindfulness and solution-focused thinking among university students. In K. Manikandan, K.R. Santhosh, S. Kumar, Koorankot, J. & J. Raheemudheen (Ed.) in International Conference on Solutıon Focused Practıces In Behavıoural Scıences (pp. 136-143) CDMRP University of Calicut.
5. Arslan, Ü., Okur, S., & Smock Jordan, S. (2021). The validation of solution building inventory in the Turkish population. Journal of Solution Focused Practices, 5(1), Article 2. https://doi.org/10.59874/001c.74977
6. Avşaroğlu, S., & Üre, Ö. (2007). Üniversite öğrencilerinin karar vermede özsaygı, karar verme ve stresle başa çıkma stillerinin benlik saygısı ve bazı değişkenler açısından incelenmesi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 18, 85-100.
7. Aydoğdu F. (2021). Öğretmenlerde çözüm odaklı düşünme ile mutluluk ilişkisinde sürekli umut ve yaşam doyumunun aracı rolü. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 13(Ek 1), 337-360. https://doi.org/10.18863/pgy.983099
8. Başoğlu, B., Keyf, E., Vural, M., Gül, M., Doğan, A., Karakaş, F., Arıkan, G., & Çamiçi, F. (2025). Does cognitive flexibility enhance decision-making in sports?.Journal of Men's Health, 21(5), 39-45. https://www.jomh.org/articles/10.22514/jomh.2025.066

9. Böceklioğlu, İ. (2023). Çevre sağlığı bölüm/program öğrencilerinin çözüm odaklı yaklaşım düzeyleri, çevre sorunlarına yönelik davranışları ve ilişkili faktörler (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Aydın.
10. Certel, Z., Aksoy, D., Çalışkan, E., Yerlisu Lapa, T., Özçelik, M. A., & Çelik, G. (2013). Research on self-esteem in decision making and decision-making styles in taekwondo athletes. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 93, 1971-1975. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2013.10.150
11. Cevahircioğlu, B., Karakuş, E., & Karakuş, K. (2024). Spor yükseköğretim kurumu öğrencilerinde bilinçli farkındalık ile etkili karar verme arasındaki ilişkinin incelenmesi. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 14(4), 1593-1607. https://doi.org/10.48146/odusobiad.1514236
12. Çetın, M. Ç., & Kara, M. (2024). Sporda etkili karar verme ölçeği (SEKVÖ): Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Gazi Journal of Physical Education and Sport Sciences, 29(1), 40-52. https://doi.org/10.53434/gbesbd.1377855
13. Çetin, M. Ç. (2009). Beden eğitimi ve spor yüksekokulu öğrencilerinin karar verme stilleri, sosyal beceri düzeyleri ve stresle basa çıkma biçimlerinin bazı değişkenler açısından karşılaştırmalı olarak incelenmesi (Yayımlanmamış doktora tezi). Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
14. Çetin, M. Ç., Taşğın, Ö., & Arslan, F. (2011). The relationship between reaction time and decision-making in elite kickboxing athletes. World Applied Sciences Journal, 12(10), 1826-1831.
15. Dalkılıç, M. (2015). Examining decision-making levels of athletes of various branches in team environments in terms of socio-demographic variables. Anthropologist, 21(1,2), 31-38.
16. Deniz, M. E. (2002). Üniversite öğrencilerinin karar verme stratejileri ve sosyal beceri düzeylerinin TA-baskın ben durumları ve bazı özlük niteliklerine göre karşılaştırmalı olarak incelenmesi (Yayımlanmamış doktora tezi). Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.
17. Durukan, E., & Aydın, G. (2025). Antrenör-Sporcu etkileşiminin sporcuların problem çözme becerilerine yansımaları. TOJRAS, 14(2), 135-140. https://doi.org/10.22282/tojras.1617238
18. Ekinci, O. (2021). Üniversite öğrencilerinde karar verme stilleri ile suçluluk utanç ilişkisi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Maltepe Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İstanbul.
19. Eraslan, M. (2015). Üniversite spor bölümü öğrencilerinin atılganlık ve karar verme stillerinin çeşitli değişkenlere göre incelenmesi. Bartın University Journal of Faculty of Education, 4(1), 214-223.
