ANTRENÖRLERİN MESLEKİ VE PEDAGOJİK YETERLİLİKLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ

Abstract

Bu araştırmanın amacı, kamu kurum ve kuruluşlarında görev yapan antrenörlerin mesleki yeterlilikleri ile pedagojik yeterlilikleri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırma, nicel araştırma yaklaşımı kapsamında ilişkisel tarama modeli kullanılarak yürütülmüştür. Çalışmanın örneklemini, kamu kurum ve kuruluşlarında görev yapan 315 antrenör oluşturmaktadır. Antrenörlerin %54,6’sı bireysel spor branşlarında, %45,4’ü ise takım sporlarında görev yapmaktadır. Katılımcılar gönüllülük esasına göre belirlenmiş, yapılan güç analizi sonucunda örneklem büyüklüğünün %82,4 istatistiksel güç ile yeterli olduğu tespit edilmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak Antrenör Yeterlilik Ölçeği ile Antrenör Pedagojik Yeterlilik Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde SPSS paket programı kullanılarak; betimsel istatistiklerin yanı sıra normal dağılım varsayımları çarpıklık ve basıklık değerleri ile test edilmiştir. Normal dağılım koşullarının sağlanması nedeniyle parametrik testler uygulanmış, bireysel ve takım sporları antrenörlerinin yeterlilik puanları bağımsız örneklem t-testi ile karşılaştırılmış, mesleki ve pedagojik yeterlilikler arasındaki ilişkiler Pearson korelasyon analizi ile incelenmiştir. Araştırma bulguları, antrenörlerin motivasyonel ve teknik yeterliliklerini stratejik yeterliliklerine kıyasla daha yüksek algıladıklarını göstermektedir. Stratejik becerilerin daha düşük değerlendirilmesi, antrenörlerin bazı durumlarda yeterince destekleyici olamadıklarını düşündüklerini ortaya koymaktadır. Bireysel spor antrenörlerinin, takım sporları antrenörlerine kıyasla strateji geliştirme, kondisyon geliştirme ve hedefe yönelik çalışma alt-boyutlarında kendilerini daha yeterli algıladıkları belirlenmiştir. Ayrıca motivasyon becerileri arttıkça pedagojik yeterliliklerin güçlendiği, motivasyon ile destek veya dayanışmayı engelleyici davranışlar arasında negatif yönlü bir ilişki bulunduğu saptanmıştır. Sonuç olarak, pedagojik ve stratejik becerilerin antrenör eğitiminde güçlendirilmesinin gerekliliği ifade edilmektedir.

Keywords

• Antrenör
• Pedagoji
• Sporcu
• Yeterlilik.

INVESTIGATION OF THE RELATIONSHIP BETWEEN COACHES' PROFESSIONAL AND PEDAGOGICAL COMPETENCIES

Abstract

The purpose of this study is to examine the relationship between the professional competencies and pedagogical competencies of coaches working in public institutions and organizations. The study was conducted using a correlational survey model within the scope of a quantitative research approach. The sample of the study consists of 315 coaches working in public institutions and organizations. 54.6% of the coaches work in individual sports, while 45.4% work in team sports. Participants were selected on a voluntary basis, and the power analysis showed that the sample size was sufficient with 82.4% statistical power. The Coach Competence Scale and the Coach Pedagogical Competence Scale were used as data collection tools in the study. The SPSS package program was used to analyze the data; in addition to descriptive statistics, the assumptions of normal distribution were tested with skewness and kurtosis values. Since the conditions for normal distribution were met, parametric tests were applied. The competency scores of individual and team sports coaches were compared using the independent samples t-test, and the relationships between professional and pedagogical competencies were examined using Pearson correlation analysis. Research findings indicate that coaches perceive their motivational and technical competencies as higher than their strategic competencies. The lower evaluation of strategic skills reveals that coaches believe they are not sufficiently supportive in certain situations. It has been determined that individual sports coaches perceive themselves as more competent in the sub-dimensions of strategy development, conditioning development, and goal-oriented work compared to team sports coaches. Furthermore, it has been found that pedagogical competencies strengthen as motivational skills increase, and that there is a negative relationship between motivation and behaviors that hinder support or solidarity. In conclusion, the necessity of strengthening pedagogical and strategic skills in coach education is emphasized.

Keywords

• Athlete
• Coach
• Competence
• Pedagogy.

References

1. Arslan, A. (2008). Öğretmen adaylarının bilgisayar destekli eğitim yapmaya yönelik tutumları ile öz yeterlik algıları arasındaki ilişki. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 7(24), 101-109. https://izlik.org/JA32MM49CJ
2. Atılgan, D., Tükel, Y. (2021). Antrenör ve beden eğitimi öğretmenlerinin bireysel yenilikçilik algıları. EKEV Akademi Dergisi, (86), 171-190. https://izlik.org/JA53CS46YW
3. Bayındır, M., & Buyrukoğlu, E. (2023). Temel Psikolojik İhtiyaçlar Teorisi Perspektifinden beden eğitimi dersleri. In B. Öner (Ed.), Spor Bilimlerinde Akademik Yaklaşımlar (ss. 68–84). Akademisyen Kitabevi.
4. Bayraktar, C., Havuz, Y., & Biberli, E. (2025). Antrenörlerin öz yeterlilik ve duygusal zeka düzeylerinin incelenmesi. Spor Eğitim Dergisi, 9(2), 315-326. https://doi.org/10.55238/seder.1677840
5. Büyüköztürk, Ş. (2023). Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı, İstatistik Araştırma Deseni SPSS Uygulamaları ve Yorum. 30. Baskı Pegem Akademi, Ankara.
6. Demir, A., & Kabakçı, A. C. (2023). Kano ve rafting antrenörlerinin genel öz-yeterlik ve sporda ahlaktan uzaklaşma eğilimlerinin incelenmesi. Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 25(1), 25–36. https://izlik.org/JA95JX27YK
7. Devecioğlu, S., Çoban, B., & Karakaya, Y. E. (2011). Türkiye’de spor eğitimi sektörünün görünümü. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 9(3), 627-654. https://izlik.org/JA67BU53RR
8. Feltz, D. L., Chase, M. A., Moritz, S. E., & Sullivan, P. J. (1999). A conceptual model of coaching efficacy: Preliminary investigation and instrument development. Journal of Educational Psychology, 91(4), 765-776.

