Year 2020, Volume , Issue 17, Pages 70 - 94 2020-06-30

Telgrafçı Mustafa Hami Efendi’nin Telgraf Risalesi

Vural BAŞARAN [1] , Remzi DEMİR [2]


Bu çalışmamızın temel amacı, telgrafçı Mustafa Efendi tarafından kaleme alınan ve tespit edebildiğimiz kadarıyla elektrikli telgraf konusunda yazılmış ilk eser olan Telgraf Risâlesi adlı metnin teknoloji ve kültür tarihimiz açısından önemini belirlemektir. Bu eser telgraf alanında yazılmış ilk eser olmasının yanında, “Mustafa Alfabesi” denilen ve telgrafçılığın Türkçe yapılmasına olanak sağlayan alfabenin ilk kez ortaya konması bakımından da tarihi bir öneme sahiptir. Bundan dolayı çalışmamızda öncelikle Telgrafın Osmanlılardaki serüveni kısaca verilmiş, sonra Mustafa Efendi’nin hayatı ve çalışmaları ortaya konmuştur. Mustafa Efendi’nin Osmanlılarda telgrafın gelişmesi için verdiği mücadele ve bu alana yaptığı katkılar okura sunulmuştur. Ayrıca, telgrafçı Mustafa Hami Efendi ile hekim Mustafa Hami Paşa arasındaki isim benzerliğinden kaynaklanan soruna dair bilgi verilmiştir. Mustafa Efendi’nin telgraf dilini Türkçeye çevirmesi ile yapmış bulunduğu katkı özellikle vurgulanarak Telgraf Risalesi’nin genel hatları incelenmiştir. Daha sonra da metnin Latin harflerine transliterasyonu verilmiştir.
Mustafa Efendi, Telgraf Tarihi, Mors, Mustafa Alfabesi
  • Akbulut, U. (2010). Suriye’ye İlk Telgraf hatlarının Çekilmesi. History Studies, Ortadoğu Özel Sayısı, 1–11.
  • Basalla, G. (2019). Teknolojinin Evrimi, C. Soydemir (Çev.). Ankara: Doğu Batı.
  • Beauchamp, K. G. (2008). A History of Telegraphy: Its Technology and Application. London: The Institution of Engineering and Technology.
  • Çakılcı, D. (2013). Osmanlı Devleti Telgraf Şebekesinde Üsküdar Telgrafhanesi ve Önemi. Uluslararası Üsküdar Sempozyumu Bildirileri (11-12-13 Kasım 2016), 131–149.
  • Gökoğlu, A. B. (1933a). Telgrafçılıkta Ana Dilimiz ve Mustafa Efendi. İstanbul: Beyazıt-Güneş Matbaası.
  • Gökoğlu, A. B. (1933b, 3 Mayıs). Türkçe İlk Telgraf. Cumhuriyet, 5.
  • Gökoğlu, A. B. (1935). Batı ve Doğuda Telgrafçılık Nasıl Doğdu. İstanbul: Beyazıt-Bozkurt Matbaası.
  • İhsanoğlu, E. (2006). Osmanlı Tabii ve Tatbiki Bilimler Literatürü Tarihi: Cilt. 1. İstanbul: IRCICA.
  • Jouffroy, A. de. (1852). Télégraphie. In Dictionnaire des inventions et découvertes anciennes et modernes, dans les sciences, les arts et l’industrie. Paris.
  • Kaçar, M. (1986). Osmanlı Telgraf İşletmesi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Üniversitesi.
  • Komisyon. (2007). Geçmişten Günümüze Posta. Ankara: PTT Genel Müdürlüğü.
  • Mustafa Hami. (1857). Telgraf Risalesi. İstanbul: Dârut-Tıbaati’l-Amire.
  • Sunar, B. (2014). Britanya İmparatorluğu’nun Büyük Stratejisinde Telgraf Ağlarının Önemi. Elektronik Siyaset Bilimi Araştırmaları Dergisi, 5(1), 1–14.
  • Yazıcı, N. (1983). Osmanlı Telgrafında Dil Konusu. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 26, 751–764.
Primary Language tr
Subjects History and Philosophy of Science, History
Journal Section Research Article
Authors

Orcid: 0000-0002-2721-5234
Author: Vural BAŞARAN (Primary Author)
Institution: Ankara Üniversitesi, Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi
Country: Turkey


Orcid: 0000-0002-5741-7099
Author: Remzi DEMİR
Institution: Ankara Üniversitesi, Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi, Felsefe Bölümü
Country: Turkey


Dates

Application Date : June 20, 2020
Publication Date : June 30, 2020

APA Başaran, V , Demi̇r, R . (2020). Telgrafçı Mustafa Hami Efendi’nin Telgraf Risalesi . Dört Öge , (17) , 70-94 . Retrieved from https://dergipark.org.tr/en/pub/dortoge/issue/56303/755731