20. Faul, F., Erdfelder, E., Buchner, A., & Lang, A.-G. (2009). Statistical power analyses using G*Power 3.1: Tests for correlation and regression analyses. Behavior Research Methods, 41(4), 1149-1160. https://doi.org/10.3758/BRM.41.4.1149
21. Franklin, C., Trepper, T. S., Gingerich, W. J., & McCollum, E. E. (2012). Solution-focused brief therapy: A handbook of evidence-based practice. New York, NY: Oxford University Press. https://doi.org/10.1093/acprof:oso/9780195385724.001.0001
22. Grant, A. M., Cavanagh, M. J., Kleitman, S., Spence, G., Lakota, M., & Yu, N. (2012). Development andvalidation of thesolution-focusedinventory. TheJournal of PositivePsychology, 7(4), 334-348. https://doi.org/10.1080/17439760.2012.697184
23. Güler, B., Mergan, B., Kargün, M., & Yazıcı, Ö. F. (2022). Sporcuların akılcı ve sezgisel karar verme stilleri ile zihinsel hazır oluş düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Sportif Bakış: Spor ve Eğitim Bilimleri Dergisi, 9(3), 381-396. https://doi.org/10.33468/sbsebd.317
24. Güler, M., Demirci, K., Karakuş, K., Kişioğlu, A. N., Zengin, E., Yozgat, Z., Ören, Ö., Saydam, G., & Yılmaz, H. R. (2014). Süleyman Demirel üniversitesi tıp fakültesi öğrencilerinde umutsuzluk-depresyon sıklığı ve sosyodemografik özellikler arasındaki ilişkinin belirlenmesi. International Journal of Basic and Clinical Medicine, 2(1), 32-37.
25. Jackson, P. Z., & McKergow, M. (2006). The Solutions focus:Making coaching and change simple. London: Nicholas Brealey Publishing.
26. Kaplan, K. (2024). Çatışma eylem stilleri ve çözüm odaklı düşünme arasındaki ilişkide bilinçli farkındalığın aracılık rolü (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Necmettin Erbakan Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Konya.
27. Karakaş Yıldırım, Ö. (2020). 8. sınıf Türkçe ders kitabındaki yazma etkinliklerinin yenilenmiş bloom taksonomisine göre incelenmesi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 8(2), 315-325.
28. Karasar, N. (2017). Bilimsel araştırma yöntemleri: Kavramlar, teknikler ve ilkeler (27. baskı), Ankara: Nobel Yayınevi.
29. Kaya, B. (2023). Evli bireylerin iletişimde çözüm odaklılıkları ile evlilik uyumları arasındaki yordayıcı ilişkiler (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). İstanbul Gelişim Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İstanbul. Kelecek, S., Altıntaş, A., & Aşçı, F. H. (2013). Sporcuların karar verme stillerinin belirlenmesi. CBÜ Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 8(1), 21-27.
30. Kızılca, S., Yağcı, İ., & Kara, İ. (2023). Sporcularda beslenme ve karar verme. M. Ulukan, Y. Şahinler, & D. Sevinç Yılmaz (Eds), Spor, eğitim ve psikososyal incelemeler içinde (s. 83-99). İzmir: Duvar Yayınları.
31. Kondrat, D. C., & Teater, B. (2010). Solution-focused therapy in an emergency room setting: Increasing hope in persons presenting with suicidal ideation. Journal of Social Work, 12(1), 3-15. https://doi.org/10.1177/1468017310379756
32. Kuşat, Z. (2023). Spor yapan bireylerin, etkili iletişim becerilerinin karar verme düzeyleri ile olan ilişkisinin incelenmesi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Karaman.
33. Mert, A. (2023). The effects of emotional intelligence-oriented psycho-education programme on problem solving and decision-making skills. International Journal of Disabilities Sports and Health Sciences, 6(2), 207-217. https://doi.org/10.33438/ijdshs.1264456
34. Pakrosnis, R., & Cepukiene, V. (2015). Solution- focused self-help for improving university students’ well-being. Innovations in Education and Teaching International, 52(4), 437-447. https://doi.org/10.1080/14703297.2014.930352
35. Pulur, A., Karabulut, E. O., & Koç, H. (2012). Farklı branşlardaki üst düzey üniversiteli sporcuların problem çözme becerilerinin incelenmesi. SPORMETRE Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 10(1), 1-6. https://doi.org/10.1501/Sporm_0000000213
36. Sari, E., Uyumaz, G., & Kaya, C. (2019). Çözüm odaklılığın yordayıcı değişkenleri: Yaşam doyumu, stres, depresyon ve yılmazlık. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, 11(21), 423-438.
