Research Article

Hakikat Sonrası Çağda Sentetik Medya Olgusu: Gerçeklik Algısı ve Etik Sorunsalı

Number: 26 May 23, 2025
EN TR

Hakikat Sonrası Çağda Sentetik Medya Olgusu: Gerçeklik Algısı ve Etik Sorunsalı

Abstract

Zamanın hâkim ruhunu ifade eden “hakikat sonrası”, iletişim teknolojilerindeki değişimle hayatın hemen her alanına nüfuz etmiştir. Nesnel verilere ve rasyonelliğe dayalı modern hakikat anlayışının yerini kişisel hakikatler, duygular ve inançların aldığı, gerçek ile sahte birbirinin yerine geçtiği, görüntünün baskın hale geldiği günümüz gösteri toplumunda; medya, bu dönemi anlamak için hem bir ayna işlevi görmüş hem de tüm araçlarıyla bu sistemi beslemiştir. Bu çalışma, hakikat kavramının tarihsel süreçteki epistemolojik dönüşümünü ele alarak, yeni medya çağında yapay zekâ teknolojisinin bir ürünü olan sentetik medya içeriklerini ve etik boyutunu incelemektedir. Hakikat kavramının Antik Çağ’dan günümüze değin geçirdiği değişim, postmodernizm ve hakikat sonrası dönemin düşünsel temelleri ile yeni medyanın hakikat algısına etkisi tartışılmaktadır. Çalışmada, yapay zekâ tabanlı sentetik medya içerikleri ve potansiyel risk unsurları incelenirken söz konusu yeni medya türü; etik, sorumluluk, dijital kimlik hakkı ve veri etiği gibi farklı perspektiflerden değerlendirilmekte ve hakikat sonrası çağla ilişkisi irdelenmektedir. Yapay zekâ teknolojileriyle üretilen sentetik medya içerikleri, hakikat sonrası çağın karakteristik özelliklerini pekiştirerek; gerçek ve sahte arasındaki ayrımı belirsizleştirmekte, bireylerin görsel-işitsel deneyime olan güvenini sarsmakta ve dezenformasyon riskini ve toplumsal düzeyde bilgiye erişim ve güven sorununu derinleştirmektedir. Sentetik medya içeriklerinin yaygınlaşması, kişisel verilerin korunması, dijital kimlik hakları ve etik sorunları beraberinde getirmektedir. Bireylerin dijital kimliklerinin güvenliği ve verilerinin izinsiz kullanımına karşı alınacak önlemler, bu bağlamda önemli bir gereklilik arz etmektedir. Özellikle, dijital okuryazarlık seviyesini yükseltmeye yönelik medya okuryazarlığı programlarının geliştirilmesi, sentetik medyanın yol açtığı etik ve güvenlik risklerine karşı etkili bir strateji olarak görülmektedir.

Keywords

References

  1. Alemdar, K., & Erdoğan, İ. (2005). Öteki Kuram: Kitle İletişim Kuram ve Araştırmalarının Tarihsel ve Eleştirel Bir Değerlendirmesi. Erk Yayınları. google scholar
  2. Alpay, Y. (2017). Yalanın Siyaseti. Destek Yayınları. google scholar
  3. Arendt, H. (2012). Geçmişle Gelecek Arasında (B. S. Şener, Çev.). İLetişim YaYınLarı. google scholar
  4. AtaLay, G. E. (2018). DijitaL Çağda Marshall McLuhan'ı Yeniden Düşünmek: Bir Uzantı ve Ampütasyon Olarak Yeni Medya Teknolojileri. Sosyal Araştırmalar ve Davranış Bilimleri Dergisi, 4(6), 27-48. google scholar
  5. Baek, S. (2020). Free Speech In The Digital Age: Deepfakes And The Marketplace Of Ideas [YaYımLanmamış Lisans tezi]. UniversitY of PennsYLvania. google scholar
  6. BaudriLLard, J. (2010). Sessiz Yığınların Gölgesinde Toplumsalın Sonu (O. Adanır, Çev.). Doğu Batı YaYınLarı. google scholar
  7. BaYri, D. (2011). Gözün EgemenLiği Tarihin Sonu Mu? Özne Dergisi, Baudrillard Sayısı, 14. Kitap. google scholar
  8. BaYtimur, T., & ÇaLışkan, S. (2019). Post-Truth Çağında GerçekLere Sadık KaLabiLmek: HaLkLa İLişkiLer İçin Bir Fırsat OLarak MedYa ve BiLgi OkurYazarLığı. Kurgu, Prof. Dr. Alâeddin Asna Anısına Yeni Zamanlar ve Halkla İlişkiler Sempozyumu Özel Sayısı, 170-180. google scholar