9. Gençlik ve Spor Bakanlığı, Spor eğitimi ve Araştırmaları Daire Başkanlığı, Yönetmelikler, Antrenörlerin Çalışma Usul ve Esasları Yönergesi, https://sporegitim.gsb.gov.tr/Sayfalar/2878/2859/antrenorlerin-calisma-usul-ve-esaslari-yonergesi.aspx
10. Gençoğlu, C. (2019). Antrenörlük eğitimi ve ilkeleri. Nobel Akademik Yayıncılık.
11. Göral, M., Yapıcı, A. K., & Koç, H. (2015). Antrenör eğitimi. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi,(2). https://izlik.org/JA86YS56LU
12. Güzel, P., Gökçe Onağ, Z., & Özbey, S. (2013). Futbol antrenörlerinin görüşlerine göre, takım başarısini etkileyen faktörler: nitel bir araştırma. Pamukkale Spor Bilimleri Dergisi, 4(2), 125-145. https://izlik.org/JA98XW34PG
13. Horn, Thelma S. (2008). Coaching effectiveness in the sport domain. In T. S. Horn (Ed.), Advances in sport psychology (2nd ed., pp. 309–354). Human Kinetics.
14. Kalkan, T., & Sarı, İ. (2021). Antrenör davranışları: kuramsal yaklaşımlar, antrenörün sporcuya etkisi ve öneriler. Egzersiz ve Spor Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 1(1), 41-54. https://izlik.org/JA56BB46WR
15. Karademir, İ., Yılmaz, İ., & Toy, M. (2025). Antrenörlerin Sportmenlik Öz-Yeterlikleri İle Empatik Becerileri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Uluslararası Güncel Eğitim Araştırmaları Dergisi, 11(2), 263-279. https://izlik.org/JA78ZG73SH
16. Karasar, N. (2024). Bilimsel Araştırma Yöntemi. Nobel Yayın Dağıtım. Ankara.
17. Moen, F., & Federici, R. A. (2012). Perceived leadership self-efficacy and coach competence: Assessing a coaching-based leadership self-efficacy scale. NTNU Open.
18. Myers, N. D., Feltz, D. L., Chase, M. A., Reckase, M. D., & Hancock, G. R. (2008). The coaching efficacy scale II—high school teams. Educational and Psychological Measurement, 68(6), 1059-1076. https://doi.org/10.1177/0013164408318773
19. Santos, S., Mesquita, I., Graça, A., & Rosado, A. (2010). Coaches’ perceptions of competence and acknowledgement of training needs related to professional competences. Journal of sports science & medicine, 9(1), 62.
20. Sivrikaya, A. H. (2020). Türkiye’de antrenör yeterliliği: Yenilikçilik, mesleki gelişim ve yapısal dönüşüm. Atatürk Üniversitesi Yayınları.
21. Sulu, B. (2022). Psikolojik becerilerin sportif performans etkisinin antrenör gözünden değerlendirilmesi. Spor Bilimleri Araştırma Dergisi, 7(2), 345-357. https://doi.org/10.25307/jssr.1091142
22. Şirin, E.F., & Sevilmiş, A. (2020). Antrenör pedagojik yeterlik ölçeğinin türk kültürüne uyarlanması ve genç sporcuların algılarına göre antrenörlerin pedagojik yeterliklerinin incelenmesi. Spor Bilimleri Dergisi, 31(3), 106-120. https://doi.org/10.17644/sbd.670510
23. Terlemez, M. (2019). Antrenörlerin davranış özellikleri, ilke ve çalışma yöntemleri. Anadolu Akademi Sosyal Bilimler Dergisi, 1(3), 19-28. https://izlik.org/JA22RG38ET
24. Tuncel, S. D. & Büyüköztürk, Ş. (2009). Antrenörlerin mesleki etik ilkeleri nelerdir? Nasıl ölçülür? Ölçek geliştirme: ölçeğin geçerlik ve güvenirliği. SPORMETRE Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 7(4), 159-168. https://doi.org/10.1501/Sporm_0000000166
25. Tunçel, N. Y., & Tuncel, S. (2025). Physical education and sports teachers' technological pedagogical content knowledge (TPACK) competencies: mixed design research. Sportis. Scientific Journal of School Sport, Physical Education and Psychomotricity, 11(3), 1-27.
26. Türkeli, A., Hazar, Z., Demir, G., & Namlı, S. (2017). Beden eğitimi ve spor alanında pedagojik formasyon alan öğrencilerin öğretmen özyeterlikleri ile mesleğe yönelik tutumlarının incelenmesi. İnönü Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 4(3), 1-11.
27. Unutmaz, V., & Gençer T. (2017). Antrenör yeterlilik ölçeği II'nin Türkçe uyarlama çalışması. Journal of Sport Sciences Researches, 2(2), 69-78. https://doi.org/10.25307/jssr.337768
28. Zengin, S., & Somoğlu, M. B. (2022). Spor Bilimlerinde Öğrenim Gören Öğrencilerin Liderlik Yönelimlerinin İncelenmesi. Mediterranean Journal of Sport Science, 5(Özel Sayı 1), 483-502. https://doi.org/10.38021/asbid.1207118