37. Sarmany-Schuller, I. (2010). Decision-making under time pressure regard to preffered cognitive style (Analytical-Intutıve) and study orientation. Studia Psychologia, 52(4), 285-290.
38. Seferoğlu, S. S., & Akbıyık, C. (2006). Eleştirel düşünme ve öğretimi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 30(30), 193-200.
39. Siegel, R. D., Germer, C. K., & Olendzki, A. (2009). Mindfulness: What is it? Where did it come from? In: Didonna, F. (eds) Clinical handbook of mindfulness. New York: Springer. https://psycnet.apa.org/doi/10.1007/978-0-387-09593-6_2
40. Silva, A. F., Conte, D., & Clemente, F. M. (2020). Decision-making in youth team-sports players: A systematic review. International Journal of Environmental Research and Public Health, 17(11), 3803. https://doi.org/10.3390/ijerph17113803
41. Smock, S. A., McCollum, E. E., & Stevenson, M. L. (2010). The development of the solution building inventory. Journal of Marital and Family Therapy, 36(4), 499-510. https://doi.org/10.1111/j.1752-0606.2010.00197.x
42. Şanal Karahan, F., & Hamarta, E. (2020). The relationship between solution-focused thinking, depression, anxiety, stres and psycholog ywell-being among university students. Turkish Psychological Counseling and Guidance Journal, 10(59), 649-660.
43. Şanal Karahan, F., Bakalım, O., & Yoleri, S. (2017). Eğitim fakültesi öğrencilerinde çözüm odaklı düşünme ve empati. International Journal of Human Sciences, 14(4), 4383- 4392.
44. Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics (6th ed.). Boston, MA: Allyn & Bacon.
45. Taşdelen, A. (2002). Öğretmen adaylarının farklı psiko-sosyal değişkenlere göre karar verme stilleri (Yayımlanmamış doktora tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İzmir.
46. Tekin, M., Özmutlu, İ. & Erhan, S. E. (2009). Özel yetenek sınavlarına katılan öğrencilerin karar verme ve düşünme stillerinin incelenmesi. Atatürk Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 11(3), 42-56.
47. Tekkurşun Demir, G., Namlı, S., Hazar, Z., Türkeli, A., & Cicioğlu, H. İ. (2018). Bireysel ve takım sporcularının karar verme stilleri ve mental iyi oluş düzeyleri. CBÜ Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 13(1), 176-191.
48. Temel, V., & Nas, K. (2021). Spor bilimleri fakültesi öğrencilerinin karar vermede özsaygı ve karar verme düzeylerinin incelenmesi. Uluslararası Bozok Spor Bilimleri Dergisi, 2(1), 90-98.
49. Turkay, H., & Demir, A. (2021). Spor psikolojisi üzerine bir inceleme. Yaşam Becerileri Psikoloji Dergisi, 5(10), 119-131. https://doi.org/10.31461/ybpd.973705
50. Vural, M., Özdemir, A., Özdemir, H., Çoruh, Y., Peker, A. T., & Zengin, S. (2019). Lise düzeyindeki milli sporcuların karar vermede özsaygı ve karar verme stillerinin incelenmesi. Sportif Bakış: Spor ve Eğitim Bilimleri Dergisi, 6(2), 106-114.
51. Yılmaz, T. (2023). Üniversite öğrencilerinin algıladıkları belirsizlik düzeyi ile karar verme davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Bartın Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Bartın.
52. Yiğit, Ş., Dalbudak, İ., Musa, M., Gürkan, A. C., & Dalkılıç, M. (2016). Examining decision making level of wrestlers in terms of some variable. Internatıonal Journal of Environmental & Scıence Educatıon, 11(10), 3277-3284.