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Communication and Media Studies (Other), Screen and Media Culture

Journal Section

Research Article

Publication Date

May 23, 2025

Submission Date

January 20, 2025

Acceptance Date

April 7, 2025

Published in Issue

Year 2025 Number: 26

APA
As Koçbaş, Ö. (2025). Hakikat Sonrası Çağda Sentetik Medya Olgusu: Gerçeklik Algısı ve Etik Sorunsalı. 4. BOYUT Medya Ve Kültürel Çalışmalar Dergisi, 26, 124-145. https://doi.org/10.26650/4boyut.2025.1623917
AMA
1.As Koçbaş Ö. Hakikat Sonrası Çağda Sentetik Medya Olgusu: Gerçeklik Algısı ve Etik Sorunsalı. 4. BOYUT Medya ve Kültürel Çalışmalar Dergisi. 2025;(26):124-145. doi:10.26650/4boyut.2025.1623917
Chicago
As Koçbaş, Özlem. 2025. “Hakikat Sonrası Çağda Sentetik Medya Olgusu: Gerçeklik Algısı Ve Etik Sorunsalı”. 4. BOYUT Medya Ve Kültürel Çalışmalar Dergisi, nos. 26: 124-45. https://doi.org/10.26650/4boyut.2025.1623917.
EndNote
As Koçbaş Ö (May 1, 2025) Hakikat Sonrası Çağda Sentetik Medya Olgusu: Gerçeklik Algısı ve Etik Sorunsalı. 4. BOYUT Medya ve Kültürel Çalışmalar Dergisi 26 124–145.
IEEE
[1]Ö. As Koçbaş, “Hakikat Sonrası Çağda Sentetik Medya Olgusu: Gerçeklik Algısı ve Etik Sorunsalı”, 4. BOYUT Medya ve Kültürel Çalışmalar Dergisi, no. 26, pp. 124–145, May 2025, doi: 10.26650/4boyut.2025.1623917.
ISNAD
As Koçbaş, Özlem. “Hakikat Sonrası Çağda Sentetik Medya Olgusu: Gerçeklik Algısı Ve Etik Sorunsalı”. 4. BOYUT Medya ve Kültürel Çalışmalar Dergisi. 26 (May 1, 2025): 124-145. https://doi.org/10.26650/4boyut.2025.1623917.
JAMA
1.As Koçbaş Ö. Hakikat Sonrası Çağda Sentetik Medya Olgusu: Gerçeklik Algısı ve Etik Sorunsalı. 4. BOYUT Medya ve Kültürel Çalışmalar Dergisi. 2025;:124–145.
MLA
As Koçbaş, Özlem. “Hakikat Sonrası Çağda Sentetik Medya Olgusu: Gerçeklik Algısı Ve Etik Sorunsalı”. 4. BOYUT Medya Ve Kültürel Çalışmalar Dergisi, no. 26, May 2025, pp. 124-45, doi:10.26650/4boyut.2025.1623917.
Vancouver
1.Özlem As Koçbaş. Hakikat Sonrası Çağda Sentetik Medya Olgusu: Gerçeklik Algısı ve Etik Sorunsalı. 4. BOYUT Medya ve Kültürel Çalışmalar Dergisi. 2025 May 1;(26):124-45. doi:10.26650/4boyut.2025.1623917